Sahobani ko‘rgan Abu Hozim
Sulaymon ibn Abdulmalik Madinaga borganida: “Bu shaharda sahobani ko‘rgan biror kishi qolganmi?” deb so‘radi. “Ha, bor, u Abu Hozim”, deyishdi. Xalifa uni chaqirib kelishni buyurdi. Abu Hozim huzuriga kelganida dabdurustdan unga:
– Ey Abu Hozim, bu qanday jafo?! – dedi o‘pka-gina ohangida.
Abu Hozim hayron bo‘lib:
– Mendan qanday jafo o‘tdi, ey amirul mo‘minin? – dedi.
Sulaymon ibn Abdumalik:
– Taniqli kishilarning hammasi huzurimga keldi, sen esa kelmading, – dedi.
– Allohga qasamki, meni taniganingga ikki kun bo‘lgan esa, men ham ilgari seni ko‘rmagan bo‘lsam, yana mendan qanday jafo ko‘rding?
Sulaymon Zuhriyga yuzlanib: “Shayx to‘g‘ri aytdi, men esa xato qildim”, dedi va gapni boshqa tomonga burdi:
– Ey Abu Hozim, bizga o‘zi nima bo‘ldi, nega o‘limni bunchalik yomon ko‘ramiz?
– Chunki bu dunyoingizni obod qilib, oxiratingizni xarob qilgansiz, obod joydan chiqib, xarobaga borishni xohlamaysiz-da.
– To‘g‘ri aytding, ey Abu Hozim, qani endi ertaga Allohning huzurida bizga nima bo‘lishini bilsam.
– Qilgan amalingni Allohning Kitobiga ro‘baro‘ qil.
– Uni Allohning Kitobidan qanday topaman?
– Alloh taolo aytadi: “Albatta yaxshilar (mo‘minlar) ne’mat (jannat)dadirlar. Fojirlar (kofirlar) esa do‘zaxdadirlar” (Infitor 13-14-oyat).
Sulaymon yana so‘radi:
– Allohning rahmati qayerda bo‘ladi?
– Yerni (Alloh xayrli ishlarga) yaroqli qilib qo‘ygandan keyin (unda) buzg‘unchilik qilmangiz! Unga (Allohga) ham qo‘rqinch va ham umid bilan duo qilingiz! Allohning rahmati ezgu ish qiluvchilarga yaqindir” (A’rof, 56-oyat).
Sulaymon:
– Qani endi ertaga Allohga qanday yuzlanishimni bilsam? – dedi
Abu Hozim aytdi:
– Muhsin kishi go‘yo o‘z oilasidan uzoqda bo‘lib, so‘ng qaytib kelayotgandek mushtoq bo‘ladi, ammo gunohkor go‘yo o‘z xojasidan qochib ketishga intilayotgan kishidek bo‘ladi.
Sulaymonga bu gap ta’sir qilib, ho‘ngrab yubordi, yig‘isi kuchaydi, bir ozdan so‘ng:
– Ey Sulaymon, biz qanday qilib ahvolimizni isloh qilaylik? – dedi.
Abu Hozim maslahat berib dedi:
– Maqtanchoqlikdan voz kechasiz, teng taqsimlaysiz, hukm chiqarishda adolat bilan ish tutasiz.
– Buni qanday amalga oshiramiz?
– Haqdan olasiz va haqli joyga berasiz.
– Ey Abu Hozim, odamlarning eng afzali qaysi?
– Saxovatli va farosatli kishilar.
– Eng adolatli ish qaysi?
– O‘zing umidvor bo‘lib, qo‘rqib turgan kishi huzurida haq so‘zni aytishing.
– Eng tez qabul bo‘ladigan duo qaysi?
– Muhsinning muhsinga qilgan duosi.
– Ey afzal sadaqa qaysi?
– O‘zi faqir bo‘lgan kishining ojiz qolgan kishiga beminnatu beozor qilgan sadaqasi.
– Eng go‘zal inson kim?
– Allohning toatiga yetishgan, unga o‘zi amal qilib boshqalarni ham shunga undagan kishi.
– Odamlarning eng ahmog‘i qaysi?
– Zolim birodarining havoi nafsiga havas qilib, oxiratini dunyosiga almashtirgan kishi.
– Ey Abu Hozim, biz bilan hamroh bo‘lishni xohlaysanmi, bizdan senga nimadir tegardi, sendan ham bizga nimadir tegardi.
