Joriy yilning mart oyida Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari rahbarligida O‘zbekiston delegatsiyasining Shvetsiyaga amalga oshirgan safari mamlakatimizning diniy-ma’rifiy sohadagi xalqaro aloqalarida yangi bosqichni boshlab berdi, deyish mumkin. Ushbu tashrif davomida Shvetsiyada O‘zbekistonning diniy-ma’rifiy sohadagi islohotlari, bag‘rikenglik muhiti va millatlararo hamjihatlikka bag‘ishlangan xalqaro seminar va uchrashuvlar bo‘lib o‘tdi.

Tadbirlarda mamlakatimizda jaholatga qarshi ma’rifatni rivojlantirish, aholining diniy bilimini oshirish va yoshlarni zararli ta’sirlardan himoya qilish bo‘yicha olib borilayotgan ishlar haqida ma’lumot berildi.

Shuningdek, Stokgolmdagi masjidlarda va Shvetsiya diniy yetakchilari bilan uchrashuvlar tashkil etildi. Ularda mamlakatimizdagi masjidlar, Qur’on kurslari, Fatvo markazi va diniy ta’lim tizimidagi yangilanish va yutuqlar haqida ma’lumotlar taqdim etildi. Bu esa nafaqat shvetsiyaliklar, balki boshqa xalqaro ekspertlarda ham katta qiziqish uyg‘otdi.

Safar davomida Shvetsiya, Norvegiya va Daniyadagi vatandoshlar bilan uchrashuvlar tashkil etilgani, ularning jamiyatdagi faolligi hamda vatanparvarligini oshirishga doir amaliy ishlar qilingani nufuzli doiralarda e’tirof etilmoqda.

Bu kabi muhim tadbirlar O‘zbekistonning xalqaro maydondagi nufuzini mustahkamlash, xorijdagi vatandoshlar bilan hamkorlikni rivojlantirish va milliy ma’naviy qadriyatlarni asrab-avaylashda katta ahamiyat kasb etadi. Zero, Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev rahnamoligida yurtimizda diniy-ma’rifiy sohada keng ko‘lamli islohotlar amalga oshirilmoqda. Jumladan, masjid va madrasalar faoliyatini qo‘llab-quvvatlash, Qur’on ta’limi va diniy bilimlarni tizimli yo‘lga qo‘yish, sohaga zamonaviy texnologiya va yondashuvlarni joriy etishga alohida e’tibor qaratilmoqda. So‘nggi yillarda diniy ta’lim muassasalari sonining oshib borishi, yangi masjidlar barpo etilishi, Qur’on kurslarining ko‘payishi, xalqaro hamkorlik aloqalari kengayib, yangi bosqichga ko‘tarilishi dunyo hamjamiyati tomonidan tan olinmoqda.

Musulmonlar bir-birlari bilan yaxshilik yo‘lida hamkorlik qilishsa, Alloh taolo ularni yaxshi ko‘radi. Chunki Uning amirini ijrosiga kirishilgan ibo‘ladi. Alloh taolo qur’oni karimda shunday marhamat qilgan:  “Yaxshilik va taqvo yo‘lida hamkorlik qiling. Gunoh va dushmanlik yo‘lida hamkorlik qilmang”, (Moida surasi, 2-oyat).

  2022 yilda Turkiy Davlatlar Tashkilotiga a’zo mamlakatlar muftiylar kengashi doirasida Fatvo markazi tuzilgan. O‘zbekiston musulmonlari idorasi Fatvo markazi bu tashkilotda eng faol ishtirokchilardan biri hisoblanadi. Yig‘ilishlarda sun’iy intellektdan fatvo ishlab chiqishda foydalanish, qabristonlar va yer maydonlari masalalari, zamonaviy turmush masalalari muhokama qilinmoqda.

