Sayt test holatida ishlamoqda!
27 Iyun, 2026   |   12 Muharram, 1448

Toshkent shahri
Tong
03:06
Quyosh
04:52
Peshin
12:29
Asr
17:41
Shom
20:04
Xufton
21:46
Bismillah
27 Iyun, 2026, 12 Muharram, 1448

Iftorlik dasturxoni

06.06.2017   85423   2 min.
Iftorlik  dasturxoni

Ramazon – yordamlashish, yedirish-ichirish oyi. Bu oyning har kuni g‘animat. Mo‘minlar ro‘zadorlarga iftorlik uchun  katta dasturxon yozmoq ajridan umidvor hissi bilan yashaydi. Yil davomida erasha olmagan savobga ana shu bir oy ichida sazovor bo‘lish mumkin. Chunki ko‘magimiz tufayli o‘zgalar ham ne’matlar bilan ta’minlanadi.

“Bu oy Alloh mo‘minning rizqini ko‘paytirdi”. Kundalik xayotimizda uyimizdagi umumiy ovqatlanish rejasi jadvalini chizib ko‘ring. O‘n bir oy ichidagi yeyish-ichish ichishimiz bilan ramazon oyidagi dasturxonimizni taqqoslab ko‘rin.

Ramazon kirganda jadval darxol o‘zgaradi. Chunki Payg‘ambarimiz sollalloxu alayhi vasallam “Ramazon kelishi bilan mo‘minning rizqi ortadi, dasturxoni fayzu barakaga to‘ladi”,  deb  aytganlar.

Alloma Muxammad Zohid Qutqu hazratlari “Rizq – bu inson tomog‘idan o‘tg‘an luqmadir. Cho‘ntagidagi narsa emas”, degan ekan.

O‘zimiz guvohi bo‘lib turibmizki, ramazonda mo‘minlarning rizqi ortmoqda. Iftorliklarda har xil noz-ne’matlar, sharbatu salqin ichimliklar, mavalarning sarxilidan tortib noyobigacha borligi dasturxonimizning ko‘rki va bezagi bo‘lmoqda.

Bilamizki, “Asri saodat”da yashaga sahobalarning aksari juda ham og‘ir ahvolda yashagan. Shu bois bir rivoyatda keltiriladi. “Yo Rasululloh! Biz iftorlik beradigan, dasturhon bezatadigan holatda emasmiz “Uyida yeydigan-ichadigan ortiqcha narsasi bo‘lmagan kishilar nima qiladi!” deb so‘raganlarida”   

Payg‘amabarimiz sallolloxu alayhi vasallam: “Bir kishi bir ro‘zadorga bir dona xurmo yoki bir qultum suv, yoxud ozgina sut bergan bo‘lsa, Alloh u kishini savob bilan siylaydi”, deb marxamat qilgan ekanlar.

Dexqon va bog‘bonlarimizning samarali mehnati evaziga xalqimiz dasturxoni to‘kin-sochin bo‘lib bormoqda.

Bu ne’matlarning shukronasini xar kuni qilsak ham oz, albatta.  Alloh taolo bizni  yaxshiliklariga muvoffaq aylasin. Bu oyning fayzu barakotidan, savoblaridan, ilohiy ne’matlaridan, foydalanishni xammamizga nasib aylasin.

 A. SULAYMONOV,

Marhamat tumanidagi “Marhamat” masjidi imom-xatibi

Ramazon
Boshqa maqolalar

Inson barmoq izlari

26.06.2026   2647   4 min.
Inson barmoq izlari

Inson tanasidagi eng hayratli alomatlardan biri – uning barmoq izlaridir.


Agar ikki egizak bir tuxumdan yaralgan bo‘lsa – zero ba’zi egizaklar ikki tuxumdan, ba’zilari esa bir tuxumdan yaraladi – hatto shunday holatda ham ularning barmoq izlari bir-biridan mutlaqo farq qiladi.