– Aslo.
– Nega?
– Men sizlarga arzimagan narsa uchun suyanib qolib, so‘ng Alloh menga hayot va o‘lim vaqtida ojizlik tashvishini tottirishidan qo‘rqaman, so‘ng bunda menga hech kim yordam berolmaydi.
– Ey Abu Hozim nima hojating bo‘lsa menga, ayt.
– Xo‘p, meni jannatga kirgiz, do‘zaxdan qutqarib ol!
– Bu ish qo‘limdan kelmaydi.
– Bundan boshqa hojatim yo‘q.
– Ey Abu Hozim, mening haqqimga Allohga duo qil!
– Allohim, agar Sulaymon Sening do‘stlaringdan bo‘lsa, unga bu dunyoda ham, oxiratda ham yaxshilikka yetishishini oson qil, agar u dushmanlaringdan bo‘lsa, uni peshonasidan tutib, o‘zing yaxshi ko‘radigan va rozi bo‘ladigan yo‘lga burib qo‘y.
– Menga nasihat qil!
– Agar nasihatni oladiganlardan bo‘lsang, senga yetarli nasihat qilib bo‘ldim, agar nasihatni olmaydiganlardan bo‘lsang, ipsiz kamondan o‘q otishga urinishdan nima foyda.
– Ey Abu Hozim, bizning qilayotgan ishlar haqida nima deysan.
– Gapiraveraymi?
– Ha, balki bu bizga qiladigan nasihating bo‘ladi.
– Sening ota-bobong bu ishni mashvarat va kengash qilmasdan qilichning kuchi bilan tortib oldi, bu yo‘lda katta janglar va yurishlar qilishdi, ular nimalar degani va ularga nimalar deyilganini bilsang edi!..
Shunda Sulaymonning sheriklaridan biri turib Abu Hozimga qarata:
– Buncha yomon gaplar aytmasang!
Abu Hozim dedi:
– Ammo yolg‘on ayta olmayman! Alloh taolo olimlardan odamlarga (haqni) aytishga va uni yashirmaslikka ahdlashuv olgan.
Sulaymon dedi:
– Ey Abu Hozim! Nasihatingda davom et!
– Xo‘p, senga qisqacha nasihatim shuki, Alloh taolo seni shu ishga qo‘l urmasliging uchun undan qaytargan bo‘lsa-yu, uzoqlashib ketmasliging uchun seni bir ishga buyurgan bo‘lsa sen uni pokla va ulug‘la.
So‘ng Abu Hozim o‘rnidan turib, orqasiga qayrilganda Sulaymon:
– Ey Abu Hozim mana bu yuzni (pulga ishora qildi) olib qo‘y, senga mendan hadya, – dedi.
Abu Hozim pulni uloqtirib yuborib:
– Men bu pullarni senga ham ravo ko‘rmayman-ku, qanday qilib o‘z nafsimga ravo ko‘ray. Sen mendan hazillashib biror narsa so‘rasang, men uni senga berib yuborishimdan Alloh asrasin deyman.
Muso ibn Imron alayhissalom Madinaga kelganida: “Rabbim Sen menga tushiradigan har bir yaxshilikka muhtojman” (Qasos, 24), dedi. Bunda Muso alayhissalom Rabbisidan so‘radi, odamlardan emas. Bu gapni ikki ayol tushundi, lekin (atrofdagi) cho‘ponlar tushunmadi, u ikkovi otasi Shuayb alayhissalomning oldiga borganda bo‘lgan voqeani aytishdi. Shuayb alayhissalom: “Bu odam och bo‘lsa kerak”, dedi. So‘ng qizlaridan biriga borib uni chaqirib kelishni buyurdi, qiz oldiga borganda yuziga parda tutib: “Otam qo‘ylarimizni sug‘orib berganing uchun sening haqqingni berishi uchun chaqirmoqda”, dedi.
Muso alayhissalomga bu gap yoqmadi va uning ortidan borishni xohlamadi. Chunki u yer xavfli va yirtqich hayvonlar yuradigan joy edi.
Muso alayhissalom u bilan birga ketdi. U to‘ladan kelgan qiz edi. Shamol uning kiyimiga urilib, kiyimi goh ochilib, goh yopilib uning to‘laligini bildirardi. Muso alayhissalom:
– Ey Allohning joriyasi orqamga o‘tib ol, – dedi. Shu’ayb alayhissalomning huzuriga kelganda kechki taom tayyorlangan edi. Shuayb alayhissalom uni ovqatga taklif qildi.
