Oddiy uy bekasiman. Maktabni tugatishim yaqin qolgan kezlarda otajonim og‘ir xastalikka chalinib qoldi. Paxtada suvchi bo‘lib ishlagan odamning topgani nima bo‘ladi. Ro‘zg‘orga kirgan uch-to‘rt so‘m pul ham dori-darmon olishga keta boshladi. Yana o‘sha vaqtlarda akam texnikumda, ukam “Nafis san’at” litseyida o‘qiydi. O‘zi yetimlikda o‘sib o‘qiy olmaganidan armonda qolgan otam farzandlarining oliy dargohlarda o‘qishini astoydil orzu qilar edi. Ammo ayni biz ulg‘aygan, o‘qishimiz zarur bo‘lgan choqda kasal bo‘lib qolganidan juda qattiq siqilib xijolat bo‘lar, bu siqilish esa uning sog‘ligini battar yomonlashtirar edi.
Xullas, otam qaydandir ozgina pul topib akamga qo‘shib meni ham poytaxtga imtihon topshirishga yubordi. Toshkent pedagogika institutiga (hozir universitet) hujjat topshirdim. O‘sha vaqtlarda test tartibi joriy etilgan edi. menga berilgan testlarni bir zumda yechib bo‘lib, nima qilishni bilmay atrofga alanglab o‘tirgan edim yonimdagi qiz yordam so‘radi. Unga yordamlashib uning ham hamma savollarini yechdik-da birgalashib test savollarini topshirib chiqib ketdik.
Institut binosidan go‘yoki uchib chiqdim. O‘qishga 100 foiz qabul qilinganimga ishonchim komil edi. Imtihondan chiqishimni kutib o‘tirgan akamdan suyunchi olmoqchi bo‘lib oldiga yugurib borib hammasini to‘lib-toshib aytib berganimda akamning sevinchdan yuzi yorishib, “Variantni belgiladingmi?” deb so‘radi. Shu gapni eshitib hushimdan ketib qolayozdim. Negaki, variantni belgilash kerakligi akam so‘ragandan keyingina esimga kelgan edi...
Hosili kalom, otam bechoraning dardi kundan kunga ortib boraverdi. Shu sababdan yana o‘qishga kelishimga imkon bo‘lmadi. Keyin turmushga chiqdim, to‘rtta farzandli bo‘ldim. Bu orada otam ham qazo qilib ketdi. Ammo har doim ilm olishga intilib yashadim. Yangi chiqqan qo‘llanma-kitoblardan o‘qib, undan-bundan so‘rab-surishtirib, bir nimalarni o‘rganib, Qur’oni karimga tushib oldim. Muqaddas Kitobimizni bir necha bor xatm ham qildim.
Taqdirning taqozosi ila uch-to‘rt yil burun turmush o‘rtog‘im ikkimiz Istanbulga kelib qoldik. Mavlid oyi edi o‘shanda. U yerda ayollar ham mavlid o‘qigani masjidga borar ekan. O‘sha ayollarga qo‘shilib men ham bordim. Vaqtliroq borib qolgan ekanmiz, tokchada turgan Qur’oni karimni olib o‘qib o‘tirgan edim. Ayollardan biri qiziqish bilan yonimga kelib, past ovozda o‘qiyotgan bo‘lsam-da bir oz quloq solib o‘tirdi. So‘ng “Qur’on o‘qishni bilasanmi?” deb so‘radi. “Ha”, dedim. “Yaxshi”, deb qo‘ydi.
