Qur’on haqiqati
“Qur’onni o‘rgangan sari uning mukammal va ulug‘ligini tushuna boramiz. Jozibador Qur’on toboro insonni hayratga sola boshlaydi, o‘ziga maftun etadi. Kishini o‘zini hurmat qilishga majburlaydi va shu tahlit hammaga ta’sir qiladi”
Edmund, ingliz mutafakkiri
* * *
“Qur’on insonlarga mukammal tarbiya darsi berishidan tashqari, ularga shaxsiy hayotlarida axloqli, olijanob, xayrparvar, jasur va g‘ayratli bo‘lishni, hamda butun musulmonlarni sevishni o‘rgatadi”.
Arnold Xovard
* * *
“Tarixda insoniyat yaratgan hech bir qonun bir lahza bo‘lsa ham, o‘zining komil suratini ko‘rsata olmagan. Ammo Qur’oni karim hukmron bo‘lgan davrida o‘zining har tomonlama komilligini ko‘rsatib, arablar o‘rtasida aql bovar qilmaydigan ijtimoiy va ma’naviy islohotlar o‘tkazgan”.
O.Peri, tarixchi olim
* * *
“Qur’onga oshno bo‘lgan har bir inson ushbu ilohiy kitobning betakrorligini e’tirof etmasdan iloji yo‘q. Uning uslubidagi o‘ziga xoslik shunchalar makammalki, biror bir Yevropa tiliga tarjima qilinganda undagi mazmunni to‘la qamrab olish mumkin emas”.
Edvar Montening “Qur’onning fransuz tiliga tarjimasi” kitobidan
* * *
“Biz nimalarni kashf qilgan bo‘lsak, bir necha yuz yil avval kelgan Qur’onda ularning barchasi mujassam. Demak u Allohning so‘zidir”.
Joli Samson, professor-ginekolog
* * *
“Qur’on shubhasiz ilohiy kitobdir. Uning eng ulug‘ va mo‘jizaviy kitob ekanini inkor etishga bo‘lgan urinish qachon va kim tomonidan, qanday ko‘lamda bo‘lmasin, barchasi chippakka chiqaveradi”.
Volfgang fon Gyote, nemis adibi
* * *
“Qur’on Jabroil (a.s.) vositasida Muhammad (s.a.v.)ga so‘zma-so‘z o‘qib berilgan Allohning kalomidir. U Alloh va uning elchisi Muhammad (s.a.v.)ning haqligini isbotlaydigan mo‘jizadir. U shunchalik ulug‘vor va mukammalki, birorta inson yoki jin uning eng qisqa surasining ham o‘hshashini keltirolmaydi. Bundan tashqari, undagi kelajak haqidagi ma’lumotlar, Muhammad (s.a.v.) aslo o‘zicha ayta olmaydigan, aql bovar qilmas bilimga asoslangan”.
Xerri Gaylordning “Islomni tushunish siri” asaridan
* * *
“Musulmonlarning tahsili va tarbiyasi oshib borgani sari, fikrlari ham shu nisbatda Qur’onga tayanaveradi”.
Doktor Morris
* * *
“Qur’onda eng aqlli insonlar eng buyuk faylasuflar va eng qobiliyatli siyosatchilar ham ayta olmaydigan donishmandona hikmatlar majmuasini topish mumkin. Ammo Qur’onning ilohiyligiga yana boshqa dalil mavjud. Bu ham bo‘lsa, uning vahiy qilingan kundan buyon asrlar davomida hech buzilmasdan saqlanganidir”
Laura Vessianing ““Islom” nomiga bir sharh” nomli kitobidan
* * *
“Qur’oni karimni har gal o‘qiganimda, men unga yanada yaqinlashaveraman. Go‘yo u xuddi shu bugun nozil bo‘lgandek va to‘g‘ridan to‘g‘ri menga murojaat qilayotgandek”.
Roja Gorami, fransuz faylasufi
* * *
“Qur’onning nozil bo‘lganiga XIV asrdan o‘tib borayotganiga qaramasdan, xuddi kecha nozil bo‘lgandek, bugungi hayotning dolzarb muammolarini sodda va adolatli hal etishi uning naqadar ulug‘ Kitob ekanligidan dalolat beradi”.