Muso alayhissalom:
– Yemayman,- dedi.
– Och emasmisan?
– Ochman. Lekin men oxirat uchun qilingan amalni yer yuzi to‘la oltinga ham almashmaydigan oiladanman. Men bu taomni mana bu qizlarga sug‘orib berganim evaziga to‘lov bo‘lib qolishidan qo‘rqayapman.
Shuayb:
– Yo‘q, ey yigit. Mehmonga ziyofat berish va taom ulashish – bizning ota-bobolarimiz odati,– dedi
Muso alayhissalom o‘tirib, taomdan oldi, – dedi. Abu Hozim yana gapida davom etib:
– Agar shu yuz dinorni senga aytgan gaplarim evaziga berayotgan bo‘lsang, unda majbur bo‘lib yeyilgan cho‘chqaning qoni va go‘shti bu puldan ko‘ra halolroqdir, – dedi va – mabodo bu musulmonlarning molidan bo‘lsa, bu pulda menga o‘xshagan kishilarning haqqi bor, shunda ham agar men ular bilan teng bo‘lsam. Agar undan bo‘lmasa menga buning keragi yo‘q. Bani Isroilning amirlari ham olimlarining oldiga borishga rag‘bat qilardilar, shuning uchun hidoyatda va taqvoda edilar. Baxtiqaro bo‘lib, yuz o‘girib, Allohning nazaridan qolgach, butlar va shaytonga ishonadigan bo‘lib ketdilar, endi olimlari amirlarining oldiga boradigan bo‘lib ketdilar, ularning mol-dunyosiga sherik bo‘ldilar, ularning fitnalariga aralashib qoldilar, – deb gapini yakunladi.
Ibn Shihob:
– Ey Abu Hozim, meni nazarda tutyapsanmi yoki menga hayfsan bermoqchimisan? dedi
– Seni nazarda tutganim yo‘q, lekin mana shu eshitganing , – dedi Abu Hozim.
Sulaymon:
– Ey ibn Shihob, uni taniysanmi? – deb so‘radi.
Ibn Shihob:
– Ha, o‘ttiz yildan beri qo‘shnim, unga bir og‘iz ham gap gapirmaganman, – dedi.
Abu Hozim:
– Sen Allohni esdan chiqarding, meni ham unutding. Agar Allohni yaxshi ko‘rganingda meni ham yaxshi ko‘rarding , – dedi.
Ibn Shihobning avzoyi o‘zgarib:
– Meni haqorat qilayapsanmi? – deb so‘radi.
Xalifa oraga tushib:
– U seni haqorat qilgani yo‘q, lekin sen o‘zingni haqorat qilding, nima bilmaysanmi, qo‘shnining qo‘shnida xuddi qarindoshnikidek haqqi bor, – deb dashnom berdi.
Abu Hozim ketgach, Sulaymonning sheriklaridan biri: “Ey amirul-mo‘minin, hamma odamlar shu Abu Hozimga o‘xshashini xohlaysizmi?” deb so‘radi. U gapni qisqa qilib: “Yo‘q”, deb qo‘ydi.
Ulug‘bek tayyorladi.
O‘MI Matbuot xizmati
“Natijani tadbirlar soni bilanmas, jamiyatga qo‘shilgan ijobiy ta’sir bilan baholaymiz”
#Vakilliklar faoliyatidan
Bugungi kunda Qoraqalpog‘iston Respublikasi, Toshkent shahri va viloyatlarda O‘zbekiston musulmonlari idorasining 14 ta hududiy vakilligi faoliyat yuritadi. Ular tasarrufida jami 2161 ta masjid bo‘lib, 3000 dan ziyod imom-xatib va imom noibi xizmat qiladi. Ushbu ruknimizda hududiy vakillar bilan turkum suhbatlarni reja qilganmiz. Shu maqsadda Qashqadaryo viloyatida bo‘ldik.
Qashqadaryo viloyati bosh imom-xatibi, “Imom Buxoriy” ordeni sohibi, Ulamolar kengashi a’zosi Rahmatullo domla USMONOV bilan suhbat
– Assalomu alaykum, domla. Suhbatimizni Siz viloyat bosh imom-xatibi sifatida ish boshlagan davrlardan boshlasak. Dastlab vakillik faoliyatini tahlil qilib, qanday og‘riqli nuqtalar, tezkorlik bilan hal etilishi kerak bo‘lgan muammolarni ko‘rgan edingiz va bugungi kunda ular qanchalik hal etilgan?..
