Hozir sizdan: “Oyog‘ingiz tagida yer bormi?” yoki “Tepangizda osmon bormi?” deb so‘rashsa siz hech ikkilanmay: “Ha”, deb javob berasiz. Alloh taologa ishonchimiz ham shunday kuchli bo‘lishi kerak. Kimdir sizdan: “Alloh taolo sizni ko‘rib turibdimi?” deb so‘rasa, ishonch va qat’iylik bilan “Ha” deb javob bera olishingiz kerak.
Keling, sizga misol tariqasida bir hikoya so‘zlab beray. Bir kuni ikki do‘st sayohatga chiqishibdi. Ulardan birining ko‘zi ojiz ekan. Kech kirganida ular dam olish uchun bir yerda to‘xtashibdi. U yer havosi huddi dengiz bo‘yidagidek kunduzi juda issiq, kechasi esa sezilarli darajada sovuq bo‘lar ekan. Tong otgach, do‘stlarning sog‘lomi yegulik topib kelgani ketibdi. Ko‘zi ojizi esa yon-atrofni qo‘li bilan paypaslab, qattiq narsani tutibdi. Sovuqda toshday qotib yotgan ilon ekan. Haligi odam ajoyib tayoq topib oldim deb o‘zida yo‘q xursand bo‘lib turgan paytda do‘sti biroz yegulik olib kelibdi. U ilonni ushlab o‘tirgan do‘stiga baqirib, qo‘lidagi ilonni darhol tashlashini so‘rabdi. Ko‘zi ojiz kishi esa do‘stim menga hasad qilyapti deb o‘ylab ilonni mahkam ushlab olib bermayman deb turib olibdi. Do‘sti uning qo‘lidagi tayoq emas, ilon ekanini va uni zudlik bilan tashlab yuborishga harchand undasa ham, ko‘ndira olmabdi.
Xullas, ikkalasi yana yo‘lga chiqishibdi. Kun chiqib harorat ko‘tarilgach, ko‘zi ojiz kishining qo‘lidagi “tayoq” sekin o‘ziga kela boshlabdi. Nihoyat yetarlicha isinib, kuchga kirgach, ko‘zi ojizni chaqibdi...
Olamlarga rahmat bo‘lib kelgan Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam Merojga ko‘tarilganlarida do‘zaxning dahshati-yu, jannatning go‘zalligini o‘z ko‘zlari bilan ko‘rganlar. Bizni do‘zax sari yetaklaydigan ishlardan qaytarganlar. Afsus, ba’zilar o‘zi ko‘rmagani bois qaysarlik qiladi, oqibatini o‘ylamaydi. Alloh taolo kech bo‘lmasidan ko‘zlarimizni ochsin, hidoyatga boshlasin, yaxshi, ezgu amallarni bardavom qilishga muvaffaq aylasin.
Dilafro‘z SALOHIDDIN qizi tayyorladi.
Navoiy viloyati hududida joylashgan qadimgi Hazora qishlog‘idagi me’moriy yodgorlik – Deggaron masjidi VII–IX asrlarda qurilgan bino o‘rniga XI asrda bunyod etilgan.
Bu Navoiy viloyatida topilgan masjidlardan eng qadimgisi. Keyinchalik, masjid, sopol qozon yasovchilar mahallasi guzarida joylashgani uchun "Deggaron masjidi" deb nomlangan.
O‘rta asrlarda Hazora o‘rtacha shahar sifatida mashhur edi. Yonida esa bir kanal qazilgani eski arab manbalarida zikr etilgan. Shahar Buxoro vohasining "Ulkan cho‘l" bilan chegarasida qo‘riqlash funksiyalarini bajargan va "Kampir duvol" deb atalmish eski fortifikatsiya tizimiga kirgan.
Masjidning tashqi ko‘rinishi kub shaklida, usti gumbazlar bilan yopilgan, xona ichida pishiq g‘ishtdan to‘rt g‘o‘la (ustun) ishlangan. Qolgan devori xom g‘ishtdan tiklanib, yuzasi pishiq g‘isht bilan qoplangan. To‘rt rukn – ustun (diametri 128 sm) xonaqoh ichini devorsiz to‘qqiz qismga ajratgan. Markaziy qismi nisbatan yirikroq gumbaz bilan yopilgan. Boshqa qismlarga – bir tomonidan devorga, qarshi tomonidan ustunga tayantirib, yana sakkizta kichik gumbaz ishlangan. XX asrda masjidning janubiy va sharqiy devorlariga taqab sinchkor ayvon qurilgan. Ayvon ustunida binoning 1910 yili qayta qurilgani qayd etilgan. Keyinchalik ayvonlari vayron bo‘lgan.
Deggaron masjidi – islomiyat davrining Markaziy Osiyoda saqlanib qolgan qadimiy sajdagohi sifatida me’moriy o‘ziga xosligi va sodda salobati bilan diqqatga sazovor.
Oyina.uz