Bir pasdan keyin mavlid boshlandi. Mavlid so‘ngida tilovat qilinib duoga qo‘l ochildi. Duo qilib bo‘lgan edik hamki, haligi ayol minbarga chiqib: “Azizlar, hozir sizga O‘zbekistondan kelgan mehmonimiz Qur’oni karimdan tilovat qilib beradi”, deb e’lon qildi-da meni yoniga chaqirdi. U ko‘rsatgan joyga o‘tirib tilovat qildim. Tilovatni yakunlaganimdan so‘ng masjiddagi ayollarning hammasi kelib men bilan quchoq ochib ko‘rishdi. Ular hayratlanib: “Juda go‘zal o‘qiding, rahmat”, deb tashakkur aytishar, “Shunday o‘qishni o‘rganish bizga ham nasib etsin”, deb duo qilishar, “Qur’on o‘qishni qayerdan o‘rgangansan?” “Sizning mamlakatingizda Qur’onni o‘rganish mumkinmi?” deb so‘rashar edi. O‘shanda minbardan tushayotib koshkiydi o‘zimning ona Vatanimda ham shunday tabarruk joylarda Qur’on o‘qish nasib aylasa edi deb yig‘ladim.
Allohning marhamatini qarangki, Qur’on musobaqasini o‘tkazish haqida Davlatimiz rahbarining o‘zi tashabbus ko‘rsatdi, Bu ishlarga muftiy hazratlari bosh bo‘ldi. Ammo o‘sha, Istanbulga borgan vaqtimda 40 yosh ostonasida edim. Hozir 43 ga kirib qo‘ydim. Ushbu tanlovda, afsuski, yoshim balandligi bois qatnasha olmas ekanman. Yo‘qsa, 2000 nafardan oshgan Qur’onga muhabbatli bandalardan biri bo‘lib turar edim.
Ammo men qatnasha olmasam ham duogo‘yman. Bizni shunday saodatli kunlarga yetkazgan Alloh taologa beadad hamdu sanolar aytaman, diniy ma’rifatga katta e’tibor qaratayotgan yurtboshimiz Shavkat Mirziyoyevning umriga, rizqiga, imoniga baraka tilayman, dinimiz rahnamosi muftiy hazratlarining ilmi, obro‘si, e’tibori bundan-da ziyoda bo‘lishini tilab kecha-kunduz duolar qilaman.
Prezidentimiz rahnamoligida o‘tgan bir yilni xayolim tasmasida jonlantirib ko‘rib shunga amin bo‘ldimki, xalqimizning tabiatida yaxshi tarafga o‘zgarish yuz beribdi. Elimizning Rabbimizga muhabbati yanada ziyoda bo‘libdi. Alloh taolo va’dasiga muvofiq elning tabiatiga mos yo‘lboshchi yubordi. Inshoalloh, yaqin kelajakda farzandlarimiz orasidan dunyo ilmini tebratgan ajdodlarimizdek buyuk allomalar yetishib chiqajak.
Qizmanoy HAYITOVA
Ilmga qiziqish, avvalo, manbaga murojaat qilishdan boshlanadi. Tarixni chuqur anglash esa uni kitob, qo‘lyozma va ishonchli ilmiy manbalar orqali o‘rganishni talab etadi. Yangi o‘quv yilini yangi bilim va katta maqsadlar bilan boshlagan Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutining 1 bosqich talabalari O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga tashrif buyurdilar, xabar bermoqda iccu.uz.
Talabalar tashrifni, dastlab Markazning kutubxonasi bilan tanishishdan boshladi.
Bu yerda ular ilmiy izlanish uchun muhim bo‘lgan adabiyotlar, tarixiy manbalar va turli yo‘nalishlardagi ilmiy nashrlar bilan tanishdi. Kutubxona nafaqat kitoblar jamlangan maskan, balki tadqiqotchi uchun zarur bo‘lgan bilim va manbalarni bir joyga jamlovchi muhim ilmiy-ma’rifiy makon sifatida namoyon bo‘ldi.
Ayniqsa, islom tarixi, madaniyati, ilm-fani va ajdodlarimizning ilmiy merosini o‘rganayotgan yoshlar uchun bunday muhitning ahamiyati katta. Chunki auditoriyada o‘rganilgan bilimni mustahkamlash, mavzu bo‘yicha qo‘shimcha ma’lumot izlash va ilmiy izlanish olib borishda manba bilan ishlash ko‘nikmasi muhim o‘rin tutadi.
Mazkur tashrif yoshlar uchun navbatdagi ekskursiya emas, balki tarix, ilm-fan va milliy o‘zlik bilan bevosita yuzma-yuz kelish imkonini bergan muhim ma’rifiy uchrashuv bo‘ldi.