– Va alaykum assalom va rohmatulloh. Bundan rosa 14 yil oldin – 2012 yilning iyul oyida O‘zbekiston musulmonlari idorasining Qashqadaryo viloyati vakili hamda viloyat bosh imom-xatibi sifatida faoliyat boshlaganman. O‘shanda vakillikning faoliyatini atroflicha tahlil qilib, tizimli yondashuvni talab etadigan qator vazifalarni belgilab olganmiz.
Xususan, masjidlar faoliyatini yagona tartib va talablar asosida tashkil etish, imom-xatiblar va diniy soha xodimlarining ilmiy-ma’rifiy salohiyatini yuksaltirish, ijro intizomi va hisobdorlikni kuchaytirish, aholi, ayniqsa yoshlar o‘rtasida sog‘lom diniy-ma’rifiy muhitni mustahkamlash, joylarda targ‘ibot-tashviqot ishlarini yanada samarali yo‘lga qo‘yish kabilarga alohida e’tibor qaratdik.
Bugunga kelib vakillikda 22 nafar salohiyatli, o‘z ishining mutaxassisi bo‘lgan xodim ishlamoqda. Zamonaviy moddiy-texnik ba’zamiz bor. Viloyatdagi 187 ta masjid faol ishlab turibdi.
Masjidlarning moddiy-texnik bazasini mustahkamlash, hujjatlar yuritilishini takomillashtirish, fuqarolar murojaatlari bilan ishlash sifatini oshirish, shuningdek, vakillik tizimida mazkur yo‘nalishlar bo‘yicha ishlarni samarali tashkil etish, vazifalar ijrosini muvofiqlashtirish va nazorat qilish maqsadida tegishli bo‘limlarni tashkil etish zarurati ham bor edi.
O‘tgan yillar davomida mazkur yo‘nalishlar bo‘yicha aniq rejalar asosida tizimli ishlar amalga oshirildi. Natijada viloyat vakilligi hamda masjidlar faoliyati yanada takomillashtirildi. Vakillik tuzilmasida tegishli shtat birliklari joriy etilib, sohaning ustuvor yo‘nalishlari bo‘yicha malakali mutaxassislar ishga qabul qilindi. Bu esa faoliyatni samarali tashkil etish, vazifalar ijrosini muvofiqlashtirish, nazorat mexanizmlarini kuchaytirish hamda joylardagi ishlarni sifatli yo‘lga qo‘yish imkonini berdi.
Imom-xatiblar uchun muntazam malaka oshirish va o‘quv-seminarlar yo‘lga qo‘yildi, aholi bilan ochiq muloqotlar va ma’naviy-ma’rifiy tadbirlar ko‘lami sezilarli darajada kengaydi. Yiliga «Jaholatga qarshi ma’rifat» g‘oyasini keng targ‘ib etish, ekstremizm, terrorizm, missionerlik va yot g‘oyalarga qarshi kurashish, huquqbuzarlik, jinoyatchilik, giyohvandlik, o‘z joniga qasd qilish, erta turmush va ajrimlarning oldini olish, yoshlar, mehnat migrantlari va harbiy xizmatchilar bilan manzilli ishlash, sog‘lom turmush tarzi, oila mustahkamligi, ma’naviy qadriyatlar, ijtimoiy tarmoqlardagi virtual tahdidlardan himoya, atrof-muhitni asrash hamda mahallada tinchlik va hamjihatlikni ta’minlashga qaratilgan 35 mingdan ortiq keng ko‘lamli targ‘ibot-tashviqot ishlari amalga oshiriladi.
O‘sha davrda imom-xatib va diniy soha xodimlarining ijtimoiy himoyasini kuchaytirish zarurati bor edi. Amalga oshirilgan islohotlar natijasida hamda muftiy hazratlarining tashabbuslari va bevosita boshchiliklari bilan masjidlarda faoliyat yuritayotgan imom-xatiblar va imom-noiblari oylik ish haqi bilan ta’minlandi. Bu esa ularning ijtimoiy barqarorligini mustahkamlash, o‘z xizmat vazifalarini sidqidildan va mas’uliyat bilan ado etishi uchun muhim omil bo‘lmoqda.
