Shurayhdan: “Qay yo‘l bilan bunday ilmga erisha oldingiz?” deb so‘radilar. Shurayh: “Ulamolar bilan suhbat qilish, ulardan o‘rganib va o‘rgatish bilan erishdim”, deb javob berdi.
Mo‘minlar amiri Umar ibn Xattob (Alloh u kishidan rozi bo‘lsin) bir a’robiydan ot sotib olib, o‘sha yerning o‘zida otga minib, yo‘llariga ravona bo‘ldilar. Ammo, hali uzoq ketmaslaridanoq, otda uning yurishiga xalaqit beradigan nuqsonni sezgandek bo‘ldi. Umar roziyallohu anhu darhol ortga qaytib, a’robiyga bunday dedi:
— Otingni qaytarib ol, uning aybi bor ekan.
— Qaytarib olmayman, ey mo‘minlar amiri, chunki men uni sizga sotganimda u soppa-sog‘ edi.
— Unday bo‘lsa o‘rtamizda ajrim qiladigan bir kishini tanla.
— O‘rtamizda Shurayh ibn Horis hakam bo‘lsin.
Umar roziyallohu anhu rozi bo‘ldilar va muammoni hal qilish uchun Shurayhning oldiga yo‘l oldilar. Shurayh a’robiyning so‘zini eshitgach, Umar roziyallohu anhuga yuzlanib dedi:
— Otni olganingizda u soppa-sog‘ edimi, ey mo‘minlar amiri?
— Ha.
— Unday bo‘lsa, otni o‘zingizda olib qoling yoki qanday holda sotib olgan bo‘lsangiz shunday holicha egasiga qaytaring.
Bunday odilona hukmdan qoyil qolgan Umar roziyallohu anhu Shurayhga qarab:
— Mana buni hukm desa bo‘ladi. Siz Ko‘faga boring, men sizni u yerga qozi etib tayinlayman, dedi.
Umar roziyallohu anhu Shurayh ibn Horisni qozi etib tayinlashlaridan avval ham u kishi jamiyatda o‘z o‘rniga ega bo‘lgan, ulug‘ sahobalar va tobeinlar ichidagi ilm va fikr sohiblari orasida o‘ziga yarasha obro‘-e’tiborga sazovor kishilardan edi. Fozil va yetuk insonlar Shurayhdagi o‘tkir farosat va o‘ta noyob zakovatni, oliy xulq va boy hayotiy tajribani qadrlar edilar.
Shurayh ibn Horis asli yamanlik, Kinda qabilasidan bo‘lib, og‘ir kechgan hayotining yarmini johiliyatda o‘tkazgan edi. Arabiston yarim oroli hidoyat nuri bilan munavvar bo‘lib, Islom nuri Yaman yerlariga ham yetib borgach, Shurayh Alloh va Uning Rasuliga imon keltirgan, hidoyat va haq chaqiriqni labbay deb qabul qilgan ilk musulmonlardan bo‘ldi.
Umar ibn Xattob (Alloh u kishidan rozi bo‘lsin) garchi o‘sha paytda Islom osmoni hali-hanuz Rasululloh sollallohu alayhi va sallamning sahobalaridek yorqin yulduzlar bilan porlab turgan bo‘lsa-da, tobeinlardan bo‘lgan kishini qozilik kabi mas’uliyatli mansabga tayinlab, xato qilmagan edilar. Umar roziyallohu anhuning farosati va tadbirlarining naqadar to‘g‘ri ekani kunlar o‘tishi bilan o‘z isbotini topdi. Qozi Shurayh musulmonlar o‘rtasida oltmish yil qozilik qildi. Uni bu mansabda qolishini, ketma-ket kelgan xalifalarning barchalari — Umar, Usmon, Ali va Muoviya roziyallohu anhumlar va ulardan keyingi Ummaviy xalifalar ham ma’qul topdilar.
Islomda qozilik tarixi Shurayhning qozilik sohasida boshdan kechirgan ajoyib va hayratomuz holat-hodisalar bilan bezatilib, kattayu-kichik musulmonlarning Shurayh amalda ko‘rsatib bergan Allohning shariatiga go‘zal tarzda bo‘ysunishlari ila porlab turibdi. Ana shunday ibratga to‘la voqealardan biri, Ali ibn Abu Tolib roziyallohu anhu o‘zi uchun qadrli bo‘lgan sovutini yo‘qotib qo‘ygani xususidagi voqeadir. Sovutini yo‘qotib qo‘ygan Ali roziyallohu anhu ko‘p o‘tmay xuddi shu sovutni Ko‘fa bozorida bir zimmiyning qo‘lida ko‘rib qoladi. Zimmiy sovutni sotuvga qo‘ygan edi. Ali roziyallohu anhu sovutga ko‘zi tushishi bilan uni taniydi va zimmiyga qarata bunday deydi:
— Bu sovut meniki edi, falon kechada, falon joyda tuyamning ustidan tushib qolibdi.
— Yo‘q, bu mening sovutim, mana qo‘limda turibdi!
