Sayt test holatida ishlamoqda!
13 Avgust, 2026   |   30 Safar, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:01
Quyosh
05:30
Peshin
12:28
Asr
17:22
Shom
19:29
Xufton
20:56
Bismillah
13 Avgust, 2026, 30 Safar, 1448

Odam va olma daraxti

22.12.2017   10915   3 min.
Odam va olma daraxti

Bir bolakay har kuni katta olma daraxti yonida o‘ynashni juda yaxshi ko‘rarkan. Shoxlariga chiqib olma yer, tush mahali soyasida mizg‘ir ekan. Xullas, bolakay olma, olma esa bolakay bilan o‘ynashni juda yaxshi ko‘rib qolibdi. Kunlar o‘tibdi. Bolakay ancha ulg‘ayibdi. Endi olma daraxti oldiga har kuni  kelmaydigan bo‘libdi.

Bir kuni bola juda xafa holda kelibdi.

– Kel, birga o‘ynaymiz, – debdi daraxt.

– Yo‘q, men endi daraxt atrofida o‘ynab yuradigan bolakay emasman, – deb javob beribdi, – turli o‘yinchoqlarim bo‘lishini istayman, sotib olish uchun menda pul yo‘q...

– Afsus, pul menda ham yo‘q, lekin mevalarimni terib, sotib, o‘yinchoqlar olishing mumkin, – debdi qayg‘urib daraxt.

Bola hayajonlanib ketibdi. U mevalardan uzib olib, xursand holda ortiga qaytibdi va shu ketgancha yana uzoq vaqt daraxt yoniga kelmabdi. Daraxt esa uni sog‘inibdi, yo‘liga intizor bo‘libdi…

Bir kuni haligi bola (endi u katta kishi edi) yana olma daraxti yoniga kelibdi. Olma juda xursand bo‘lib, hayajonlanib ketibdi.

– Kel, yonimga o‘tir, – debdi daraxt.

– Afsus, vaqtim yo‘q. Oilaliman, ularni boqishim, boshpana qilishim kerak. Menga yordam bera olasanmi?

– Uzr, pulim yo‘q-da, ammo shoxlarimni kesib, undan uy qursang bo‘ladi, – debdi daraxt.

Kishi olma daraxtining barcha shoxlarini  kesib olib, xursand bo‘lganicha ortiga qaytibdi. Daraxt uni baxtiyor ko‘rganidan juda shodlanibdi. Ammo... anchagacha yolg‘iz qolibdi.

Issiq yoz kunlarining birida kishi daraxt yoniga kelib, unga suyanibdi.

Olma daraxti ziyoratiga kelgan eski qadrdonini ko‘rib, o‘zida yo‘q xursand bo‘libdi va:

– Kel, suhbatlashamiz! – debdi.

– Qariyapman. Holim yo‘q. Charchaganman. Qani endi bir qayig‘im bo‘lsa-yu, unda suzib hayot tashvishlaridan yiroqlashsam... – debdi kishi.

Daraxt bir oz jim qolib, so‘ng debdi:

– Kel, tanamdan qayiq yasagin-da, uzoq yerlarga suzib bor, tashvishlarni unut, dam ol, yonimga shodon qaytib kel...

Kishi uning baquvvat tanasini arralab, undan qayiq yasabdi va orzuiga yetibdi.

Daraxt ko‘z yoshlari bilan unga tabassum qilibdi...

Qissadan hissa: Olma daraxti ota-ona timsoli. Ular ham bolasi uchun har qanday qurbonlik qilishga tayyor. Bolaning daraxtga beparvoligi, shafqatsizligi bizni achintirdi. Lekin o‘zimizni kuzatsak, biz ham ko‘p holda ota-onamizga shunday munosabat ko‘rsatamiz. Ularning mehr-muhabbatiga yarasha javob qaytarolmaymiz yoki yaxshiliklarini vaqtida qadrlamaymiz.

Alloh taolo xatolarimizni kechirib, to‘g‘ri yo‘lga boshlasin. Ota-onalarimizni rozi qilish baxtini nasib etsin.

Dilafro‘z SALOHIDDIN qizi tayyorladi

 

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Shayboniylar daxmasi ziyoratgohga aylantiriladi

13.08.2026   10094   3 min.
Shayboniylar daxmasi ziyoratgohga aylantiriladi

Samarqandning yuragi boʻlgan Registon maydoni hududidagi Shayboniyxon va uning sulolasi dafn etilgan maskan ziyoratgohga aylantiriladi.

