Abu Sa’iyd Ju’fiy aytadi: “Mansur (Iroq ahlining voizi)ning bunday deganini eshitdim:
“Kufada edim. Bir kuni kechasi tong otdi deb o‘ylab tashqariga chiqqandim, qarasam, hali tong otmagan ekan. Tong otishini kutib uylarning eshigi oldida o‘tirdim. Shu payt eshik ortidan bir kishining Robb azza va jallaga munojot qilayotganini eshitib qoldim. U o‘z munojotida “Robbim! Izzatingga va Jalolingga qasamki, ma’siyatim bilan Senga xilof qilishni iroda qilmadim. Lekin gunoh qilganimda, johilligim sababli qildim. Uqubutingdan qo‘rqaman. Gunoh qilganim nazar solib turganingni yengil sanaganimdan emas, balki, johilligimdan, nafsimning yomonligidan, gunohni chiroyli ko‘rsatganidan. Agar arqoning mendan uzilsa, kimning arqoniga bog‘lanaman? Ertaga qiyomat kuni huzuringda qanday turaman? Gunohkorlarga “do‘zaxga kiringlar” deyilib, solihlarga “Sirotdan o‘tinglar, Jannatga kiringlar” deyilganda, gunohkorlar bilan birga do‘zaxga kiramanmi yoki solihlar bilan birga Sirotdan o‘tib Jannatga kiramanmi? Holimga voy bo‘lsin, yoshim katta bo‘lgani sayin gunohlarim ham ko‘paydi. Holimga voy bo‘lsin, umrim uzaygani sayin ma’siyatlarim ham ziyoda bo‘ldi. Necha marta tavba qildimu, yana necha marta gunohga qaytdim? Robbimdan hayo qilish vaqti kelmadimi?!” der edi. Eshikka yaqin keldim-da, baland ovozda:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَاراً وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ عَلَيْهَا مَلَائِكَةٌ غِلَاظٌ شِدَادٌ لَا يَعْصُونَ اللَّهَ مَا أَمَرَهُمْ وَيَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ
“Ey iymon keltirganlar! O‘zingizni va ahli ayolingizni yoqilg‘isi odamlaru toshdan bo‘lgan o‘tdan saqlang. Uning tepasida qo‘pol, darg‘azab farishtalar bo‘lib, ular Allohning amriga isyon qilmaslar va nimaga buyurilsalar, shuni qilurlar” (Tahrim surasi, 6-oyat) oyatini o‘qidim.
Ichkaridan o‘sha odamning qattiq iztirobga tushganini eshitdim. O‘zimcha: “U kishi haliyam o‘sha holatda” deb o‘yladim-da, yo‘limda davom etdim.
Tong otgach, o‘sha hovli yoniga keldim. Qarasam, hovli yonida janozaga hozirlik ko‘rilyapti. Bir keksa xotin hovliga kirib-chiqib turibdi. “Ey onaxon, bu kimning janozasi?” deb so‘radim. Ayol: “Mendan nari ket! Yaramni yangilama!” dedi. Men unga: “Onaxon, men bir musofir odamman. Sizdan samimiy ma’noda so‘rayapman” dedim. Shunda ayol: “Agar musofir bo‘lmaganingda, janoza kimnikiligini aytmasdim. Bu mening o‘g‘lim. Shu kechasi bir odam uyimiz yonidan o‘tayotib, bir oyatni tilovat qilibdi. Unda do‘zaxning zikri bor ekan. O‘g‘lim o‘sha oyatni eshitib, qattiq iztirobga tushib, shu holda vafot etibdi” deb javob berdi. Shunda men: “Alloh azza va jalladan qo‘rqish mana shunday bo‘ladi” dedim”.
Bu qissani Ibn Javziy rahimahulloh “Sifatus sofva” nomli asarlarida zikr qilganlar.
Abu Is'hoq Sa’labiyning “Qotla-l-Qur’an” nomli
asaridan Nozimjon Iminjonov tarjimasi
O‘MI Matbuot xizmati
#Mustaqillikning 35 yilligi
Mustaqilligimizning 35 yillik to‘yi yaqinlashib, joylarda bayram shukuhi keza boshladi. Bundan dilda shukronalik hissi ortmoqda.
Tarixga nazar tashlansa, hamma davrda ham davlatning rivojlanishi, taraqqiy topishi jamiyatning farovon va osoyishta hayot kechirishiga bog‘liqligi ayon bo‘ladi.
Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam tinchlik-xotirjamlik eng katta ne’mat ekanligini ta’kidlab, bunday deganlar: “Ikki ne’mat borki, ko‘pchilik insonlar uning qadriga yetmaydi. Ular xotirjamlik va sihat-salomatlik” (Imom Buxoriy rivoyati).
