Inson asabiylashsa miya, jigar, buyrak va yurakka ozuqa tashuvchi yo‘llar bo‘g‘iladi. Ko‘z qorachig‘i kengayib, yurak urishi tezlashadi. Bunday vaqtda jigardan uglevodlar (zararli suyuqlik) ajrala boshlaydi. A’zolarning bunday pala-partish ishlashi ko‘p kasalliklarning (stenokardiya, infarkt, insult) kelib chiqishiga sabab bo‘ladi.
Ochiq chehrali, bosiq, vazmin odamlar ruhan va jismonan tetik bo‘ladi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam g‘azablangan paytda o‘tirib olishni, yana bosilmasa, yotib olishni yoki tahorat yangilab, ikki rakat namoz o‘qishni tavsiya qilganlar.
Asab tolalarining uzilishi a’zolarimizdagi oziq moddalar kamayishiga, holsizlikka olib keladi. Masalan, jismimizda kalsiy moddasi yetishmasa, mushaklarimiz og‘rib, suyaklarimiz mo‘rt bo‘lib qolishi mumkin. Yuzimizga tabassum qaytishi bilanoq, miyamiz tajanglikni so‘ndiruvchi moddalar ishlab chiqara boshlaydi.
Muntazam badantarbiya qilish, ochiq havoda aylanish, ayniqsa, uyquga yotishdan oldin besh-o‘n daqiqa yurish juda foydali. Tabiat qo‘yniga chiqib zavqlanish, vaqti-vaqti bilan toza suv havzalarida cho‘milib turish ham kerak. Shuningdek, ozuqaga boy ovqatlarni me’yorida yeyish yaxshi. Ezgu niyat, chiroyli so‘z, yaxshi amal, ota-ona, qarindosh-urug‘, qo‘ni-qo‘shnilar bilan yaxshi munosabat ham asablarimizga tinchlik beradi, mustahkamlaydi. Demak, imkon boricha turli asabbuzarliklarning oldini olishga intilishimiz, yaxshilikka ishonch, kelajakka umid bilan yashashga o‘rganishimiz zarur.
Parda JO‘RAyev,
kardiolog
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Imom Buxoriy o‘zining sahih hadislar to‘plamida mana bu voqeani hikoya qiladi: Bani Isroildan bo‘lgan kishi bir odamdan ming dinor qarz berishini so‘radi.
Haligi odam: Guvohing bormi? deb so‘radi.
U: Guvohim Alloh, dedi.
Haligi odam: To‘g‘ri aytding, Alloh guvohlikka kifoya qilur, dedi.
Vakiling bormi? dedi.
U: Vakilim Alloh, deb javob berdi.
Haligi odam: Alloh vakillikga kifoya qilur, dedi va unga ming dinorni berdi. Bir muddatni belgilab, va’dalashishgach, qarzni olgan odam qaytib ketdi.
Bu ikki qarz beruvchi va qarz oluvchining o‘rtasida bir daryo bor edi. Va’dalashilgan vaqt yetib kelgach, qarz olgan odam qarzlarini egasiga qaytarish uchun haqdorning oldiga bormoqchi bo‘lib, daryoning u tomoniga o‘tish uchun qirg‘oqda qayiq kelishini kutib turdi, lekin kech tushib, ancha vaqt o‘tishiga qaramasdan daryoda hech qanday qayiq ko‘rinmadi.
Shunda u Alloh taologa munojot qilib: Allohim, qo‘limdagi pullarning egasi guvoh so‘raganida ham, vakil so‘raganida ham Seni ko‘rsatgan edim, Allohim, bu maktubimni unga yetkazgin, dedi va bir yog‘ochni olib, uni o‘yib, ichiga pullarni joylashtirdi, yoniga yozgan maktubini ham qo‘yib qo‘ydi, so‘ngra yog‘ochni daryoga otib yubordi. Bu yog‘och Allohning izni va lutfi-inoyati bilan suvda suzib ketdi. Xuddi ana shu paytda o‘sha pullarning egasi ham va’daga binoan daryo yoqasida qarzdorni kutib turgan edi. U yerda hech kim yo‘qligini ko‘rgach ortiga qaytmoqchi bo‘lib, o‘zicha: Hech bo‘lmasa uyimga o‘tin olaman, deb turgan paytda oldiga bir yog‘och suzib keldi, u yog‘ochni uyiga olib ketdi. Uyga kelib, yog‘ochni yorgach, ichidan uning pullari va bir parcha maktub chiqdi.
Chunki guvoh bo‘lgan Alloh qarzdorga yordam bergan, vakil bo‘lgan Alloh o‘z vakolatini ado qilgan edi. U Zot naqadar Buyukdir. “Alloh, Undan o‘zga ibodatga sazovor zot yo‘q. Bas, mo‘minlar Allohning O‘zigagina tavakkal qilsinlar” (Tag‘obun surasi, 13-oyat).