“Muallim haqida so‘zim ushbudir...”
Bu yorug‘ olamda muallim kabi o‘zligidan kechib, o‘zgani kamolga yetkazishga tayyor bo‘lgan fidoyi kasb egasi topilmasa kerak. Tan olaylik, hech bir kishi shogirdining baxt-saodati va toleidan ustozi kabi xursand bo‘lmaydi, qalbi quvonchga to‘lmaydi. Muallim siyrati poklik, samimiyat, sadoqat, mehr-muhabbat, xushodobu xushxulq, beg‘uborlik, soddadillikka yo‘g‘rilib ketgan.
Muallim – oddiy inson emas, u ilmu irfon, ziyo, tafakkur va hikmatlar timsoli. Payg‘ambar alayhissalom: “Ilm dunyoda azizlik – oxiratda esa sharafdir”, deb marhamat qilganlar. Ilmu ma’rifat – johillikning ziddi. Ustoz bor joyda jaholat bo‘lmaydi, barcha yomonliklar yo‘li bekiladi. Muallimni ulug‘lagan yurt – quyoshi porlagan mamlakatdir. Yurtimizda “Ustoz va murabbiylar kuni” katta shodiyona bilan nishonlanadi. Ustozni hurmat qilish sizu bizning burchimizdir. Ba’zi kitoblarda ustozning haqqi ota-ona haqqidan kam turmasligi aytilgan. Sababi ota-onamiz bizning dunyoga kelishimizga sababchi bo‘lsa, ustozimiz bizga ilm o‘rgatgan. Shunday ekan, ustozni hurmat qilish, unga minnatdorchilik izhor qilishimiz lozim.
Hikoya qilinishicha, Imom Buxoriy hazratlari bir muddat Makkai mukarramada dars olganlar. Bir ziyoratchi Buxoroi sharifdagi ustozlaridan salom va maktub olib keladilar. Shunda Buxoriy ustozlarining yurtidan kelganini bilib, quchoq ochib ko‘rishib, hurmat izhor qilganlar.
So‘ng salom xabarini eshitganlarida, Buxoroi sharif tomonga yuzlanib, salomga alik olib hurmat bajo keltirganlar. Keyin maktubni ikki qo‘llab olib, ehtirom bilan xatni o‘qiganlar. Qarang azizlar, qanday ibratli voqea?! Demak, ustoz uzoqda bo‘lsa ham huzurida turgandek hurmat bajo keltirish, uni doim e’zozlash lozim ekan. Bir hakimdan: “Nima uchun ustozingni otangdan ham yaxshi ko‘rasan?” deb so‘rashgan ekan. Shunda u: “Ustoz abadiy tirikligimning sababi, otam esa o‘tkinchi hayotimning sababi!” deb javob qilibdi. Ilmning sharaflanishi haqida bir misol. Hazrat Navoiy buyuk "Xamsa" asarini yozib, tugatganida sulton Husayn Boyqaro uni bezatilgan otga mindirib, o‘zi ulovning jilovidan yetaklab, Hirot ko‘chalarini aylantirgan. Darhaqiqat, bu ayni tarixiy haqiqatdir. Tarix bizga katta o‘rnakdir. Demak, bugun har bir oqil va fozil inson o‘ziga ilk bora “ranj ila harf o‘rgatgan”, tarbiya bergan, istiqbol yo‘lini ko‘rsatgan ustozini yo‘qlab, qalbiga olam-olam quvonch va g‘urur olib kirolsa, ana shuning o‘zi chinakamiga ustozning baxti. Hozirgi kunda yurtimizdagi barcha ta’lim muassasalarida yoshlarga turli sohalar bo‘yicha ta’lim berayotgan ustozlarning hurmatini o‘rniga qo‘yish har birimizning vazifamizdir.
Ularga eng yaxshi ta’rifni esa qalam ahli bergan:
Muallim haqida so‘zim ushbudir,
Muallim kamolot ichra ko‘zgudir.
Aziz ustozlar, barchangizni 1 oktyabr – O‘qituvchi va murabbiylar kuni bilan qutlaymiz.
Muhammadyusuf TO‘RAQULOV,
“Sayyid Muhyiddin maxdum” o‘rta maxsus islom bilim yurti mudarrisi
“Solombo Times”: O‘zbekistonda “Uchinchi Renessans” g‘oyasini amalga oshirish davlat siyosatiga aylangan
Shri-Lankaning “Solombo Times” nashrida “O‘zbekistonda Yangi uyg‘onish davri: kelajak texnologiyalari yordamida buyuk o‘tmishni qayta tiklash” sarlavhali tahliliy maqola e’lon qilindi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Shri-Lankalik taniqli jurnalist Fazan Navaz tomonidan yozilgan ushbu materialda so‘nggi o‘n yilda O‘zbekistonda Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan Yangi O‘zbekistonni bunyod etish, “Uchinchi Renessans” g‘oyasini amalga oshirishga qaratilgan islohotlar va ularning samarali natijalari xususida so‘z yuritilgan.
