frontend\widgets\header\Header: Attempt to read property "fajr" on null

Siz ham utrujjamisiz?

15.02.2018   16239   6 min.
Siz ham utrujjamisiz?

Qur’on tinglovchilarga xushxabar! 

Alloh taologa behisob hamdu sanolarimiz bo‘lsinki, qariyb bir oydan beri davom etayotgan Respublika Qur’on musobaqasining fayzu futuhi poytaxtimiz Toshkent shahrida boshlanib ketdi. Allohning muborak Kalomiga ixlosmand xalqimiz xushovoz qorilarning go‘zal tilovatlarini qalblari to‘la muhabbat bilan tinglamoqda. Respublika bo‘ylab Qur’on musobaqasini xoh bevosita bo‘lsin, xoh jonli efirda bo‘lsin tinglab borayotgan Qur’on muxlislariga xushxabar bermoqchimizki, Habibimiz sollallohu alayhi vasallam: “Kim Alloh taolo kitobidan bir oyatni eshitsa, unga ikki (ko‘p) savob yoziladi”, deb marhamat qildilar.

Sizlarga xushxabar bo‘lsin, Qur’ondan bir harf tilovat qilsangiz, Alloh taolo o‘nta savob beradi. Demak, bir dona oyatda qancha harf bo‘lsa, uni o‘n barobaricha savobga erishasiz. Tinglaganingizda esa uni yana ikki barobarga ko‘paytiring. Endi bir o‘ylab ko‘ring-chi, musobaqaning bir kunida qancha oyat tinglamoqdasiz? Bundan Alloh taoloning bandalariga bo‘lgan rahmati naqadar cheksizligini anglab yetasiz.

Qur’on tilovatini tinglashning boshqa foydalari ham ko‘p. Abdudoim Kahil bunday degan: “To‘liq sog‘ayishni istagan bemor har kuni bir necha soatdan Qur’on eshitsin. Uning ma’nosini anglashga urinsin. Zero, Qur’on mazmunini tushunish ham shifodir”.

Darhaqiqat, Qur’on tinglashning sog‘likka ham behisob foydalari borki, u bilan inson tinchlanadi, xotirjam bo‘ladi. Bu esa bemorning sog‘ayishiga kuchli omil bo‘ladi.

Qur’on tinglagan inson oxiratni eslaydi, natijada hayotini to‘g‘rilashga urinadi, xatti-harakatlarini nazorat qiladi, Qur’on tinglaganimizda ko‘zimizga yosh kelishi ham bejiz emas... 

Qorilarning yuksak martabasi bor 

Ummu Dardo roziyallohu anhodan rivoyat qilinadi: “Men Oisha (onamiz) oldiga borib: “Jannatga kirganlar ichida Qur’on o‘qigan bilan o‘qimagan orasida qanday farq bor?” deb so‘radim. Oisha (onamiz): “Jannat pog‘onalari Qur’on oyatlariga teng. Jannatga kirganlar ichida hech kim Qur’on o‘qiganlardan afzal bo‘la olmaydi”, deb javob berdi”.

Shunday ekan, qorilarimizga xushxabar bo‘lsinki, ularning uzoq yillar chekkan zahmatlari evaziga Alloh taolo o‘ziga xos mukofot tayinlab qo‘ygan. U esa jannatning eng yuqori darajasidir.

Yana bir rivoyatda: “Qorilar jannatga kirganlaridan so‘ng ularga “O‘qi va ko‘taril!” deb xitob qilinadi. Qori o‘qir ekan, jannatning darajalaridan ko‘tarilib boraveradi. Qayerda o‘qishdan to‘xtasa, o‘sha qavat uning jannatdagi maqomi bo‘ladi”. Demak, Qur’ondan kim qancha yod olsa, shunga qarab o‘zining martabasini belgilaydi. U holda o‘z maqomimizni jannatning eng yuqori darajasidan tayinlab olishimizga nima monelik qilmoqda? Allohdan so‘rab, yangi tashkil qilinayotgan “Arab tili kurslari”ga yozilib, tezroq arab tilida savodimizni oshirib, Allohning kalomini yod olishga kirishaylik. Zero, “Insonlar ichida Allohning xos bandalari bor. Qur’on ahli – Allohning ahli va xos bandalaridir”, deb Habibimiz sollallohu alayhi vasallam marhamat qildilar. Qur’on hofizlari – insonlar ichra Allohning xos bandalaridir. Bunday maqomga erishishga barchamizning imkoniyatimiz bor. Biz faqat g‘ayrat-shijoatli bo‘lsak shuning o‘zi kifoya. 