Institutning bo‘lajak islomshunoslari Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan bunyod etilgan Markazning boy ekspozitsiyalari orqali O‘zbekiston hududida qadimdan shakllangan sivilizatsiya jarayonlari, islom madaniyatining rivojlanishi, buyuk allomalarimizning ilmiy merosi hamda ajdodlarimizning jahon tamadduniga qo‘shgan beqiyos hissasi bilan yaqindan tanishdilar.
Markazning Islomdan avvalgi davr, Birinchi va Ikkinchi Renessans, ilm-fan va ma’rifat taraqqiyotiga bag‘ishlangan ekspozitsiyalari talabalar e’tiborini tortdi.
Tarixiy manbalar, noyob qo‘lyozmalar, qadimiy ashyolar va zamonaviy muzey texnologiyalari uyg‘unligi orqali namoyish etilgan ma’lumotlar yoshlarning o‘tmish haqidagi tasavvurlarini yanada boyitdi.
Bu yerda ular Muhammad Xorazmiy, Ahmad Farg‘oniy, Abu Ali ibn Sino, Abu Rayhon Beruniy, Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Abu Mansur Moturidiy kabi buyuk ajdodlarimizning ilmiy va ma’naviy merosi bilan bog‘liq ma’lumotlarni ko‘zdan kechirdilar.
Ayniqsa, bir vaqtlar shu zaminlarda yaratilgan ilmiy kashfiyotlar bugungi zamonaviy fanlarning shakllanishida qanday ahamiyat kasb etgani talabalar uchun qiziqarli bo‘ldi.
Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutida tahsil olayotgan yoshlar uchun bunday maskanning ahamiyati, tabiiyki, yanada katta. Chunki ular o‘zlari o‘rganayotgan diniy-ilmiy merosning tarixiy ildizlarini nafaqat kitoblardan, balki Markaz ekspozitsiyalarida bevosita ko‘rish imkoniga ega bo‘ldilar.
Talabalarning fikricha, Markazdagi eng muhim jihatlardan biri — tarixning oddiy sanalar va voqealar ketma-ketligi sifatida emas, balki ilm-fan, tafakkur va insoniyat taraqqiyoti bilan bog‘liq yaxlit jarayon sifatida namoyish etilganidir.
“Bu yerda ajdodlarimizning ilm-fanga qo‘shgan hissasini ko‘rib, ular bilan faxrlanish tuyg‘usi yanada kuchaydi. Ayniqsa, islom dini rivoji bilan birga ilm-ma’rifat ham yuksalib borganini ko‘rish biz uchun juda katta taassurot qoldirdi”, — deydi institutning 1-bosqich talabalaridan biri.
Yoshlar Markazning kutubxona faoliyati bilan ham tanishdilar. Bu yerda jamlangan ilmiy adabiyotlar, tarixiy manbalar va tadqiqotlar bo‘lajak mutaxassislarning kelgusidagi ta’lim va ilmiy izlanishlari uchun muhim manba bo‘lishi ta’kidlandi.
Tashrif davomida talabalar uchun Markazning faqat tarixiy merosni namoyish etuvchi maskan emas, balki ilmiy izlanish, ma’rifat va zamonaviy tafakkur uyg‘unlashgan muhim platforma ekanligi yanada yaqqol namoyon bo‘ldi.
Talabalar Markaz bilan tanishish jarayonida o‘zlari tahsil olayotgan soha — islomshunoslikning qanchalik katta ilmiy meros va tarixiy mas’uliyat bilan bog‘liqligini ham chuqurroq his etdilar.
Shu ma’noda, yangi o‘quv yilining dastlabki kunlarida tashkil etilgan mazkur tashrif talabalar uchun yangi bilimlar sari tashlangan muhim qadam bo‘ldi.
O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazidagi ushbu ma’rifiy tashrif esa bo‘lajak islomshunoslar uchun yangi o‘quv yilini tarix saboqlari, ilmga qiziqish va katta maqsadlar bilan boshlashga xizmat qildi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati