Hadis ilmi bilimdoni – Ziyovuddin Maqdisiy
Ziyovuddin Muhammad ibn Abdulvohid ibn Ahmad Maqdisiy Sa’diy Solihiy hijriy 579 yili tug‘ilgan. U kishi Damashq, Bag‘dod, Isfahon, Naysaburiy, Haravayn kabi shaharlarga ilm talabida tashrif buyurgan va hadislar eshitgan. Shu bilan birga besh yuztadan ko‘proq olimdan hadis yozib olgan. Bir qancha kitoblar tasnif etgan, hadislarni sahihga, roviylarni adolatli va adolatsizga ajratgan. U kishining shogirdlari Umar ibn Hojib aytadi: “Ustozimiz Abu Abdulloh vaqtlarini ulamolar bilan o‘tkazar, shuningdek, ibodatga juda tirishqoq edilar”.
U zot ko‘p ilmlarni tasnif etgan. Hadis ilmiga qiziqqani sababli ko‘proq hadis ilmida kitoblar yozgan. U kishining mashhur kitoblaridan biri “Ahadiysu muxtora”dir. Yana bir ahamiyatli tomoni shundaki, Ziyovuddin Maqdisiy oldin tekshirilmagan hadislarni birinchilardan bo‘lib tekshirib, sahih yoki zaifligini aniqlagan. U kishining sahih hadislarini hamma tasdiqlagan. Zarkashiy aytadilarki: “Ziyovuddinning hadislari Ibn Hibbon hamda Imom Termiziylarning hadislariga yaqindir”. Bu kitobda asosan, shar’iy amallarning fazilatlari to‘g‘risida bahs yuritiladi. Asar o‘n bobdan iborat bo‘lib, birinchi bobda tahorat va namoz amallarining fazilati to‘g‘risida baxs yuritiladi. Ikkinchi bobda Ramozon ro‘zasining fazilati haqida, uchinchi bob zakot amalining fazilati haqida, to‘rtinchi bob Islom dinining beshinchi farzi bo‘lmish haj amalining fazilati to‘g‘risida, beshinchi bobda Islomdagi nikoh amalining fazilati haqida, oltinchi bobda Alloh yo‘lida infoq qilish amalining fazilati haqida, yettinchi bob Qur’oni karim fazilati haqida keyingi bobda janoza namozining fazilati to‘g‘risida, keyingi bobda ilm fazilati haqida baxs yuritiladi. Shu bilan birga boshqa amallarning ham fazilatlari to‘g‘risida baxs yuritiladi.
Bu kitob qayta – qayta chop etilib, undan ko‘p xalqlar foydalandi. Muallif targ‘ib-tarhib (rag‘batlantirish va qo‘rqitish), axloq va amallar fazilatida boshqa mualliflar yo‘lini tutib, ba’zi lozim joylarni kengaytirdi. Nafslarga ta’sir o‘tkazuvchi, qalblarni yumshatuvchi solih kishilarning hikoyalariga qattiq ahamiyat berdi va unga yangicha ilmiy foydalar kiritib, oxirgi asr mashoyixlari hamda hozirgi avlod solihlarining hikoyalari qo‘shildi. Umrini ilmga baxshida etgan olim hijriy 643-yilida vafot etgan.
Abdulloh PARPIYEV
Xalqaro aloqalar bo‘limi xodimi
“El Mundo Financiero”: Xavfsizlik reytingida O‘zbekiston dunyoning eng bexatar davlatlari qatoridan o‘rin oldi
Ispaniyaning “El Mundo Financiero” nashrida O‘zbekistonning xalqaro turizm bozoridagi o‘rniga bag‘ishlangan maqola e’lon qilindi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Maqolada qayd etilishicha, “Global Terrorism Index 2026” reytingida O‘zbekiston yana dunyodagi eng xavfsiz davlatlar qatoriga kirgan. Iqtisodiyot va tinchlik instituti tomonidan tayyorlangan mazkur reyting 163 mamlakatni qamrab olgan bo‘lib, 2026 yil yakunlariga ko‘ra, O‘zbekiston 0,014 ball bilan eng xavfsiz davlatlar guruhidan joy olgan.
Nashr bu natijani mamlakatda jamoat xavfsizligini ta’minlash, huquq-tartibot tizimini takomillashtirish hamda huquqbuzarliklarning oldini olish bo‘yicha amalga oshirilayotgan izchil chora-tadbirlar samarasi sifatida baholagan.
Materialda xorijlik sayyohlar O‘zbekiston bo‘ylab sayohat davomida o‘zini xavfsiz his qilishiga alohida e’tibor qaratilgan. Aeroportlar, temir yo‘l vokzallari, metro, turistik obyektlar, markaziy ko‘chalar va boshqa jamoat joylarida xavfsizlikni ta’minlash bo‘yicha yaratilgan tizim mamlakatning ijobiy imijini mustahkamlashga xizmat qilayotgani ta’kidlangan.
Shuningdek, Samarqand, Buxoro va Xiva kabi Buyuk Ipak yo‘li shaharlari, shuningdek, zamonaviy Toshkentning boy tarixiy-madaniy merosi hamda mehmondo‘stlik an’analari xorijlik sayyohlarni tobora ko‘proq o‘ziga jalb etayotgani alohida e’tirof etilgan.
“Global Terrorism Index 2026” natijalari O‘zbekistonning turizm, biznes va xalqaro almashinuvlar uchun ishonchli, barqaror hamda xavfsiz mamlakat sifatidagi imijini yanada mustahkamlashga xizmat qiladi”, deya xulosa qilgan “El Mundo Financiero”.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