Libon, fransiyalik sharqshunos
* * *
Qur’onning xususiyatlaridan biri shuki, bir musulmon yoki har qanday inson Qur’onni qo‘liga olib har qaysi sahifasini ochib o‘qimasin, juda dolzarb bo‘lgan hayotiy g‘oyalar ko‘radi.
Jon Espozito, mashhur teolog
* * *
“Qur’on insoniyatga o‘ta mos va odil qonunlarni o‘z ichiga olgan o‘zgacha Kitobdir. Uning oyatlariga o‘hshash oyatlar boshqa biror din manbaalarida yo‘q va inson unga o‘hshash oyatlarni yaratishga doimo ojizdir”.
Ronald Nikolson, sharqshunos olim
Adabiy jihatdan qaraganda Qur’on yarim she’riy va yarim nasrda yozilgan arab tilining jozibasini namoyon etuvchi eng nodir namunadir.
Tilshunoslarning ko‘p hollarda Qur’onda qo‘llangan ma’lum qolip va ifodalarga taqlid qilganlari, Qur’onga teng keladigan biror asar yozish uchun bir necha marta uringanlari, ammo hanuzgacha bu borada muvaffaqiyatga erisholmaganlari ma’lumdir”.
F.Arbatnotning “Injil va Qur’onning tuzilishi” asaridan
* * *
“Agar biror kishi mendan hayotdagi ajib narsa nima, deb so‘rasa, men Qur’onnning asrlar davomida o‘z mazmun va mohiyatini yo‘qotmasdan kelishi, deb javob berardim. Agar payg‘ambar Muhammad (sollallohu alayhi vasallam) olib kelgan Qur’on hayotga tadbiq etilganida edi, bugungi kunda insoniyat oldida ko‘ndalang turgan yechilmas muammolar bir lahzada hal bo‘lar edi”.
Jorj Bernard Shou, ingliz adibi
* * *
“Qur’on, aqiydalar va axloqning insonlarga hidoyat va hayotda muvaffaqiyat baxsh etuvchi mukammal majaladir”.
Doktor Stayngis
* * *
“Qur’on ulamolarga ilmiy simpoziya kabi bo‘lib, lug‘atchilarga lug‘at qomusi, til o‘rganmoqchi bo‘lganlarga naxv muallimi, she’rni yaxshi ko‘radiganlarga aruz kitobi hamda huquqshunoslarga qonun-qoidalarni mujassam qilgan qomus ensiklopediyasidir. Undan oldin kelgan ilohiy kitoblarning birortasi ma’nolarining chiroyliligi va lafzlarining latifligi jihatidan Qur’on suralariga, hatto eng qisqa surasiga ham teng kelmaydi. Shu sababli biz rivojlanayotgan tabaqa kishilari musulmon ummatining bu kitobini mahkam ushlab, nutqlarini Qur’on oyatlari bilan ziynatlagan holda iqtiboslar keltirishayotganini, fikrlarini shu oyatlar bilan asoslayotganini ko‘ramiz”
Doktor Muris Fransiy, fransiyalik sharqshunos
* * *
“Qur’onning axloqiy va madaniy saboqlari Islomning muhtasham qasrlariga bamisoli zarhal darvoza ishlangan kabidir”.
Chembers Ensiklopediyasi (Angliya)
* * *
“Qur’ondagi inson rivojlanishi haqidagi ifodalarning sharhlanishiga yordam qilish menga katta zavq bag‘ishlaydi. Men aniq ayta olamanki, bu ifodalarni hazrat Muhammad sollallohu alayhi vasallamga Alloh bergan. Chunki bu bilimlarning ko‘pi yuz yillar davomida kashf qilinmadi. Bu menga bir narsani isbotlaydi: hazrat Muhammad sollallohu alayhi vasallam Allohning elchisidir”
Professor Keyt Mur, Toronto universiteti professori
Munira ABUBAKIROVA
O‘zbekiston musulmonlari idorasi mutaxassisi
Orzular qabristoni yoxud soxta baxtning achchiq yakuni
«Giyohvandlik va narkojinoyatlikka qarshi kurashish nafaqat
huquqni muhofaza qiluvchi organlar, balki keng jamoatchilik,
mahalla va har bir fuqaroning vijdoniy ishi hamda
muqaddas burchiga aylanishi shart».