Muallifning yozishicha, Markaziy Osiyo markazida sokin, ammo ulkan ahamiyatga ega inqilob yuz bermoqda. Bu kurash qurol-yarog‘ bilan emas, balki qo‘lyozmalar, muzeylar va mikrochiplar yordamida amalga oshirilmoqda.
Prezident Shavkat Mirziyoyev rahbarligida O‘zbekiston Samarqand va Buxoro kabi shaharlar jahon ilm-fani, she’riyati va falsafasining yetakchi markazlari bo‘lgan O‘rta asrlardagi “Oltin asr” shon-shuhratini qayta tiklashga intilmoqda.
Bu jarayonning o‘ziga xos jihati shundaki, O‘zbekiston ming yildan ziyod tarixga ega madaniy merosni asrash, qayta tiklash va keng ommaga yetkazish uchun sun’iy intellekt hamda raqamli texnologiyalardan faol foydalanmoqda.
Nashrda O‘zbekistonning boy madaniy va tarixiy merosi hamda uni saqlash bo‘yicha islohotlarga to‘xtalib o‘tilgan. Qayd etilganidek, bu zamin insoniyat tarixidagi eng buyuk allomalarga beshik bo‘lgan. Astronom va davlat arbobi Mirzo Ulug‘bek Samarqandda yulduzlarni hayratlanarli darajada aniq kuzatish imkonini bergan rasadxona barpo etgan. Xorazmdagi Ma’mun akademiyasi olimlari esa Yevropada Renessans boshlanishidan ancha avval matematika va tibbiyot sohalarida yuksak yutuqlarga erishgan edi.
O‘zbekiston yetakchisi bu tarixiy merosni tez-tez tilga olib, Mirzo Ulug‘bekni nafaqat buyuk olim, balki ilm-fanni eng yuksak qadriyat deb bilgan davlat arbobi sifatida ta’riflaydi. Davlat rahbari bugungi yangilanish jarayonini “Uchinchi Renessans” deb atab, uni O‘zbekistonning ilmu ma’rifat va madaniyat markazi sifatidagi mavqeini qayta tiklashga qaratilgan umummilliy loyiha sifatida baholaydi. Tarixchilar ta’biri bilan aytganda – bu atama mintaqada avval mavjud bo‘lgan ikki buyuk yuksalish davridan keyingi navbatdagi uyg‘onish bosqichini anglatadi.
Muallifning fikricha, O‘zbekistonda Uchinchi Renessans g‘oyasini amalga oshirish shunchaki gap emas, balki davlat siyosatiga aylangan.
“Bu ulkan maqsadning eng yorqin ramzi joriy yil Toshkentda qad rostlagan Islom sivilizatsiyasi markazidir. 2026 yil mart oyida 40 mamlakatdan tashrif buyurgan 1500 dan ortiq mutaxassis ishtirokida qurib bitkazilgan mazkur markaz o‘z bag‘rida islom olamining eng noyob yodgorliklaridan biri – VII asrga mansub Usmon Mus'hafini saqlaydi. Shuningdek, bu yerda ilmiy laboratoriyalar, restavratsiya ustaxonalari va arxivlar faoliyat yuritadi. Markaz allaqachon dunyodagi eng chiroyli yangi muzeylardan biri sifatida e’tirof etilgan”, – deya qayd etgan jurnalist.
Materialda ta’kidlanishicha, O‘zbekiston yondashuvining boshqalardan ajratib turadigan muhim jihati – bu sun’iy intellektdan iqtisodiy taraqqiyot vositasi sifatidagina emas, balki madaniy merosni muhofaza qilish vositasi sifatida ham foydalayotganidadir.
Sun’iy intellekt turizm sohasini ham tubdan o‘zgartirmoqda. Bu tashabbus 2026 yilda mamlakatga 12 million sayyohni jalb qilish rejasining bir qismi hisoblanadi.
Fazan Navaz o‘z maqolasini “Uchinchi Renessans” o‘z oldiga qo‘ygan maqsadlarga to‘liq erishadimi-yo‘qmi, buni vaqt ko‘rsatadi. Biroq bugunning o‘zidayoq O‘zbekiston qanday yo‘ldan odimlab borayotgani aniq ko‘rinib turibdi”, – degan so‘zlar bilan yakunlagan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati