Payg‘ambar alayhissalom va u zotning as'hoblari, ularning hayotlari barcha mo‘minlarga ibrat maktabini o‘taydi. Quyida Rasuli akram sollallohu alayhi vasallamning suyukli sahobiylaridan hazrati Umar roziyallohu anhuning kelin tanlashdagi uslublariga oid rivoyatni keltiramiz:

“Hazrat Umar roziyallohu anhu tunlarning birida, odatlariga ko‘ra, xalqning holidan xabar olish uchun Madina ko‘chalarini aylanib yurgan edilar. Bir uyning oldidan o‘tib qoldilar. Ichkaridan ona bilan va qizining o‘zaro suhbati quloqlariga chalindi. Ona qiziga: “Bugun sotishga sutimiz oz ekan. Ozroq suv qo‘shib sotamiz”, dedi. Qiz: “Onajon, bunday qilishni amirul mo‘minin  man qilgan-ku,uni ustiga jarchilar butun Madinaga e’lon qilganliklarini eshitdingiz, aslo unday qila olmaymiz”, degan edi, ona: “Namuncha qo‘rqmasang, hech kim bilmaydi, birov ko‘rarmidi, xalifa ham uxlab yotgan bo‘lsa, qayerdan biladi”, dedi. Shunda qiz: “Onajon, mayli, xalifa ko‘rmasalar ham, ulardan ulug‘roq Zot Alloh ko‘rib, bilib turibdiku”, dedi. Qizning bu so‘zlarini eshitgan Umar roziyallohu anhu uning Allohdan qo‘rquvi, ixlosini ko‘rib quvondilar. Yonlaridagi hamrohlariga: “Bu uyni eslab qol”, deb, u yerdan ketdilar. Ertasi kuni xizmatkorlariga “Kechagi oila haqida bilib kel”, deb topshiriq berdilar. Qul u yerga borib keldi va hazrati Umarga: “Haligi ayol beva, qizi esa hali turmushga chiqmagan ekan, turmush mashaqqatlari ularni ancha qiynab qo‘ygan ekan”, dedi. Shunda, Umar roziyallohu anhu shunday muslima, Allohdan qo‘rqadigan muslima qizni topganlaridan xursand bo‘lib, o‘g‘illarini to‘pladilar va ularga qarata: “Qay biringizni uylantirib qo‘yay?”, dedilar. O‘g‘illari: “Kimga, otajon?”, dedilar. “Bir sutchining qiziga”, dedilar. O‘g‘illaridan biri rozi bo‘ldi. Shunday qilib, Umar roziyallohu anhu o‘sha qizni kelin qildilar. Mana shu nikohdan ulug‘ xalifa, olimlar imomi, taqvoda peshqadam Umar ibn Abdulaziz rahmatullohi alayh dunyoga keldilar.

Xulosa qilib aytganda, Umar roziyallohu anhu doimo, kunu-tun mo‘min-musulmonlarning g‘amida bo‘lgan ekanlar, butun musulmon olamiga xalifa bo‘lishlariga qaramasdan, oddiy sutchi ayol bilan quda bo‘lib, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning “Kelin tanlashda dindorini tanlaglar”, degan hadislariga amal qilgan ekanlar.

“Ko‘kaldosh” o‘rta maxsus islom bilim yurti talabasi

Muhammad Zohid MUBASHSHIROV