Qur’on ahlining ota-onasiga xushxabar!

Qur’oni karimni farzandlarimizga o‘rgataylik. Maktab darslaridan bo‘shaganda Qur’on tilovat qilsin, vaqti behuda o‘tmaydi. Go‘dakligidan shunga o‘rgansa, ko‘p vaqt o‘tmay, to‘la yodlab oladi, axir dono xalqimiz bejizga “Qatra-qatra ko‘l bo‘lur” demagan. Allohning huzuriga borganimizda esa bizga shafoatchi bo‘ladi. Zero, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Qaysi bir inson dunyoda farzandiga Qur’on yodlatsa, qiyomat kuni otasiga toj kiydirilur”, deganlar. Boshqa bir rivoyatda esa: “Ota-onasiga butun dunyoning qiymati ham unga teng kelmaydigan kiyim kiydiriladi. Ular: “Buni nima sababdan kiydik?”, deb hayron bo‘lganlarida, ularga: “Farzandingiz Qur’onni qo‘lga kiritgani uchun” deyiladi”, deb farzandlarini qori qilgan ota-onaga xushxabar berdilar. Donishmand xalqimizZar qadrini zargar biladi”, deganidek, Qur’on va qorilarning qadrini musobaqa sharofati bilan hamma bilib oldi. 

Abu Muso Ash’ariy roziyallohu anhudan Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning: “Qur’on o‘qiydigan mo‘min xuddi utrujjaga o‘xshaydi. Uning hidi yoqimli, mazasi shirin. Qur’on o‘qimaydigan mo‘min esa xurmoga o‘xshaydi. Uning hidi yo‘q, ammo mazasi shirin. Qur’on o‘qiydigan munofiq esa rayhon kabi xushbo‘y, ammo mazasi achchiq. Qur’on o‘qimaydigan munofiq huddi hanzala kabi yanglig‘, hidsiz va ta’mi achchiqdir”, deganlari rivoyat qilingan.

Izoh: “Utrujja” sitrus meva bo‘lib, apelsinga o‘xshash  “shirin limon”dir. Hajmi ikki kaft miqdoricha, hidi xushbo‘y va mazasi shirin meva.

“Xurmo” deyilganda arab xurmosi nazarda tutilgan. Ma’lumingizki, arab xurmosining mazasi totli bo‘lsa-da, uning hidi yo‘q.

“Hanzala” esa ta’mi va hidi yoqimsiz bo‘lgan o‘simlik turi. Mevasi apelsindan sal kattaroq bo‘ladi. 

“Xurmo bo‘lib qoldik”

Unashtirilishi niyat qilingan qori yigit va qoriya qiz uchrashuvga chiqibdi. Yuzlashgani zahoti qiz gap cho‘zilib ketmasin degan andeshada yigitdan: “Siz utrujjamisiz?, deb so‘radi. Yigit darhol savolning mazmunini anglab: “Utrujjamiz-ku, ammo to‘yning tashvishlari bilan bo‘lib ayni kunlarda xurmo bo‘lib turibmiz”, deb javob berdi. Qoriya qiz yigitning javobidan qanoat hosil qilib chiroyli jilmayib qo‘ydi. So‘ng yigit: “Siz-chi?” deb so‘ragan edi, tabassum qilib: “Biz utrujjamiz”, deya javob berdi.

Savol: “Siz ham utrujjamisiz?”

Alloh taolo barchamizni Qur’on hofizlaridan bo‘lishimizni nasib qilsin! 

O‘MI matbuot xizmati 

Qur'oni karim
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Bemazhablikni da’vo qiliuvchiga bir savol

29.06.2026   1621   4 min.
Bemazhablikni da’vo qiliuvchiga bir savol

Bismillahir Rohmanir Rohiym

1400 yil ummatni ushlab turgan yo‘lni tashlab, qayerga bormoqchisiz?


Bugun musulmon jamiyatida tez-tez uchraydigan bir da’vo bor:

“Biz Qur’on va sunnat bilan yuramiz, mazhab shart emas”.

Bu gap tashqaridan chiroyli, jozibali eshitiladi. Ammo chuqurroq o‘ylab ko‘raylik:

Haqiqatan ham mazhabsiz yurish mumkinmi?