Demak, tinchlik va xotirjamlik Alloh ta’oloning behisob bo‘lgan buyuk ilohiy ne’matlaridan. Shunday ekan, tinchlikning qadriga yetib, uning shukrini ado etish insonning burchlaridandir. Zero, hayotning bir maromda davom etishi, Haq taolo buyurgan ishlar xotirjam ado etilishi uchun ham osoyishtalik lozim bo‘ladi. Alloh taolo ham: “Ey, imon keltirganlar! Yoppasiga tinchlik ishiga kirishingiz!” deya buyuradi (Baqara surasi, 208-oyat). Tinchlik, salimlik mavzusi o‘ta muhim bo‘lgani bois Qur’oni karim oyatlaridan o‘rin olgan. Zotan, arab tilidagi “salm”, “silm”, “salom”, va “islom” so‘zlari bir o‘zakdan chiqqan, turli ma’nodagi so‘zlar bo‘lsada, aynan bir maqsadga yo‘naltirilgandir.
Bandaga berilgan ne’matlarning qadriga yetishda va uni asrashda, bizga payg‘amlarlarning otasi bo‘lgan, Ibrohim alayhissalom o‘rnak bo‘lib kelgan. U zot o‘z davrida Makkaga tinchlik, uning ahliga rizq so‘ragani so‘zimizning yorqin misolidir: “Ibrohim: “Ey, Rabbim, bu (Makka)ni tinchlik shahri qilgin va uning aholisidan Allohga va oxirat kuniga ishonuvchilarga (turli) mevalardan rizq qilib bergin” dedi” (Baqara surasi,126-oyat).
Alloh taolo bu orqali Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni o‘tgan payg‘ambarlar hayotidan xabardor qilish barobarida, ular so‘ragan narsalarni ham bildirib, shunga chaqirgan.
Bu ne’atlar bardavom bo‘lishi uchun ham insondan shukr va qadrlash talab etiladi. Tinchlik hukm surib turgan joyga yana tinchlik so‘rab duo qilish esa, muqaddas dinimiz buyuradigan ishlardan. Shunday ekan, inson kim bo‘lishidan qat’iy nazar, o‘zi yashab turgan, Alloh ne’mat qilib bergan Vatani, uning zilol suvlari, havosi, nozi ne’matlari va boshqa barcha sharoitlariga shukr qilib, uni ziyoda bo‘lishini so‘rab duo qilishi lozim.
Bugun dunyoda tinchligi, xotirjamligini yo‘qotganlar qancha. Bularni ko‘rib, eshitib turganlar ibrat olib, xulosalar chiqarib, o‘zlari uchun in’om qilingan tinchlik va xotirjamlikni qadrlab, asrab avaylashi lozim.
Yurtimizda hukm surayotgan tinchlik, xotirjamlikni saqlash, uni turli xil g‘arazli xuruj, hamlalardan, fitna va bo‘htonlardan himoya qilish, g‘arzli va manfur kimsalarning makrlariga uchmasdan, yosh avlodni ham ulardan xabardor qilib, islom ta’limotining ezgu g‘oyalarini keng targ‘ib etish har birimizning burchimizdir. Bu xususida Alloh taolo bunday degan: “Ezgulik va taqvo (yo‘li)da hamkorlik qilingiz, gunoh va adovat (yo‘li)da hamkorlik qilmangiz! Allohdan qo‘rqingiz! Albatta, Alloh azobi qattiq zotdir” (Moida surasi, 2-oyat).
Xulosa qiladigan bo‘lsak, dinimizning tinchlik va xotirjamlikka bo‘lgan e’tibori nechog‘lik katta, hamda bag‘rikenglik uning negizi ekani yaqqol namoyon bo‘ladi. Inson o‘zidagi ne’matning qadrini uning ustida mulohaza yuritish, shu ne’matdan o‘zgalar ham bahramand yoki bebahra ekanini o‘ylab ko‘rish bilan biladi. Bu esa Allohga yanada ko‘proq shukr qilishga undaydi.
Ne’matning bardavom bo‘lishi, uning shukri ado etilishiga ham bog‘liq. Yoshi ulug‘ nuroniy otaxon va onaxonlarimiz ushbu ikki ulug‘ ne’matning mustahkamligini so‘rab duo qilishlari shundan. Alloh taolo yurtimiz tinchligi va xotirjamligini barqaror, bardavom, xalqimiz hayotini bundan-da farovon qilsin.
Isomiddin AHROROV