Sh.M.Mirziyoyev
Islom insoniyatni barcha yomonliklardan saqlanishga, ilohiy amrlarni ado etishga, ixtiyoriy yaxshi amallarni qilishga, vijdonli, o‘ta sezgir, irodasi mahkam, aqli sog‘lom, xulqi chiroyli, jismi baquvvat, o‘ziga ahamiyat beruvchi va boshqalarni isloh etuvchi, diniga qimmatli, jamiyatga naf keltiruvchi, Vatanini himoya qiluvchi, ummatga qalqon bo‘luvchi, Parvardigoriga ibodat qiluvchi, barcha xaloyiqqa yaxshilik qiluvchi, yer yuzini obod qiluvchi bo‘lishga, o‘ziga yuklatilgan vazifani mukammal ado qilishga da’vat etadi.
Islom shariatida inson joni va aqlini saqlash o‘ta dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. Shunga binoan shariatda jon va aql o‘z vazifasini mukammal ravishda ado etishida rioya qilinishi lozim bo‘lgan ilohiy ko‘rsatmalar batafsil bayon etilgan.
Davlat siyosati fuqarolar jamiyatining har tomonlama komil, sog‘lom, olijanob fazilatlari, yuksak tafakkuri va ma’naviyati, ijtimoiy faolligi bilan ajralib turadigan namunali jamiyat bo‘lishiga qaratilgan. Mana shu xalqchil siyosatga asoslangan hukumatimiz barcha turdagi giyohvandlikka qarshi izchil kurash olib bormoqda. Ommaviy axborot vositalari orqali dunyoda “asr vabosi” deb nom olgan giyohvandlikning inson sog‘lig‘iga zarari va uning ayanchli oqibatlari haqida baralla aytilmoqda va keng suratda tushuntirilmoqda.
Inson hayoti, ayniqsa, yoshlarimiz kelajagiga rahna solishi mumkin bo‘lgan giyohvandlikka qarshi kurashish Vatanimizning har bir ongli fuqarosi, qolaversa, har birimizning muhim vazifalarimizdan hisoblanadi. Zero, jamiyat hayotida mavjud zararli illatni yo‘q qilish va uning oldini olish har bir mo‘min-musulmonning sharafli burchidir.
Har bir inson bu dunyoga pok niyatlar, ulug‘ maqsadlar va go‘zal orzular bilan qadam qo‘yadi. Kimdir el tanigan olim bo‘lishni, kimdir ota-onasining suyanchig‘i va faxriga aylanishni, yana kimdir jamiyatga naf keltiradigan solih inson bo‘lishni istaydi. Biroq, bugun insoniyat qarshisida shunday bir mudhish va ko‘rinmas xavf turibdiki, u insonning nafaqat sog‘lig‘ini, balki uning borlig‘ini, iymonini va eng go‘zal orzularini ham tiriklay go‘rga tiqadi.
Bu ofatning nomi — giyohvandlikdir. Giyohvandlik — bu shunchaki tibbiy muammo emas, bu inson o‘z qo‘li bilan o‘z kelajagini ko‘madigan «Orzular qabristoni»dir. Muqaddas dinimiz inson hayotini, uning aqli va sog‘lig‘ini eng oliy qadriyat — Allohning buyuk omonati deb biladi. Islom shariatining asosiy maqsadlaridan biri ham aynan inson aqli va jonini muhofaza qilishdir. Alloh taolo Qur’oni karimda insonni o‘z-o‘zini halokatga tashlashdan qat’iy qaytarib, shunday marhamat qiladi: «O‘zingizni (o‘z qo‘llaringiz bilan) halokatga tashlamang!» (Baqara surasi, 195-oyat).