Agar mumkin bo‘lsa, u qayerga olib boradi?

Keling eng sodda savol-javob uslubida ko‘rib chiqamiz.


1. Mazhab o‘zi nima?

Mazhab – bu Qur’on va sunnatni tushunish maktabi.

Imom Abu Hanifa, Imom Molik, Imom Shofi’iy, Imom Ahmad ibn Hanbal kabi buyuk mujtahidlar:

minglab oyat va hadislarni,

sahobalar fatvolarini,

arab tili qoidalarini,

nas'h-mansuh, umumiy-xususiy masalalarni tizimli, ilmiy usulda jamlab, ummatga yo‘l ko‘rsatib berishgan.

Mazhab – Qur’on va sunnatning o‘zi emas, balki ularni to‘g‘ri tushunish kaliti.


2. “Mazhab shart emas” degan odam aslida nimani da’vo qilmoqda?

U deydi:

“Men o‘zim hadisni ochib o‘qiyman, o‘zim hukm chiqaraman”.

Savol:

— Arab tilini mukammal biladimi?

— Hadislarning sahih-zaifini ajrata oladimi?

— Qaysi hadis qaysi holatga tegishli ekanini biladimi?

— Qaysi oyat qaysi oyat bilan chegaralanganini biladimi?

Agar yo‘q bo‘lsa – u ilmga emas, nafsiga ergashmoqda. Agar farazan shu ilmlarga sohib bo‘lsa bormi, shubhasiz mazhabga ergashish lozimligini e’tirof qiladi.

Alloh taolo marhamat qiladi: “Agar bilmasangiz, zikr ahlidan so‘rang” (Nahl surasi, 43-oyat).

Zikr ahli – olimlar, mujtahidlar. Mazhab ana shu “zikr ahli”ning ilmiy merosidir.


3. Sahobalar haqida nima deysiz? Sahobalar:

Ibn Mas’ud fiqhi,

Ibn Umar fiqhi,

Zayd ibn Sobit fiqhi bilan tanilgan.

Tobe’inlar sahobalarga taqlid qilgan.

To‘rt imom esa ana shu sahobalar fiqhini tartibga soldi.

Demak, mazhab keyin chiqib qolgan bid’at emas, balki sahobalar yo‘lining davomidir.


4. Mazhabsizlik nimaga olib keladi?

Bugun mazhabsizlikni da’vo qiluvchilar orasida:

biri niyatni shart emas deydi,

biri jamoat namozini yengil sanaydi,

biri boshqasini adashgan, hatto kofir deydi.


Bu nimaning natijasi?

Bir mezon yo‘qligining natijasi.

Mazhab bo‘lmaganda: har kim o‘zicha “Qur’on va sunnat”ni tushunadi, din parcha-parcha bo‘ladi, ixtilof fitnaga aylanadi.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytganlar: O‘tgan ummatlar ixtilof sababli halok bo‘ldi” (Imom Ahmad rivoyati)

Mazhab – ixtilofni tartibga soluvchi himoya devori.
 

5. Imom Abu Hanifa rahimahulloh nima uchun Imomi A’zam deb e’tirof etiladi?

U zot:

40 yil bomdod namozini xufton tahorati bilan o‘qigan,

500 mingdan ortiq hadisni bilgan,

Shunday zotning ilmiy tizimini mensimaslik – kibr emasmi? Ha, kibr bo‘lsa, kibr egasida sog‘lom ilm bo‘lmaydi.


6. Mazhab – majburiy emasmi?

Ha, mazhab – zarurat.

Xuddi:

tibbiyotda shifokorga ergashgandek,

qurilishda muhandisga ishongandek.

Ammo ogoh bo‘ling: Din – tajriba qilinadigan soha emas.


7. Xulosa: Mazhabsiz qayga bormoqchisan?

Mazhabdan voz kechgan odam:

o‘zini imomlardan ustun qo‘yadi,

bilmagan holda fatvo beradi,

oxir-oqibat dinni o‘z nafsiga moslab oladi.

Mazhabga ergashish – ko‘r-ko‘rona taqlid emas,

balki ilmga, tajribaga va ummat yo‘liga hurmatdir.

Savol ochiq qoladi:

1400 yil ummatni ushlab turgan yo‘lni tashlab, bemazhab qayerga bormoqchi?!

 

Nuriddin HAMRAQULOV,
Yakkasaroy tumani “Rahimjon hoji ota” jome masjidi imom noibi

MAQOLA