Mustaqillikning ilk davrlarida G‘arb mam­lakatlari oliygohlarining birida o‘qiyotgan o‘z­bek yigiti bir xonadonda ijarada turardi. Xonadonda keksa qariya va kampirdan boshqa hech kim turmas, bolalari qaysidir shaharda yashar, yilda bir-ikki kelib xabar olsa olar, bo‘lmasa o‘shanga ham vaqt topisha olmasdi. Ularnikida yashab, ularga o‘z farzandidek bo‘lib qolgan o‘zbek yigitining odobi, xizmati, keksalarga hurmatini ko‘rib ajablanishar, yurti haqida so‘rashar edi. Bir kuni qariyalar:

– O‘g‘lim, sening odobing, yurish-turishing, muomalang juda o‘zgacha-da, yurting haqida yana batafsilroq so‘zlab ber, – deb iltimos qili­shibdi.

– Men O‘rta Osiyoning O‘zbekiston degan dav­latidanman, deb o‘zbek xalqining to‘y-tomosha, bayram va urf-odatlarini to‘lqinlanib gapi­rib beribdi yigit.

Uning mamlakatiga bergan ta’rifidan og‘zi ochilib qolgan chol-kampir:

– Ajoyib! Yana ota-onaga hurmat, qarindosh­lar bilan oqibat qanday? – deb so‘rabdilar.

Yigit ota-onaga hurmat, qarindoshlik, bor­di-keldilar haqida yanada to‘lqinlanib gapiribdi.

– Bu gaplarni eshitgan qariya, sen bizning yurtga nima maqsadda kelding o‘zi? – deb so‘radi. Bu savoldan ajablangan yigit:

– G‘arb texnologiyasi, ilmi va ayniqsa, siz­larning milliy madaniyatingizni, xalqin­giz­ning urflarini o‘rganib, xalqimga yetkaz­moq­chi­man.

– Aslo unday qilma, bizning ilmimizni xohlaganingcha ol, texnikamizni o‘rgan, ammo urf va madaniyatimizni xalqingga olib bor­ma, – debdi.

– Nimaga? – dedi yigit.

– Har bir xalqning o‘z urf-odati va mada­ni­yati bor. Bizning madaniyat, mentaliteti­miz o‘zi­mizga mos. Ko‘rib turibsan, bizda qarin­dosh-urug‘­chilik yo‘q, bo‘lsa ham juda oz qoldi. Goho qizi­mizning turmushga chiqib ketganini, o‘g‘limizning oila qurib, farzandli bo‘lgani­ni birovlardan, gazetalardan bilib qolamiz yoki qizimiz telefon orqali xabar beradi. Hayotimiz nihoyatda zerikarli, keksayib kuchdan qolsang, qariyalar uyiga ketasan, nabirang yoki farzandingni sog‘inasan, ular kelsa, yaxshi, lekin kelishmasa-chi. Ularni sog‘inib, umring o‘tib ketadi. Bizni ko‘rishga farzandlarimiz­ning vaqtlari yo‘q. Ishni bahona qilishadi. Biz­dan ko‘ra futbolni ko‘proq yaxshi ko‘rishadi. Biz­larga bir so‘m sarflashmay, res­toran, kazino­larga ming-minglab sarfla­shadi. Sen shu madani­yatni, shu hurmatni xal­qingga o‘rgatmoqchimisan? Mayli yana qaytaraman, texnologiya, taraqqiyot omillariga tegishli qancha ilmni o‘rgansang o‘rgan, ammo ommaviy madaniyatimizni yurtingga olib borma. Agar ayt­ganlarimga amal qilma­sang, bir kun bu ishing uchun pushaymon bo‘lasan! Keksayib yolg‘iz qolganingda, unsiz yig‘laysan! Gapingga qaraganda, O‘zbekiston to‘ylarida osh­lar berilib, qudalar, qarindoshlar yaxshi va yomon kunlarida bir-birining holidan xabar olar ekan. Farzandlar ota-onasini hurmat qilib, xizmatlarini qilisharkan, aka-uka, opa-singil bir-biriga oqibatli ekan. Odamlar tele­fon qilmasdan mehmonga borarkan, bu naqadar ulug‘ baxt. Bu baxt­ni aslo qo‘ldan chiqarmanglar, – dedi qariya.

Azizlar! Ha, bizda dunyoda yo‘q urf-odat­larimiz, go‘zal odobimiz bor. Bularni G‘arbning olomon madaniyatiga aralashtirib, o‘zligimiz­ni yo‘qotib qo‘ymaylik. Hozir yoshlarimiz bizni ayblashlari mumkin, ammo o‘zlari keksalik yoshi­ga yetishsa, suyanchiqsiz, yordamchisiz yolg‘iz qolishsa, bemorligida hech kim holidan xabar olmasa, sharoiti bo‘lsa-da, qariyalar uyida yetti yot bego­nalarning goh shirin, goh achchiq so‘zlaridan dillari og‘risa, o‘zimizning go‘zal madaniyat, millat va o‘zaro oqibatni qo‘msab ho‘ng-ho‘ng yig‘laydilar. Shu bois o‘zimizning milliy libos, madaniyat va ma’rifatimizni aslo qo‘l­dan chiqarmaylik.

“Qasamini buzgan qiz” kitobidan