Savol: Safarda to‘rt rakatli farz namozlari ikki rakat o‘qilishini bilamiz. Manzilga mashinada tez yetib olish mumkin bo‘lgani bois bu namozlarni to‘liq o‘qisa bo‘ladimi? Shu haqda ma’lumot bersangiz.
(Andijon viloyati, Jalolobod tumani).
Javob: Anas ibn Molik roziyallohu anhu: “Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bilan Madinada peshinni to‘rt, asrni Zulhulayfada ikki rakat o‘qidim”, deganlar (Imom Muslim rivoyati). Ushbu rivoyatda Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam safarni qasd qilgan bo‘lsalar ham, Madinadan ketishga ulgurmaganlari uchun peshinni to‘rt rakat qilganlar va shahardan chiqib Zulhulayfa degan joyda asrni qasr qilganlar.
Musofir kishi to‘rt rakatli farz namozlarni qasr, ya’ni, ikki rakat qilib o‘qishi hanafiy mazhabida vojib, uni to‘rt rakat o‘qisa, gunohkor bo‘ladi (“Muxtasari Viqoya”). Chunki to‘rt rakatli farz namozlarning ikki rakati musofirga farzdir (“Hidoya”, “Fatovoi Hindiya”). Bu degani, agar uni to‘liq o‘qib birinchi qa’dada adashib o‘tirmasa, oxirgi qa’dada o‘tirmagani uchun namozi buziladi, deganidir. Musofirning belgilangan masofani tez yo sekin bosib o‘tishiga qaralmaydi va tezyurar ulovlardagi kishi ham qasr qilib o‘qiydi.
Musofir o‘z yurtining uylaridan o‘rtacha piyoda yurishda uch kunu uch kechalik (kamida 90 kilometr) masofani qasd qilib, shahri yoki qishlog‘ining chetidagi uylardan ajragan odamdir. Shaharga tutashgan qishloq bo‘lsa, o‘shandan o‘tishi bilan uning musofirligi boshlanadi (“Al-Mavsu’atul fiqhiya”).
“So‘ragan edingiz” kitobidan
Bugun, 8 may kuni Din ishlari bo‘yicha qo‘mita huzuridagi Diniy-ma’rifiy sohada malaka oshirish va qayta tayyorlash institutida tahsil olayotgan bosh imom va imom-xatiblar uchun O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida maxsus o‘quv mashg‘ulotlari tashkil etildi.
Diniy-ma’rifiy sohada malaka oshirish va qayta tayyorlash instituti hamda O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi hamkorligida o‘tkazilgan mazkur mashg‘ulotlar O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan Markazning ochilish marosimida belgilab berilgan ustuvor vazifalar ijrosini ta’minlashga qaratilgani bilan ham e’tiborlidir. Zero, Davlatimiz Rahbari o‘z nutqida: "Bu dargohda islom merosini chuqur o‘rganish, diniy xodimlar va imom-xatiblarning malakasini oshirish, xalqaro hamkorlikni rivojlantirish ishlarini tashkil etish, o‘ylaymanki, maqsadga muvofiqdir", — deya ta’kidlagan edi.
O‘quv jarayonlari O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisining birinchi o‘rinbosari Homidjon domla Ishmatbekov, Din ishlari bo‘yicha qo‘mita raisining birinchi o‘rinbosari Davronbek Maqsudov, Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom instituti rektori Uyg‘un G‘afurov hamda boshqa professor-o‘qituvchilar tomonidan olib borildi.
Mashg‘ulotlar davomida tinglovchilar "Davlat va din munosabatlari", "Ijtimoiy tarmoqlar va ommaviy axborot vositalarida axloqiy me’yorlar", "Fiqh ilmining metodologik asoslari va zamonaviy yondashuvlar" kabi mavzular asosida o‘z bilim va malakalarini oshirdilar.
Mazkur o‘quvlar diniy-ma’rifiy sohada faoliyat olib borayotgan mutaxassislarning zamonaviy bilim va ko‘nikmalarini mustahkamlash, jamiyatda ma’rifat va bag‘rikenglik muhitini yanada rivojlantirishga xizmat qilmoqda.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Matbuot xizmati