— Axir bu mening sovutim, uni birovga sotgan ham emasman, hadya ham qilmaganman-ki, seniki bo‘lib qolsa?!
— Unday bo‘lsa o‘rtamizda qozi bu muammoning yechimini topsin.
— Insof qilding, qani yur bo‘lmasa.
Ikkovlari Shurayh qozining huzuriga bordilar.
Qozi Shurayhning huzuriga kirishgach, Shurayh Ali ibn Abu Tolib roziyallohu anhudan so‘radi:
— Qanday da’voingiz bor?
— Mana bu sovut mening sovutim edi, uni falon kechada, falon yerda yo‘qotib qo‘ygan edim. Banogoh, uni mana bu kishining qo‘lida ko‘rib qoldim. Unga bu sovut oldi-sotdi yo‘li yoki hadya orqali kelmagan.
Shurayh zimmiyga qarab dedi:
— Sen nima deysan?
— Sovut meniki, mana qo‘limda turibdi. Mo‘minlar amirini yolg‘on gapirishda ayblamayman, dedi zimmiy.
Shurayh Ali roziyallohu anhuga dedi:
— Ey mo‘minlar amiri, siz gapirayotgan gapingizda sodiq ekaningiz va bu sovut sizniki ekanida mening qalbimda zarracha ham shak-shubha yo‘q. Lekin, qilayotgan bu da’voingizning rost ekaniga ikki guvoh olib kelishingiz shart.
— Ha, albatta, xizmatkorim Qanbar va o‘g‘lim Hasan men uchun guvohlik beradi.
— O‘g‘ilning ota uchun guvohi o‘tmaydi, ey mo‘minlar amiri, dedi qozi Shurayh.
— Subhanalloh! Jannat ahlidan bo‘lgan kishining guvohligi o‘tmaydimi?! Payg‘ambar sollallohu alayhi va sallamning: “Hasan va Husayn jannat ahli yigitlarining sayyididirlar”, deganlarini eshitmaganmisiz?
— Eshitganman, ey mo‘minlar amiri, lekin men farzandning ota uchun bergan guvohligini qabul qilmayman.
Shunda Ali roziyallohu anhu zimmiyga qarab dedi:
— Sovut senga bo‘laqolsin, mening bu ikkalasidan boshqa guvohim yo‘q.
— Ey mo‘minlar amiri, chindan ham sovut sizniki, — dedi Ali roziyallohu anhuning gapidan hayratga tushgan zimmiy, — Yo Alloh! Mo‘minlar amiri meningdek bir zimmiy bilan qoziga borib da’volashsa-yu, qozi esa mening foydamga, uning zarariga hukm chiqarsa-ya! Mana shunday odillikka buyuruvchi din haq ekaniga guvohlik beraman. Allohdan o‘zga iloh yo‘qligiga va Muhammad sollallohu alayhi va sallam Allohning bandasi va Rasuli ekaniga guvohlik beraman. Ey qozi janoblari, haqiqatda bu sovut mo‘minlar amirining sovutidir. Men Siffinga (Shom viloyatidagi joyning nomi) yo‘l olgan lashkarning ketidan ketayotib, uning kul rang tuyasidan tushib qolgan sovutini olgan edim.
— Modomiki musulmon bo‘lding, bundan buyon bizga do‘stsan. Mana shu sovut va unga qo‘shimcha mana bu ot ham mendan senga hadya, — dedi Ali roziyallohu anhu.
Shurayhning o‘g‘li mahkamaga tortilgan bir kishiga kafil bo‘lib o‘rtaga tushdi. Shundan so‘ng u kishi mahkamadan qochib ketadi. Shurayh kafil bo‘lib o‘rtaga tushgan o‘g‘lini, qochib ketgan kishining o‘rniga qamoqga tashlaydi va o‘zi har kuni o‘g‘lining oldiga qamoqqa ovqat olib borib turadi.
Ba’zan qozixonaga da’volashib kelganlarning guvohlaridan Shurayhning ko‘ngli to‘lmas, aksincha, qalbida ularga nisbatan shubhalar paydo bo‘lardi. Ammo, guvohlar guvohlikka yaraydigan va rad qilish mumkin bo‘lmagani uchun, ularni qabul qilishdan o‘zga chora topmas edi. Lekin ular guvohlikka o‘tishlaridan avval, ularga nasihat qilib bunday der edi: “Menga quloq solinglar! Alloh sizni hidoyatda qilsin. Siz bu kishiga guvohlik berishingiz bilan unga hukm qilgan bo‘lasiz. Men qiyomatda sizlarni ro‘kach qilib do‘zaxdan saqlanaman, aslida do‘zaxdan saqlanadigan ishni qilish sizlarga lozimdir. Guvohligingiz chin bo‘lmasa, hozir guvohlikka o‘tmaslik imkoningiz bor”. Agar shundan keyin ham ular guvohlikka o‘tishda qattiq turib olsalar, unda bu guvohlarni olib kelgan kishiga qarata: “Bilib qo‘ygin, men bularning guvohligi bilan senga hukm chiqaraman, ammo bilib turibmanki, haq sen tarafda emas, lekin men gumon bilan emas, balki guvohlarning guvohligi bilan hukm qilaman. Men chiqargan hukm senga Alloh harom qilgan narsani halol qilib bermaydi”, der edi.
