Ro‘zani buzmaydigan holatlar
Quyidagi holatlarda ro‘zadorning ro‘zasi buzilmaydi:
- Ro‘za tutganligi esidan chiqib, yeb-ichib qo‘ysa; Ammo bu holatda ro‘zadorligi esiga tushishi bilanoq, darhol yeb-ichishni to‘xtatishi kerak.
- Kunduz kuni ro‘zador uxlab, dam olib uyqusida ehtilom bo‘lib qolsa; Bu holatda ro‘za ochilmaydi. Bu odam g‘usul qilib ibodatlarini ado qilaveradi;
- Ko‘zga dori tomizsa yoki surma qo‘ysa; Ko‘ziga dori tomizganda garchi tomog‘ida uning mazasi bilinsa ham ro‘za ochilmaydi;
- Qon oldirsa;
- Misvok ishlatsa;
- Mubolag‘asiz og‘iz-burunni chaysa; Ramazon oyida tahorat paytida og‘iz chayilganda suv tomog‘da g‘arg‘ara qilinmaydi, burunga suv olinganda oxirigacha tortilmaydi. Chunki bu holatlarda suv ichkariga o‘tib ketib, ro‘zani ochilishiga sabab bo‘lishi mumkin;
- G‘usl qilsa; Bunda ustidan suv quyib ya’ni dush qabul qilishi mumkin. Ammo ro‘zador vannani to‘ldirib ichiga tushib o‘tirishdan yoki basseynga tushishdan saqlanishi lozim.
- Salqinlash maqsadida ho‘l lattaga o‘ranib olsa;
- G‘iybat qilsa ham ro‘za ochilmaydi, balki ro‘zaning savobidan mahrum bo‘lib qoladi;
- Og‘zini ochishni niyat qilsa ham ro‘za ochilmaydi, balki tutgan ro‘zasining savobi mukammal bo‘lmaydi;
- Ro‘zadorning ichiga uning ixtiyorisiz tutun, chang yoki pashsha kirsa ham ro‘zasi ochilmaydi; Ammo ro‘zadorligi esida turib, xushbo‘y narsani tutatib hidlasa, ro‘zasi ochiladi.
- Tish oldirib, qon yoki dorini yutmagan bo‘lsa ham ro‘za ochilmaydi;
- Quloqdan suv kirsa ham, quloqni kavlasa ham ro‘za ochilmaydi; Ammo bu ishlarni qilmagan ma’qul.
- Balg‘am yoki mishiqning kirishi yoki chiqishi bilan ham ro‘za ochilmaydi;
- O‘zi xohlamagan holda, majbur bo‘lib qussa ham ro‘za ochilmaydi;
- Tishlari orasida qolgan no‘xatdan kichik narsani yesa ham ro‘za ochilmaydi; Ammo shunday bo‘lsa-da, og‘izdan tashqariga chiqarib, so‘ngra yana og‘ziga solib yutsa, ro‘za ochiladi.
- Og‘iz so‘lagini yutsa ro‘za ochilmaydi; Ammo tashqariga chiqarib yutsa ro‘zasi ochiladi.
- Junub holda yurish bilan ham ro‘za ochilmaydi;
- Mushakka, teri ostiga ukol qilish bilan ham ro‘za ochilmaydi.
Manbalar asosida
TII prorektori
Ibodulla Ahrorov
tayyorladi.
Ikki ulug‘ ne’mat
#Mustaqillikning 35 yilligi
Mustaqilligimizning 35 yillik to‘yi yaqinlashib, joylarda bayram shukuhi keza boshladi. Bundan dilda shukronalik hissi ortmoqda.
Tarixga nazar tashlansa, hamma davrda ham davlatning rivojlanishi, taraqqiy topishi jamiyatning farovon va osoyishta hayot kechirishiga bog‘liqligi ayon bo‘ladi.
Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam tinchlik-xotirjamlik eng katta ne’mat ekanligini ta’kidlab, bunday deganlar: “Ikki ne’mat borki, ko‘pchilik insonlar uning qadriga yetmaydi. Ular xotirjamlik va sihat-salomatlik” (Imom Buxoriy rivoyati).
