Ro‘zaning buzilish holatlari
Ro‘zaning buzilishi ikki xil bo‘ladi. Birinchisi – qazo va kafforatni vojib qiladigan holatlar hisoblanadi. Quyidagi holatlarda ro‘zasi buzilgan kishi har bir kunning qazosi bilan birga kafforat sifatida muttasil ravishda ikki oy ro‘za tutib beradi. Agar bunga qodir bo‘lmasa 60 ta miskinning qornini to‘yg‘izadi:
- Qasddan oziq-ovqat mahsulotlaridan yesa;
- Qasddan ichimlik ichsa;
- Qasddan jinsiy yaqinlik qilsa;
- Ro‘zadorligini bila turib, dori-darmon iste’mol qilsa;
- Og‘ziga kirgan yomg‘ir suvini qasddan yutsa;
- Birovning g‘iybatini qilganidan, qon oldirganidan yoki shahvat bilan ushlaganidan keyin “Ro‘zam ochilib ketdi”, degan o‘y bilan qasddan yeb-ichsa.
Ikkinchisi – faqat qazoni vojib qiladigan holatlar. Quyidagi holatlarda ro‘zadorning ro‘zasi buzilgan hisoblanib, bir kuniga bir kun qazo ro‘za tutib beradi:
- Mayda tosh, tuproq yoki tangaga o‘xshash odatta yeyilmaydigan narsalarni yutib yuborsa;
- Qasddan og‘zini to‘ldirib qussa; Ammo og‘zi to‘lmay yoki ro‘zaligi esdan chiqib yoki beixtiyor qusgan yoki taom emas, balki balg‘am qusgan bo‘lsa ro‘zasi ochilmaydi.
- Tishlari orasida qolgan no‘xatdan katta narsani yesa;
- Tishining orasiga kirib qolgan no‘xatdan kichikroq taom qoldiqlarini og‘zidan tashqariga chiqarib, so‘ngra qayta og‘ziga solib yutsa;
- Quyosh botdi, deb o‘ylab, yeb-ichsa, keyin botmagani ma’lum bo‘lib qolsa;
- Tong otmadi, deb o‘ylab, yeb-ichsa, aslida tong otgan bo‘lsa;
- Kunduzi uxlayotgan ro‘zador uyqusirab, suv ichib qo‘ysa;
- Tahorat qilayotgan paytida, ehtiyotsizlik qilib, tomog‘idan suv o‘tib ketsa;
- O‘z amali bilan ichiga tutun kirgizsa;
- Burundan dori qabul qilsa;
- Qulog‘idan moy tomizsa; Ammo suv tomizsa, ro‘zasi ochilmaydi.
- Saqich chaynab, tupugini yutsa;
- Boshqa kishining majburlashi yoki aldovi sababli ro‘zasini ochsa;
- Danak, paxta, qog‘oz, teri kabi narsalarni yeb qo‘ysa;
- Odatda shu holatida yeyilmaydigan, inson tabiati yeyishga moyil bo‘lmaydigan: xom guruch, pishmagan xamir, biror narsa aralashtirilmagan un kabi narsalarni yeb qo‘ysa;
- Bemorlik, safar, majburlash, xato, beparvolik yoki shubha kabi shar’iy uzrlar sababli oziq-ovqat mahsulotlari va dori-darmon iste’mol qilsa;
- Ro‘zadorligi esida yo‘q taom yegan bo‘lsa yoki suv ichib qo‘ygan bo‘lsa, uning ro‘zasi ochilmaydi. Ammo hukmni bilmay, bo‘lar ish bo‘ldi, deb, yana taom yesa yoki suv ichsa ro‘zasi buziladi va faqat bir kuniga bir kun qazo ro‘za tutib beradi.
Manbalar asosida
TII prorektori
Ibodulla Ahrorov
tayyorladi.
Registon maydonini Imom al-Moturidiy maqbarasi bilan bog‘laydigan ko‘cha rekonstruksiya qilinmoqda
Samarqandning tarixiy qismida turizm infratuzilmasini keng ko‘lamli yangilash ishlari davom etmoqda. Amalga oshirilayotgan loyihalarning asosiy maqsadi xorijiy sayyohlarning qolish muddatini uzaytirish, qulay shahar muhitini yaratish va bir vaqtning o‘zida mahalliy aholining hayot sifatini oshirishdan iborat.
“Samarkandskiy vestnik” nashriga ko‘ra, turizmni rivojlantirish dasturi doirasida eski shaharning 13 ta ko‘chasi bosqichma-bosqich zamonaviy piyodalar yo‘lagiga aylantirilmoqda. Bu yerda yangi xizmat ko‘rsatish obyektlari barpo etilmoqda, jamoat joylari obodonlashtirilmoqda, milliy me’morchilik an’analarini saqlab qolgan holda muhandislik kommunikatsiyalari va bino fasadlari yangilanmoqda.
Eng yirik loyihalardan biri Registon maydonini Imom al-Moturidiy maqbarasi bilan bog‘laydigan Buxoro ko‘chasini rekonstruksiya qilish bo‘ldi. Ko‘chaning 850 metr qismi to‘liq piyodalar hududiga aylantiriladi. Loyihani ishlab chiquvchilardan biri, Samarqand davlat texnika universiteti o‘qituvchisi Jasur Berdiqulovning ta’kidlashicha, ilgari bu yerda qatnov qismining torligi tufayli muntazam ravishda tirbandliklar yuzaga kelgan, qulay piyodalar yo‘laklarining yo‘qligi esa piyodalar uchun jiddiy noqulayliklar tug‘dirgan. Ishlar yakunlangach, ko‘cha xavfsiz jamoat maydoniga aylanadi. Aholi uchun alohida to‘xtash joyi ajratilgan bo‘lib, transport vositalarining kirishiga faqat zarurat tug‘ilganda maxsus xizmatlarga ruxsat beriladi. Shu bilan birga, suv, gaz, elektr va boshqa muhandislik tarmoqlari to‘liq modernizatsiya qilinmoqda.
Oltin asr mahallasida joylashgan Bag‘dod ko‘chasida ham ishlar davom etmoqda. Bu yerda 600 metrlik hudud obodonlashtirilmoqda. Loyiha doirasida zamonaviy turizm va xizmat ko‘rsatish infratuzilmasini yaratish, kichik biznes va xizmat ko‘rsatish sohasini rivojlantirish ko‘zda tutilgan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