Ta’kidlash joizki, muhtaram Yurtboshimiz tomonidan berilayotgan imkoniyatlar natijasida viloyatimizda haj ziyorati uchun ajratiladigan kvotalar yildan-yilga oshib, fuqarolarning muqaddas ziyorat amalini ado etish imkoniyatlari kengayib bormoqda. Xususan, 2012 yilda viloyatdan bor-yo‘g‘i 150 nafar fuqaro haj ziyoratini amalga oshirgan bo‘lsa, bugungi kunda ushbu ko‘rsatkich yiliga 800 nafardan oshdi. Bu esa sohada amalga oshirilgan tashkiliy ishlar va ziyoratchilarga ko‘rsatilayotgan xizmatlar sifati anchayin oshganini ko‘rsatadi.
– Viloyatdagi 180 dan ortiq jome masjidlarning moddiy-texnik bazasini mustahkamlash, ayniqsa, tarixiy va me’moriy ahamiyatga ega bo‘lgan qadimiy masjidlarni asl qiyofasini saqlagan holda ta’mirlash ishlarida vakillik mahalliy aholi va homiylar bilan aloqalarni qanday muvofiqlashtirmoqda?
– Viloyatdagi jome masjidlar moddiy-texnik bazasini mustahkamlash, ularning obodligi va faoliyati uchun munosib sharoit yaratish masalasi doimo e’tibor markazimizda bo‘lib kelmoqda. Bu borada ishlar tizimli, shaffof va jamoatchilik bilan hamkorlik asosida tashkil etilgan. Ayniqsa, tarixiy va me’moriy ahamiyatga ega bo‘lgan qadimiy masjidlarni ta’mirlashda ularning asl qiyofasi, milliy me’moriy uslubi va tarixiy qimmatini saqlashga alohida ahamiyat qaratiladi. Bunday obyektlarda har qanday ish tegishli mutaxassislar tavsiyalari va belgilangan talablar asosida amalga oshiriladi.
Masjidlarni obodonlashtirish va ta’mirlash ishlarida mahalliy aholi, saxovatpesha homiylar va jamoatchilikning ishtiroki muhim o‘rin tutadi. Vakillik tomonidan ushbu jarayonlar muvofiqlashtirilib, homiylik tashabbuslarining maqsadli va samarali yo‘naltirilishi ta’minlanmoqda.
Faoliyatimni boshlagan paytimda viloyatimizda 182 ta jome masjid faoliyat yuritar edi. Aytib o‘tilganidek, bugungi kunda ularning soni 187 taga yetdi. O‘tgan 14 yil davomida 58 ta masjid zamon talablariga mos ravishda qayta bunyod etildi, 100 dan ortiq masjidda esa keng ko‘lamli ta’mirlash va rekonstruksiya ishlari amalga oshirildi. Misol uchun, 2026 yilning birinchi yarim yilligida 2 ta – Chiroqchi tumanidagi "Abu Bakr Siddiq" hamda Kitob tumanidagi "Shayx Sobir" masjidlari qayta qurilib, muborak Ramazon oyida masjidning yangi binosi namozxonlarga topshirildi.
Shuningdek, namozxonlar uchun munosib va qulay sharoitlar yaratish maqsadida 70 dan ortiq tahoratxonalar to‘liq qayta qurilib, zamonaviy talablar asosida foydalanishga topshirildi.
– Keyingi yillarda vakillik tomonidan imom-xatiblar va ularning noiblari malakasini oshirish, ularning nafaqat diniy, balki dunyoviy, siyosiy-ijtimoiy bilimlarini zamon talablariga moslashtirish bo‘yicha qanday tizimli dasturlar va o‘quv seminarlari tashkil etildi?
– Imom-xatiblar va ularning noiblari malakasini oshirish, ularning zamon talablariga mos bilim va ko‘nikmalarini shakllantirish Qashqadaryo vakilligi faoliyatining muhim yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. Bu borada O‘zbekiston Respublikasi Din ishlari bo‘yicha qo‘mitasi tomonidan tashkil etilayotgan malaka oshirish kurslari, o‘quv-seminarlar va qayta tayyorlash mashg‘ulotlarida imom-xatiblar va ularning noiblari muntazam ishtirok etib kelmoqda. Hozirgi kunga qadar viloyatdagi 187 nafar imom-xatib hamda 91 nafar imom noiblar O‘zbekiston Respublikasi Din ishlari bo‘yicha qo‘mitasi huzuridagi Diniy-ma’rifiy sohada malaka oshirish va qayta tayyorlash institutida hamda Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutida malaka va ko‘nikmalarini oshirishdi.