Giyohvandlik moddasini iste’mol qilish — bu Alloh bergan eng ulug‘ ne’mat, ya’ni ong va tanani o‘z qo‘li bilan zaharlash, demakdir. Bu esa to‘g‘ridan to‘g‘ri oyatda qaytarilgan halokat eshigini ochish bilan barobardir. Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallam ham inson sog‘lig‘iga va aqliga zarar yetkazadigan, uni karaxt qiladigan har qanday narsani taqiqlaganlar. Ummu Salama roziyallohu anhodan rivoyat qilingan hadisda shunday deyiladi: «Rasululloh sollallohu alayhi vasallam har qanday mast qiluvchi va (badanni, aqlni) bo‘shashtiruvchi, sustlashtiruvchi narsalarni iste’mol qilishdan qaytardilar» (Imom Ahmad va Abu Dovud rivoyati).
Ulamolarimiz ushbu hadisga tayanib, giyohvandlik moddalari (xoh u an’anaviy, xoh zamonaviy kimyoviy-sintetik vositalar yoki kapsulalar bo‘lsin) badanni va aqlni tamoman ishdan chiqarishi, insonni mutelikka boshlashi sababli, ularni iste’mol qilishni, sotishni va tarqatishni harom deb fatvo berganlar. Buyuk valiy va tobein olim Hasan Basriy rahmatullohi alayh aql ne’matining qadri haqida gapirib, shunday degan ekanlar: «Agar aqlni bozorda sotib olishning iloji bo‘lganida, insonlar unga ega bo‘lish uchun bor jahonni to‘lagan bo‘lardilar. Qanday qilib inson o‘z ixtiyori bilan puliga o‘zini aqldan judo qiladigan zaharni sotib olishi mumkin? Bu aqlsizlikning eng oliy darajasidir».
Ulug‘ faqih olim Ibn Hajar al-Haytamiy rahmatullohi alayh o‘z asarlarida giyohvandlikning zararlarini bayon etar ekan, u insonni ibodatdan to‘sishi, yuzdagi hayo nurini ketkazishi, mardlik va g‘ururni yo‘qotishi hamda insonni eng pastkash darajaga tushirib qo‘yishini alohida ta’kidlagan. Giyohvand kimsa avvalo aqldan, keyin hayodan, so‘ngra oilasi, mol-mulki va eng achinarlisi, iymonidan ajraladi. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam aytganlaridek: «Aroq (va har qanday mast qiluvchi narsa) barcha yomonliklarning kalitidir».
Soxta lahzalarning achchiq bahosi: jarlik yoqasiga kelib qolgan yoshlar ko‘pincha bu qora yo‘lga «bir marta sinab ko‘rish», «zamonaviylikdan orqada qolmaslik» yoki «muammolarni unutish» maqsadida qadam qo‘yadilar. Biroq shaytonning bu aldovi insonni vaqtinchalik soxta dunyoga olib kiradi-yu, real hayotdagi barcha go‘zal tuyg‘ularini va maqsadlarini kul qiladi. Bu soxta baxtning yakunida nimalar boy beriladi?
Ilm va zakovat so‘nadi: Olim yoki shifokor bo‘lmoqchi bo‘lgan yoshning zehni zaharlanib, fikrlashdan mahrum bo‘ladi.
Oilaviy baxt vayron bo‘ladi: Ota-onasiga xizmat qilib, duosini olmoqchi bo‘lgan farzand ularning qotiliga, eng katta dog‘i va armoniga aylanadi.
Porloq kelajak go‘rga topshiriladi: Go‘zal oila qurib, baxtli yashashni istagan qalb zulmat soyasida, yolg‘izlik va jismoniy azoblar ichida qoladi.
Mana shu tarzda umid bilan sug‘orilgan porloq hayot — o‘z egasining qo‘li bilan Orzular qabristoniga aylantiriladi.
Farzandlarimizga Alloh taolo bergan umr, sog‘liq va jamiyat omonat ekanini, qiyomat kunida har bir daqiqa va tanamizning har bir a’zosi uchun hisob berishimizni anglataylik. Orzularimiz qabristonga emas, hayotni go‘zallashtiradigan, Vatanga va islom ummatiga xizmat qiladigan buyuk maqsadlarga eltsin! Umr ne’matini soxta tuyg‘ular evaziga zaharlamaylik.
Abdurahmonjon domla Abdurahmonov,
Oltiariq tumani
“Birlashgan” masjidi imom-noibi
