Bir yili Alloh taoloning inoyati ila hajga borib kelish kaminaga ham nasib etdi. Haj safari chog‘ida do‘st-birodarlar orttirdim. Biz bilan Ilhomjon degan o‘rta yoshlardagi kishi ham birga hoji bo‘lib qaytdi. Bir marta u bizlarni yangi qurib ko‘targan uyiga taklif kildi. Juma namozida ko‘rishib, uch-to‘rt hojini mashinasiga mindirib o‘zi yashaydigan mahallaga olib jo‘nadi.
Qo‘shqavat qilib solingan hashamatli imorat oldiga borib mashinadan tushganimizda, to‘g‘risi, hammamiz angrayib qoldik. Chunki bunday hashamatli imoratni birortamiz ko‘rmagan edik. Birin-ketin ostona hatladik. Ilhomjon bizni ikkinchi qavatga boshladi. Ikkinchi qavat ham hayhotday keng bo‘lib, o‘rtada dasturxon bezatilgan.
Dasturxon atrofida joylashib olgandan keyin yoshi ulug‘rog‘imiz, uy egasining kasb-koriga, umriga, rizqiga barokat tilab duo qildi. Mezbon xizmatga kirishib, turli taomlarni oldinma-ketin uzata boshladi. Hojilarning suhbatlari qizidi. Sukut saqlab turgan asli kitoblik bir hoji xo‘rsinib: “Ey birodarlar, odamzod yaxshi yemay, yaxshi kiymay, kecha-kunduz oromini yo‘qotib, qancha mashaqqatlar evaziga mana bunday imoratlarni quradi, bu hazilakam ish emas, hammaning ham qo‘lidan kelavermaydi. Lekin bu koshonada qancha yashashlarini bilmaydilar-da”, deb turganida mezbon choy ko‘tarib kirib qoldi. Shunda hoji birdaniga qutlovini boshlab yuborib: ”Ey do‘stim, bu “vremenka” lar qutlug‘ bo‘lsin, ilohim, rohatini ko‘ring, aslo kam bo‘lmang”, deya duo qilib qolsa bo‘ladimi. Qolganlar ham qo‘l ko‘targan holida taqqa to‘xtadi. Bir-birlariga qarab uy egasining avzoyini kuzata boshladi. Bunday duoni kutmagan uy egasi oldiniga nima deyishini bilmasdan bir oz jim bo‘lib qoldi. Biroq gap nimaga ishora qilinganini tushunib olmasdan noto‘g‘ri eshitmadimmi, degandek, hojining so‘ziga tuzatish kiritmoqchi bo‘ldi: ”Taqsir, bu uylar “vremenka” emas, haqiqiy imorat, pishiq g‘ishtdan ko‘tarilgan, hamma ishlatilgan narsalar tozasi, hov anavi yerda uchta hujralar “vremenka” edi, vaqtida otamiz qurgan, o‘shalarni buzib hozirgi imoratni ko‘tardim, deb tushuntira ketdi. Sal oraga noxushlik oralaganday bo‘ldi.
Taomdan so‘ng choy ustida suhbat davom etdi. Biroq uy egasining avzoyidan xafa bo‘lgani sezilib turardi. Chunki uning necha yillab qilgan mehnati va sarf-xarajatini oddiy “vremenka” qadricha olmagani alamini keltirib turardi.
Buni anglagan kitoblik hoji uy egasini noqulay holatdan chiqarish maqsadida unga qarata: “Birodar, siz gapimdan ranjimang, pastdagi hujralarni “vremenka” deyapsiz, gapingizga qo‘shilaman, to‘g‘ri, menimcha, bu imoratlarning xammasi “vremenka”, ya’ni vaqtinchalik imoratlar-ku. Nima farqi bor, hammasi boshpana bo‘lishdan boshqasiga yaramaydi. Men shuni nazarda tutib gapirgan edim. Odamzodga qisqa umr berilgan, tez fursatda shamoldek o‘tib ketadi. Haqiqiy imorat deb ota-bobolarimiz yotgan joydan ato etadigan ikki quloch yerga aytiladi... Ilmi va amali yaxshilarga, xalqi va Vatani uchun beminnat xizmat qilganlarga, yetim-yesir, beva bechoralarni ardoqlaganlarga, Alloh taolo yoqutdan ko‘shk, ya’ni yangi imorat tayyorlab qo‘yar ekan...” dedi.
Azamat NAMOZOV,
mehnat faxriysi
Inson tanasidagi eng hayratli alomatlardan biri – uning barmoq izlaridir.