Demak, tinchlik va xotirjamlik Alloh ta’oloning behisob bo‘lgan buyuk ilohiy ne’matlaridan. Shunday ekan, tinchlikning qadriga yetib, uning shukrini ado etish insonning burchlaridandir. Zero, hayotning bir maromda davom etishi, Haq taolo buyurgan ishlar xotirjam ado etilishi uchun ham osoyishtalik lozim bo‘ladi. Alloh taolo ham: “Ey, imon keltirganlar! Yoppasiga tinchlik ishiga kirishingiz!” deya buyuradi (Baqara surasi, 208-oyat). Tinchlik, salimlik mavzusi o‘ta muhim bo‘lgani bois Qur’oni karim oyatlaridan o‘rin olgan. Zotan, arab tilidagi “salm”, “silm”, “salom”, va “islom” so‘zlari bir o‘zakdan chiqqan, turli ma’nodagi so‘zlar bo‘lsada, aynan bir maqsadga yo‘naltirilgandir.
Bandaga berilgan ne’matlarning qadriga yetishda va uni asrashda, bizga payg‘amlarlarning otasi bo‘lgan, Ibrohim alayhissalom o‘rnak bo‘lib kelgan. U zot o‘z davrida Makkaga tinchlik, uning ahliga rizq so‘ragani so‘zimizning yorqin misolidir: “Ibrohim: “Ey, Rabbim, bu (Makka)ni tinchlik shahri qilgin va uning aholisidan Allohga va oxirat kuniga ishonuvchilarga (turli) mevalardan rizq qilib bergin” dedi” (Baqara surasi,126-oyat).
Alloh taolo bu orqali Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni o‘tgan payg‘ambarlar hayotidan xabardor qilish barobarida, ular so‘ragan narsalarni ham bildirib, shunga chaqirgan.
Bu ne’atlar bardavom bo‘lishi uchun ham insondan shukr va qadrlash talab etiladi. Tinchlik hukm surib turgan joyga yana tinchlik so‘rab duo qilish esa, muqaddas dinimiz buyuradigan ishlardan. Shunday ekan, inson kim bo‘lishidan qat’iy nazar, o‘zi yashab turgan, Alloh ne’mat qilib bergan Vatani, uning zilol suvlari, havosi, nozi ne’matlari va boshqa barcha sharoitlariga shukr qilib, uni ziyoda bo‘lishini so‘rab duo qilishi lozim.
Bugun dunyoda tinchligi, xotirjamligini yo‘qotganlar qancha. Bularni ko‘rib, eshitib turganlar ibrat olib, xulosalar chiqarib, o‘zlari uchun in’om qilingan tinchlik va xotirjamlikni qadrlab, asrab avaylashi lozim.
Yurtimizda hukm surayotgan tinchlik, xotirjamlikni saqlash, uni turli xil g‘arazli xuruj, hamlalardan, fitna va bo‘htonlardan himoya qilish, g‘arzli va manfur kimsalarning makrlariga uchmasdan, yosh avlodni ham ulardan xabardor qilib, islom ta’limotining ezgu g‘oyalarini keng targ‘ib etish har birimizning burchimizdir. Bu xususida Alloh taolo bunday degan: “Ezgulik va taqvo (yo‘li)da hamkorlik qilingiz, gunoh va adovat (yo‘li)da hamkorlik qilmangiz! Allohdan qo‘rqingiz! Albatta, Alloh azobi qattiq zotdir” (Moida surasi, 2-oyat).
Xulosa qiladigan bo‘lsak, dinimizning tinchlik va xotirjamlikka bo‘lgan e’tibori nechog‘lik katta, hamda bag‘rikenglik uning negizi ekani yaqqol namoyon bo‘ladi. Inson o‘zidagi ne’matning qadrini uning ustida mulohaza yuritish, shu ne’matdan o‘zgalar ham bahramand yoki bebahra ekanini o‘ylab ko‘rish bilan biladi. Bu esa Allohga yanada ko‘proq shukr qilishga undaydi.
Ne’matning bardavom bo‘lishi, uning shukri ado etilishiga ham bog‘liq. Yoshi ulug‘ nuroniy otaxon va onaxonlarimiz ushbu ikki ulug‘ ne’matning mustahkamligini so‘rab duo qilishlari shundan. Alloh taolo yurtimiz tinchligi va xotirjamligini barqaror, bardavom, xalqimiz hayotini bundan-da farovon qilsin.
Isomiddin AHROROV