Registon majmuasi rahbari Xonqul Samarovning soʻzlariga koʻra,1960–1962-yillarda hozirgi Islom Karimov koʻchasini kengaytirish, obodonlashtirish ishlari jarayonida mazkur daxma shu hududda boʻlgan Shayboniyxon madrasasi hovlisidan Registon maydoniga – Tillakori va Sherdor madrasalari yoniga koʻchirilgan.

“Maʼlumki, mazkur hudud Amir Temur bobomiz davrida Samarqand shahrining eng muhim markazlaridan biri boʻlgan, bu hududda koʻplab madrasa va masjidlar bunyod etilgan. Jumladan, Amir Temur masjidi va uning roʻparasida Bibixonim madrasasi qad rostlagan. Keyinchalik Mirzo Ulugʻbek bobomiz tomonidan ulkan madrasa qurilgan. Balki Shayboniyxon ham ana shu ulugʻvor madrasa va masjidlarga havas qilib, ularning yonida madrasa qurgandir. Chunki, tarixiy manbalardan bilamizki, Muhammad Shayboniyxon ham ulugʻ hukmdor boʻlish bilan birga ilm-maʼrifat homiysi, ilmli inson va ijodkor sifatida Samarqandda ulkan bunyodkorlik ishlarini amalga oshirgan, koʻplab masjid va madrasalar qurdirgan. Amir Temurdan keyin qudratli davlat tashkil etib, uning chegaralarini kengaytirgan, obod qilgan”, deydi Registon majmuasi rahbari.

Tarixiy manbalarda Shayboniyxon 1510-yilda Eron shohi Ismoil Safaviy bilan boʻlgan jangda halok boʻlgach, uning boshsiz tanasi Samarqandga keltirilib, Baland Sufaga dafn qilingani yozilgan.

Baland Sufa oʻz vaqtida Shayboniyxon madrasasida boʻlgan va keyinchalik (1960–1962-yillarda) oʻz holicha Registon hududiga koʻchirilgan daxmadir.

Xonqul Samarovning qoʻshimcha qilishicha, shu paytgacha Muhammad Shayboniyxon shaxsiga munosabat ortidan bu joyga ham yetarli darajada eʼtibor qaratilmagan.

Shuningdek, u oltmish yildan ortiq vaqtdan buyon ushbu hududda turgan bu ziyoratgoh haqida oddiy odamlar, hatto koʻpchilik tarixchilarda ham ma'lumot yo'qligini, bunga sabab esa hududda hech qanday koʻrgazmali vosita yoki yozuv mavjud emasligini taʼkidlaydi.

“Yillar davomida xalqimiz ongiga Bobur ijobiy, Shayboniyxon salbiy shaxs sifatida singdirildi. Aslida esa davlatchilik tariximiz, qolaversa, adabiyotimiz rivojida bu ikki buyuk bobomizning ham oʻz munosib oʻrni, hissasi bor. Zahiriddin Muhammad Boburning oʻzi ham “Boburnoma”da bu zotning nomi haqida toʻxtalib, “Shayboq”, yaʼni “kuch-qudratli” degan taʼrif bergan. Shayboniyxon va shayboniylar tomonidan Samarqandda, umuman, ushbu mintaqada katta bunyodkorlik ishlari amalga oshirilgani haqida tarixiy manbalarda koʻplab maʼlumotlar uchraydi. Masalan, Shayboniyxon bir necha bosqichli oʻqitish tizimi joriy etib, barcha ilmlardan xabardor boʻlish uchun bola 26-yil taʼlim olishi kerak, deb hisoblagan. Ikki yillik maktab taʼlimidan soʻng har biri 8-yildan iborat uch bosqichli madrasa taʼlimini olish zarur boʻlgan”, deya maʼlumot beradi Registon majmuasi rahbari Xonqul Samarov.

Maʼlumot uchun, Shayboniyxon kuchli sarkarda, hukmdor boʻlish bilan birga ijodkor sifatida nafis gʻazal va ruboiylar, dostonlar yozgan. Jumladan, “Bahr-ul xudo” nomli dostoni va oʻgʻli valiahd Temur sultonga atalgan pand-nasihatlardan iborat kitobi mavjudligi qayd etiladi.

Tarixiy manbalarda keltirilishicha, u bobosi Abulxayrxon vafotidan keyin parokanda boʻlib ketgan qabilalarni birlashtirib, koʻchmanchi oʻzbeklar davlatini qayta tiklagan. Movarounnahr, Xorazm va Xurosonni egallab, qudratli davlat barpo qilgan. Muhammad Shayboniyxon butun mintaqani yagona bir markaz – Samarqand qoʻl ostida birlashtirgan.

O'zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

O'zbekiston yangiliklari