Agar ikki egizak bir tuxumdan yaralgan bo‘lsa – zero ba’zi egizaklar ikki tuxumdan, ba’zilari esa bir tuxumdan yaraladi – hatto shunday holatda ham ularning barmoq izlari bir-biridan mutlaqo farq qiladi.
Bu haqiqatga Alloh subhanahu va taolo O‘zining aziz Kitobida ishora qilib shunday marhamat qiladi:
“Inson Bizni, uning suyaklarini jamlay olmas, deb o‘ylarmi? Ha, Biz uning barmoq uchlarini ham asl holiga keltirishga qodirmiz” (Qiyomat surasi, 3–4-oyatlar).
Zamonaviy ilm-fan barmoq izlarida yuzga yaqin o‘ziga xos alomat borligini aniqladi. Agar ikki barmoq izida ana shu yuz alomatdan o‘n ikkitasi o‘zaro mos kelsa, u holda bu ikki iz bir insonga tegishli deb qabul qilinadi.
Tasodifan ikki barmoq izining bir xil chiqish ehtimoli esa oltmish to‘rt milliarddan bittadir. Ya’ni yer yuzida oltmish to‘rt milliard inson yashagan taqdirda ham, shundagina bir juft barmoq izining o‘xshab qolish ehtimoli paydo bo‘ladi. Holbuki, dunyo aholisi 8 milliardni tashkil etadi, xolos.
Barmoq izlarining shakli ham favqulodda murakkabdir. Unda yoylar, egri chiziqlar, burilishlar, burchaklar, tarqalishlar, mayda chiziqlar, chuqurchalar va tarmoqlanishlardan iborat noyob tuzilish mavjud.
Ayrim tibbiyot muassasalarida bir barmoq izi namoyish qilinib, uning ostiga o‘n besh mingta boshqa barmoq izi qo‘yilganida ham, ulardan ikkitasi hatto yetti nuqtada ham mutlaq o‘xshash chiqmagan.
Barmoq izi inson ona qornida bo‘lganidayoq, homilaning oltinchi oyida shakllana boshlaydi va inson o‘lguniga qadar o‘zgarmasdan saqlanadi.
Yana ham hayratlisi shuki, agar barmoq uchidagi teri butunlay olib tashlansa, uning o‘rnida qayta o‘sib chiqqan yangi terida avvalgi barmoq izining o‘zi yana paydo bo‘ladi.
Ayrim jinoyatchilar barmoq izlarini yo‘qotish uchun jarrohlik amaliyotlarini o‘tkazganlar. Ular barmoq terisini kesib tashlab, boshqa joydan olingan terini ko‘chirib o‘tkazganlar. Ammo oradan bir necha oy o‘tgach, avvalgi barmoq izlari yana qayta namoyon bo‘lgan.
Chunki bu – Alloh taolo insonga bergan ilohiy muhrdir. Uni bashar quvvati yo‘q qilib tashlay olmaydi.
Qiyomat kuni Alloh taolo insonlarni qayta tiriltirganida ham ana shu chiziqlar, chuqurchalar, tarmoqlar va mayda belgilar yana avvalgi holiga qaytariladi.
Alloh taolo marhamat qiladi: “Ha, Biz uning barmoq uchlarini ham asl holiga keltirishga qodirmiz” (Qiyomat surasi, 4-oyat).
Bu – Alloh taoloning buyuk oyatlaridan biridir. Inson hali ona qornida ekan, bu naqshlar qanday yaratiladi? Keyin inson o‘lganidan so‘ng Alloh taolo ularni qanday qilib yana avvalgi holiga qaytaradi?
Bu savollarning o‘zi inson qalbini tafakkurga, aqlni esa Yaratuvchining qudrati haqida mulohaza qilishga chorlaydi.
Zamonaviy ilm-fan yana bir hayratli haqiqatni kashf etdi: insonning ko‘z gavhari – ya’ni ko‘zning rangli qismi ham har bir insonda o‘ziga xos bo‘lib, u ham shaxsni aniqlashda barmoq izi kabi noyob belgi vazifasini bajaradi.
Demak, inson tanasidagi har bir a’zo, har bir chiziq, har bir hujayra va har bir biologik belgi – Alloh taoloning qudratiga dalolat qiluvchi tirik oyatdir.
Muhammad Rotib Nabulsiyning
Qur’on va sunnatdagi
ilmiy mo‘jizalar
ensiklopediyasidan
Mir Arab oliy madrasasi
o‘qitvchisi
Abdurahmonov
Abdulhodiy
tarjima qildi