Diniy-ma’rifiy sohadagi yaqin kunlardagi tarixiy voqeliklar — Islom sivilizatsiyasi markazi hamda Imom Buxoriy masjid-majmuasining ochilishi ham quvonch ustiga quvonch bo‘ldi. Bu markazlar nafaqat milliy ma’rifatimiz va ilmiy merosimizni asrab-avaylash, balki O‘zbekistonning xalqaro miqyosdagi diniy-ta’lim markazi sifatida tanilishiga zamin yaratadi. Chunki bu yangi ma’rifat markazlari orqali avlodlarimiz qadimiy ilm va ma’rifat merosini o‘rganib, zamonaviy bilim va tajribalarini boyitish imkoniga ega bo‘lmoqda.

Yurtimiz avvaldan jahon ilm-fani rivojiga hissa qo‘shgan buyuk allomalar vatani sifatida tanilgan. Bugun Yangi O‘zbekiston ulamolari ana shu boy merosga munosib ravishda xalqaro miqyosda diniy-ma’rifiy faoliyatni izchil davom ettirmoqda. Ular nafaqat mamlakatimizda, balki dunyoning turli hududlarida islom ma’rifatini targ‘ib etishda faol ishtirok etishmoqda.

Mamlakatimiz rahbarining 2025 yil 21 apreldagi "Fuqarolarning vijdon erkinligi huquqi kafolatlarini yanada mustahkamlash hamda diniy-ma’rifiy sohadagi islohotlarni yangi bosqichga olib chiqish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi farmonida diniy-ma’rifiy sohadagi xalqaro hamkorlik munosabatlarini yanada rivojlantirish hamda samaradorligini oshirish ustuvor yo‘nalishlardan biri etib belgilangan.

Bugungi kunda 100 ga yaqin davlat va xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlik aloqalari yo‘lga qo‘yilgan. Jumladan, Islom olami uyushmasi, Islom hamkorlik tashkiloti va uning huzuridagi Xalqaro Islom fiqhi akademiyasi, Musulmon ulamolar va donishmandlar kengashlari, shuningdek, Saudiya Arabistoni, Misr va Iordaniya kabi davlatlarning nufuzli diniy muassasalari bilan hamkorlik o‘rnatilgan. Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston, Kavkaz, Turkiya, Rossiya, Litva va Italiya musulmonlari idoralari bilan memorandum va kelishuvlar imzolangan.

Xorijdagi vatandoshlar bilan ishlashga ham alohida e’tibor qaratilgan. Xorijdagi vatandoshlar bilan aloqalarni rivojlantirish, ularning diniy savodxonligini oshirish va milliy qadriyatlarga sadoqat ruhida tarbiyalash ustuvor vazifa sifatida belgilangan. Shu asosda 2026 yilda Yevropa, AQSH, Rossiya, Koreya kabi mamlakatlarga safarlar tashkil etilib, vatandoshlar holidan xabar olish, ularning Ramazon oyini ko‘tarinki ruhda o‘tkazishiga ko‘maklashish va diniy-ma’rifiy tadbirlarda ishtirok etishlari ta’minlandi.

Zero, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Mo‘minlar o‘zaro do‘stlikda, mehribonlikda, yaxlit bir tanaga o‘xshaydi. Undagi bir a’zo xasta bo‘lsa, qolganlari ham unga qo‘shilib bedor bo‘lib, isitmalaydi”, deganlar (No‘mon ibn Bashir roziyallohu anhudan Ikki shayx rivoyat qilgan).

Xulosa qilib aytganda, yangi ma’rifat markazlari va xalqaro aloqalar orqali O‘zbekiston ulamolari katta tarixiy ilmiy meros va ma’rifiy yutuqlarni dunyo hamjamiyatiga yetkazishda faol davom etadi. Bu esa, o‘z navbatida, yurtimiz va yurtdoshlarimiz orasida ilm-ma’rifat va birdamlik muhitini yanada yaxshilash barobarida davlatimizning xalqaro nufuzi bundan-da oshishini ta’minlaydi, inshaalloh!

Zayniddin Eshonqulov,

O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi o‘rinbosari