Ayniqsa, imom-xatiblarning oliy diniy ma’lumotga ega bo‘lishini ta’minlash borasida tizimli ishlar amalga oshirilmoqda. 2012 yilda viloyatdagi imom-xatiblarning atigi 16 nafari oliy ma’lumotga ega bo‘lgan bo‘lsa, so‘nggi 14 yil davomida bu ko‘rsatkich keskin oshib, bugungi kunda imom-xatiblarning oliy ma’lumotlilari 90 nafardan oshdi. Hozir ham oliy ma’lumotga ega bo‘lmagan 20 nafar imom-xatib Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutida modul tizimi asosida tahsil olib, o‘z bilim va salohiyatini oshirmoqda. Bu ishlar izchil davom ettirilib, yaqin istiqbolda 100 foiz oliy diniy ma’lumotli mutaxassislar sifatida shakllantirish maqsad qilingan. Zero, bugungi kunda imom-xatiblar nafaqat diniy ilm sohibi, balki keng dunyoqarashga ega, jamiyat bilan samarali muloqot qila oladigan, zamonaviy jarayonlarni to‘g‘ri anglaydigan ma’naviy-ma’rifiy yetakchi bo‘lishi zamon talabidir.
– Viloyatdagi Qur’oni karim va tajvid kurslari faoliyati haqida ham aytib o‘tsangiz...
– Qur’oni karim va tajvid kurslari faoliyati aholi orasida diniy bilimlarni faqat belgilangan tartib va malakali mutaxassislar orqali olish madaniyatini shakllantirishga xizmat qilmoqda. Bu esa o‘z navbatida norasmiy diniy ta’lim maskanlari faoliyatining oldini olish, diniy savodxonlikni oshirish va sog‘lom ma’rifiy muhitni ta’minlashda muhim ahamiyat kasb etmoqda.
Viloyat vakilligi hamda Kitob tumanidagi "Xoja Buxoriy" o‘rta maxsus islom ta’lim muassasasi qoshida faoliyat yuritayotgan Qur’oni karim va tajvid o‘quv kurslari orqali har yili jami 1560 nafar tinglovchi Qur’on tilovati va tajvid qoidalari bo‘yicha zarur bilim va ko‘nikmalarga ega bo‘lmoqda. Bu esa aholi diniy savodxonligini oshirish, yosh avlodni ilmiy-ma’rifiy ruhda tarbiyalash yo‘lida muhim ahamiyat kasb etmoqda.
– Ayol-qizlar orasida diniy-ma’rifiy ishlarni yuritadigan otinoyilar faoliyatini tartibga solish, ularning diniy tushunchalarini o‘stirish, xotin-qizlar orasida yot g‘oyalar tarqalishining oldini olish borasida vakillik qanday natijalarni ko‘rsata oldi?
– Ayol-qizlar o‘rtasida diniy-ma’rifiy faoliyat olib borayotgan otinoyilarning ishini yagona tizim asosida tashkil etishga alohida e’tibor qaratilgan. Ilgari bu yo‘nalishda muayyan tajriba mavjud bo‘lgan bo‘lsa-da, faoliyatni muvofiqlashtirish, ilmiy salohiyatni muntazam oshirish va nazorat qilish mexanizmlarini yanada takomillashtirish zarurati bor edi.
Shu maqsadda har bir otinoyining bilim darajasi, faoliyat yo‘nalishi va mas’uliyat doirasi qayta ko‘rib chiqildi. Hozirgi kunda vohada faoliyat yuritayotgan jami 284 nafar otinoyining malakasini oshirish maqsadida tizimli o‘quv-seminarlar, suhbatlar va davra yig‘inlari yo‘lga qo‘yildi. Taҗribali ulamolar va mutaxassislar ishtirokida aqida, fiqh, tafsir, hadis, milliy qadriyatlar, oila mustahkamligi hamda zamonaviy axborot makonida uchrayotgan mafkuraviy tahdidlarga qarshi ma’rifiy mashg‘ulotlar tashkil etildi. Ular faoliyati monitoring qilinib, aholi bilan ishlash samaradorligi doimiy tahlil qilib borilmoqda.
