Muborak Ramazon oyini kutib olishda xalqlarning har birining o‘ziga xos urf-odatlari va an’analari mavjud. Yevropa qit’asida joylashgan Albaniya davlati musulmonlari ham Ramazon oyini shodu-xurramlik bilan qarshilashadi. Alban xalqi Ramazon oyi kelishi bilan qaysi din vakili bo‘lishiga qaramay, qo‘shnilariga taomlar tarqatadi, mehmonlar uchun ziyofat dasturxoni yozadi. Bu muborak oyda qilinadigan odat tusiga kirgan eng yaxshi rasm-rusumlardan biri – qarindoshlik rishtalarini mustahkamlash, bordi-keldi ziyoratlarini uyushtirish va jamoat uchun iftorlik dasturxonlarini yozishdir.
Albaniyalik musulmonlar Ramazon oyida iftorlik dasturxoniga go‘sht bilan tuxum qo‘shilgan taomlar, uzum va olxo‘ri sharbati, loviya, karam, kartoshka va har xil ziravorlardan tayyorlangan suyuq taomlar tortiq qilishni xush ko‘rishadi.
Ramazon oyiga hozirlik ko‘rish uchun quruq go‘shtlar, loviya oldindan saqlab qo‘yiladi. Sut mahsulotlari bu muborak Ramazon oyida ko‘p miqdorda iste’mol qilinadi. Shuningdek, albanlar qo‘y, buzoq va echki go‘shtlarini sut va kartoshka bilan aralashtirib tayyorlangan taomlarni hamda tovuq go‘shtini qaynatilgan guruch va sutli patir bilan tanovul qilishni yoqtirishadi.
Shuningdek, Ramazon oyida albanlar “Sims”, “Kadoif”, “Shakarbarya” va “Pahlava” kabi maxsus shirinliklar tayyorlashadi.
Muhimi ular ro‘za ibodatini kishining o‘zini har qanday yomon xulq va fahsh so‘zlarni gapirishdan uzoq bo‘lishi deb bilib, bu salbiy illatlardan nafsini tiyishga harakat qiladilar. Masjidlarda taroveh namozida qatnashadi, Qur’onni xatm qilishadi. Ayniqsa, alban xalqi “Laylatul qadr” kechasini o‘zgacha tarovat bilan qarshilaydi. Unda maxsus “Hosud” nomli shirinlik tayyorlab, qarindoshlar va qo‘shnilarga tarqatadilar, bir-birlariga ezgu tilaklar bildirishadi.
Xalqaro aloqalar bo‘limi xodimi
Ilyosxon AHMЕDOV tayyorladi.
Bugun, 22 iyun kuni Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi va Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom instituti ustozlari tomonidan buxorolik alloma Nuriddin Sobuniyning “Al-Bidoya fil-hidoya” kitobi bo‘yicha ijoza berish tadbiri bo‘lib o‘tdi. Unda soha vakillari, professor-o‘qituvchilar, talaba-yoshlar, OAV vakillari ishtirok etdi.
Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi yetakchi ilmiy xodimi, doktor Ahmad Sa’d Damanhuriy boshchiligida Toshkent islom institutining 17 nafar professor-o‘qituvchisi ikki yil davomida ushbu asarni o‘qib tugatib, ijoza olishga muvaffaq bo‘ldi.
Ma’lumot o‘rnida, Buxoro kalom maktabining ulug‘ namoyandasi Nuriddin Sobuniyning ushbu asari ahli sunna val jamoa, xususan, hanafiy-moturidiylik aqidasini tizimli va mantiqiy asosda yoritib bergan eng mo‘tabar manbalardan sanaladi. Muallifning shoh asari bo‘lmish “Al-Kifoya fil-hidoya”ning muxtasari (ixcham shakli) bo‘lgan bu kitob asrlar davomida Movarounnahr va xorijiy o‘lkalar madrasalarida asosiy darslik bo‘lib kelgan.
Bu kabi xayrli ilmiy tadbirlar ustozlarning mahoratini oshirish bilan bir qatorda, sof islom aqidasini yot g‘oyalardan himoya qilish va moturidiya ta’limotini xalqimizga to‘g‘ri yetkazishda ulkan ahamiyat kasb etadi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Matbuot xizmati