Bu haqiqatga Alloh subhanahu va taolo O‘zining aziz Kitobida ishora qilib shunday marhamat qiladi:


“Inson Bizni, uning suyaklarini jamlay olmas, deb o‘ylarmi? Ha, Biz uning barmoq uchlarini ham asl holiga keltirishga qodirmiz” (Qiyomat surasi, 3–4-oyatlar).


Zamonaviy ilm-fan barmoq izlarida yuzga yaqin o‘ziga xos alomat borligini aniqladi. Agar ikki barmoq izida ana shu yuz alomatdan o‘n ikkitasi o‘zaro mos kelsa, u holda bu ikki iz bir insonga tegishli deb qabul qilinadi.


Tasodifan ikki barmoq izining bir xil chiqish ehtimoli esa oltmish to‘rt milliarddan bittadir. Ya’ni yer yuzida oltmish to‘rt milliard inson yashagan taqdirda ham, shundagina bir juft barmoq izining o‘xshab qolish ehtimoli paydo bo‘ladi. Holbuki, dunyo aholisi 8 milliardni tashkil etadi, xolos.


Barmoq izlarining shakli ham favqulodda murakkabdir. Unda yoylar, egri chiziqlar, burilishlar, burchaklar, tarqalishlar, mayda chiziqlar, chuqurchalar va tarmoqlanishlardan iborat noyob tuzilish mavjud.


Ayrim tibbiyot muassasalarida bir barmoq izi namoyish qilinib, uning ostiga o‘n besh mingta boshqa barmoq izi qo‘yilganida ham, ulardan ikkitasi hatto yetti nuqtada ham mutlaq o‘xshash chiqmagan.


Barmoq izi inson ona qornida bo‘lganidayoq, homilaning oltinchi oyida shakllana boshlaydi va inson o‘lguniga qadar o‘zgarmasdan saqlanadi.


Yana ham hayratlisi shuki, agar barmoq uchidagi teri butunlay olib tashlansa, uning o‘rnida qayta o‘sib chiqqan yangi terida avvalgi barmoq izining o‘zi yana paydo bo‘ladi.


Ayrim jinoyatchilar barmoq izlarini yo‘qotish uchun jarrohlik amaliyotlarini o‘tkazganlar. Ular barmoq terisini kesib tashlab, boshqa joydan olingan terini ko‘chirib o‘tkazganlar. Ammo oradan bir necha oy o‘tgach, avvalgi barmoq izlari yana qayta namoyon bo‘lgan.


Chunki bu – Alloh taolo insonga bergan ilohiy muhrdir. Uni bashar quvvati yo‘q qilib tashlay olmaydi.


Qiyomat kuni Alloh taolo insonlarni qayta tiriltirganida ham ana shu chiziqlar, chuqurchalar, tarmoqlar va mayda belgilar yana avvalgi holiga qaytariladi.


Alloh taolo marhamat qiladi: “Ha, Biz uning barmoq uchlarini ham asl holiga keltirishga qodirmiz” (Qiyomat surasi, 4-oyat).  


Bu – Alloh taoloning buyuk oyatlaridan biridir. Inson hali ona qornida ekan, bu naqshlar qanday yaratiladi? Keyin inson o‘lganidan so‘ng Alloh taolo ularni qanday qilib yana avvalgi holiga qaytaradi?


Bu savollarning o‘zi inson qalbini tafakkurga, aqlni esa Yaratuvchining qudrati haqida mulohaza qilishga chorlaydi.


Zamonaviy ilm-fan yana bir hayratli haqiqatni kashf etdi: insonning ko‘z gavhari – ya’ni ko‘zning rangli qismi ham har bir insonda o‘ziga xos bo‘lib, u ham shaxsni aniqlashda barmoq izi kabi noyob belgi vazifasini bajaradi.


Demak, inson tanasidagi har bir a’zo, har bir chiziq, har bir hujayra va har bir biologik belgi – Alloh taoloning qudratiga dalolat qiluvchi tirik oyatdir. 


Muhammad Rotib Nabulsiyning 

Qur’on va sunnatdagi 

ilmiy mo‘jizalar 

ensiklopediyasidan

Mir Arab oliy madrasasi

o‘qitvchisi
Abdurahmonov

Abdulhodiy

tarjima qildi