Bugungi kunda bu ishlar o‘zining amaliy natijasini bermoqda. Otinoyilar mahallalarda xotin-qizlar bilan manzilli ishlash, ularning murojaatlarini o‘rganish, diniy savodxonlikni oshirish va sog‘lom ma’naviy-ma’rifiy muhitni shakllantirishda faol ishtirok etmoqda. Ayniqsa, erta nikoh va ajrimlarning hamda yot g‘oyalar va turli buzg‘unchi qarashlar ular munosib hissa qo‘shmoqda.
– Darvoqe, oilaviy ajrimlar, o‘z joniga qasd qilish yoki jinoyatchilik kabi og‘ir ijtimoiy muammolar eng ko‘p kuzatiladigan mahallalar bilan ishlashda imomlarning mas’uliyati va hisobdorligi qanday bo‘lmoqda?
– Vakillik tomonidan imom-xatiblarning mahalla faollari, xotin-qizlar va yoshlar bilan manzilli ishlash mas’uliyati yanada kuchaytirilgan. Ayniqsa, oilaviy ajrimlarning oldini olish, notinch oilalar bilan ishlash, yoshlarni turli salbiy ta’sirlardan asrash va jamiyatda sog‘lom ma’naviy muhitni shakllantirishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Har oy tumanlarda sayyor yig‘ilishlar o‘tkazilib, joylardagi mavjud holatlar, dolzarb muammolar va ularning yechimlari muhokama qilib borilmoqda. Mazkur yig‘ilishlarda imom-xatiblarning mas’uliyati, mahallalar bilan hamkorligi va amalga oshirilayotgan ishlarning samaradorligi tahlil qilinadi. Xususan, o‘tgan yil yakuni bo‘yicha viloyat miqyosida imom-xatiblar tomonidan mahallalarda mingdan ortiq oila bilan manzilli ishlar olib borildi. Ular bilan o‘tkazilgan suhbatlar, ma’naviy-ma’rifiy tadbirlar va tushuntirish ishlari natijasida bir qator oilaviy nizolarning oldi olinib, ajrim yoqasiga kelib qolgan oilalarni yarashtirishga erishildi.
Muhimi, imom-xatiblar ishi faqat o‘tkazilgan tadbirlar soni bilan emas, balki insonlar taqdiriga ijobiy ta’sir ko‘rsata olgan amaliy natijalari bilan baholanmoqda. Shuning uchun imomlarimiz mahallada xalq bilan yaqin muloqot qiladigan, oila, jamiyat barqarorligini ta’minlashga hissa qo‘shadigan ma’naviy-ma’rifiy rahnamo sifatida o‘z mas’uliyatini chuqur anglab, faoliyat olib bormoqda.
– Ijtimoiy tarmoqlarda da’vat ishlarini olib borish, nasafziyo.uz sayti va ijtimoiy sahifalarni yuritishda vakillik qoshida maxsus media guruh yoki zamonaviy kadrlar jamoasi shakllantirilganmi?
– Bugungi axborot asrida internet makonidagi diniy-ma’rifiy faoliyat muhim yo‘nalishlardan biri hisoblanadi. Shu bois, vakillik tomonidan zamonaviy axborot texnologiyalaridan samarali foydalanish, ijtimoiy tarmoqlarda aholi, ayniqsa, yoshlar bilan muloqotni kuchaytirishga alohida e’tibor qaratilmoqda.
Bu borada vakillikda zamonaviy talablarga javob beradigan media xonasi tashkil etilib, zarur zamonaviy texnik jihozlar bilan ta’minlandi. Shuningdek, diniy-ma’rifiy kontentlarni tayyorlash, tahrir qilish va keng jamoatchilikka yetkazish yo‘nalishida faoliyat olib boruvchi malakali kadrlar jalb qilingan.
Mazkur tizim orqali o‘n bir yildan buyon faoliyat yuritib kelayotgan nasafziyo.uz veb-sayti hamda ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalar muntazam yuritilmoqda. Shuningdek, 2017 yilda tashkil etilgan Telegram kanali bugungi kunda keng auditoriyaga ega bo‘lib, aholiga tezkor va ishonchli diniy-ma’rifiy axborotlarni yetkazishda muhim axborot maydoniga aylangan.
Shuningdek, bugungi kunda viloyatimizdagi har bir masjidning Telegram, YouTube, Facebook va Instagram sahifalari hamda guruhlari faoliyat yuritib, ularning umumiy a’zolari soni 310 ming nafardan ziyodni tashkil etadi. Jumladan, birgina nasafziyo telegram kanalining 120 mingdan ortiq a’zosi bor. Shuningdek, Ular orqali aholiga dolzarb ma’naviy-ma’rifiy materiallar, diniy-ma’rifiy tavsiyalar, masjid faoliyatiga oid yangiliklar hamda e’lonlar muntazam yetkazib borilmoqda.
Albatta, raqamli makon doimiy ravishda yangilanib borayotgani sababli bu yo‘nalishdagi ishlar ham uzluksiz takomillashtirilmoqda. Asosiy maqsad — zamonaviy media imkoniyatlaridan foydalangan holda xalqimizga, ayniqsa, yosh avlodga sifatli, ishonchli va ta’sirchan diniy-ma’rifiy axborotlarni yetkazib berishda davomli izlanishdamiz.
– Vakillikning «Vaqf» xayriya jamoat fondi viloyat filiali bilan birgalikda kam ta’minlangan oilalar, yetimlar va nogironligi bor shaxslarga yordam berish borasidagi faoliyati so‘nggi yillarda qanchalik shaffoflashdi va xayriya tadbirlari ko‘lami voha miqyosida qanchalik kengaydi?
– «Vaqf» xayriya jamoat fondi viloyat filiali bilan hamkorlikda aholiga ijtimoiy ko‘mak ko‘rsatish, ehtiyojmand oilalarni qo‘llab-quvvatlash va xayrli tashabbuslarni amalga oshirish faoliyatimizning ajralmas qismi hisoblanadi.
Yordamga muhtoj oilalar, yetimlar, nogironligi bo‘lgan shaxslar va ijtimoiy himoyaga muhtoj fuqarolarning holati o‘rganilib, ularga zarur ko‘maklar o‘z vaqtida yetkazib berilmoqda. Jumladan, Ramazon oyi va Qurbon hayiti arafasida davlatimiz rahbari tomonidan ajratilgan mablag‘lar belgilangan tartib asosida ehtiyojmand oilalar, yetimlar, nogironligi bo‘lgan shaxslar va ijtimoiy himoyaga muhtoj fuqarolarga yetkazib berildi. Bu xayrli ishlar xalqimizga bo‘lgan e’tibor va g‘amxo‘rlikning yana bir amaliy ifodasi bo‘ldi.
Amalga oshirilayotgan har bir xayrli tashabbus manzillilik, ochiqlik va adolat tamoyillari asosida tashkil etilib, vohamizda xayriya ishlarining ko‘lami va samaradorligi yildan-yilga ortib bormoqda. Yaqinda ko‘makka muhtoj bir oilaga uy qurib berigani ham so‘zimizning bir dalilidir.
– Bu zamindan yetishib chiqqan ulug‘ zotlarning boy ilmiy merosi, qadamjolari tarixini xalqaro va respublika miqyosida targ‘ib qilish borasidagi ishlarga ham to‘xtalib o‘tsangiz...
– Bu vohadan yetishib chiqqan Abu Muin an-Nasafiy, Abu Bakr al-Kosoniy, Abu Hafs Nasafiy, Abu Hafs Keshiy, Abu Shakur as-Solimiy, Pazdaviy kabi ko‘plab allomalarning ilmiy merosi nafaqat yurtimiz, balki butun islom olami ma’naviy xazinasining ajralmas qismidir.
Vakillik faoliyati davomida ushbu boy ilmiy-ma’rifiy merosni o‘rganish, targ‘ib qilish va keng jamoatchilikka yetkazishga alohida e’tibor qaratildi. Xususan, allomalarimiz hayoti va ilmiy faoliyati, ular bilan bog‘liq tarixiy maskanlar va qadamjolarni o‘rganish, ularning ma’naviy ahamiyatini yoritish borasida ilmiy-ma’rifiy tadbirlar, davra suhbatlari va targ‘ibot ishlari amalga oshirib kelinmoqda.
Alloh taolo din ravnaqi, yurt tinchligi yo‘lida xizmat qilayotgan barcha yurtdoshlarimizni ikki dunyoda mukofotlasin!
O‘MI Matbuot va media bo‘limi mutaxassisi
Abdulatif ABDULLAYEV suhbatlashdi.