Qozi Shurayh o‘ziga shior qilib olgan va qozixonada tez-tez aytib turadigan so‘zlardan biri quyidagi so‘zlar edi:
“Ertaga qiyomatda zolim kishi aslida kim yutqizganini bilib oladi. Zolimlar azobni kutsalar, mazlumlar adolatni kutadilar. Qasam ichib aytamanki, Alloh uchun biron narsani tark etgan kishi, uni qo‘ldan boy bergani uchun aslo pushaymon qilgan emas”.
Shurayh faqatgina Alloh, Uning Kitobi va Rasuliga taalluqli burchini ado qilibgina qolmay, balki musulmonlarning olim va amirlari hamda omma xalqqa ham qo‘lidan kelgan ezgulikni ulashar, ularga nisbatan zimmasidagi vazifasini sadoqat bilan bajarar edi. Bunga quyidagi voqea dalil bo‘ladi.
Shurayh bir kishining boshqa bir kishidan nimadir so‘rayotganini ko‘rib: “Ey birodar, kim o‘ziga o‘xshagan odamdan hojatini o‘tashini so‘rasa, o‘zini qullikka topshirgan bo‘ladi. Agar so‘ralguvchi unga biron narsa bersa, shu narsa bilan so‘rovchini o‘ziga tobe qiladi. Mabodo bermasa, ikkovi ham xor bo‘ladi. Biriga baxillik xorligi, yana biriga esa rad qilinish xorligi bordir. Shuning uchun so‘rasang Allohdan so‘ra. Yordam so‘rasang ham Allohdan so‘ra. Yordamni ham Alloh beradi. Bilginki, Alloh taolodan o‘zga kuch-qudrat egasi va yordam berguvchi yo‘qdir”, deb nasihat qildi.
Shu tariqa qozi Shurayh oltmish yil mobaynida odamlar orasida adolatni mustahkam qildi. Biron kimsaga jabr-zulm qilmadi, haqdan burilmadi, shohu gadoga baravar muomala qildi. Shuning uchun ham Islom ummati u kishini yaxshilik bilan xotirlaydi. Alloh U kishini O‘z rahmatiga olsin.
Ilyosxon AHMЕDOV
Xalqaro aloqalar bo‘limi xodimi
tayyorladi.
“Yangi O‘zbekiston” gazetasining shu yil 27 avgust kungi 175-sonida O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy, “Oliy Darajali Imom Buxoriy” ordeni sohibi Shayx Nuriddin XOLIQNAZAR hazratlarining “Qadr-qimmatimiz ulug‘lanayotgan yurt” nomli maqolasi chop etildi.
Ezgulik, bag‘rikenglik markaziga aylanayotgan mamlakatimizda diniy-ma’rifiy sohada erishilayotgan tarixiy yutuqlar e’tirofiga bag‘ishlangan qiyosiy-tahliliy maqolaning to‘liq matni bilan quyida tanishishingiz mumkin:
Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Butun xalqimiz tomonidan katta shodiyona qilinayotgan, o‘z taqdirini shu aziz Vatan taqdiri bilan bog‘lagan qirq millionga yaqin yurtdoshimiz qalbini cheksiz faxr-iftixor tuyg‘ulariga to‘ldirayotgan mustaqillik bayrami – istiqlolimizning 35 yillik ayyomi bilan barchani chin qalbimdan muborakbod etaman.
Alloh taologa behisob shukrki, mamlakatimizda so‘nggi yillardagi jadal va keng ko‘lamli islohotlar qatorida e’tiqod erkinligini ta’minlash hamda mo‘min-musulmonlar emin-erkin toat-ibodat qilishi uchun yaratilayotgan sharoitlar yangi bosqichga ko‘tarildi.
Bunyodkorlik va ma’naviy tiklanish solnomasi
So‘nggi o‘n yillik solnomasiga qaraydigan bo‘lsak, yurtimizning har bir hududida ulkan bunyodkorlik ishlariga guvoh bo‘lamiz. Ularning eng mahobatlilari, shubhasiz, poytaxtimizdagi Islom sivilizatsiyasi markazi va Samarqanddagi Imom Buxoriy majmuasidir.
Bundan 9 yil oldin Islom sivilizatsiyasi markazini barpo etish haqida maxsus qaror qabul qilinib, amaliy ishlar boshlangan edi. Nihoyat joriy yilda qadimdan Toshkentning ma’naviy markazi bo‘lib kelgan Hazrati Imom majmuasi yonida milliy ruh va zamonaviy sharoitlarga ega muhtasham inshoot barpo etildi. Markazning asosiy zali, ta’bir joiz bo‘lsa, qalbi, hech shubhasiz, muqaddas Qur’on zalidir. Bu yerda dunyodagi eng qadimiy Hazrati Usmon Mus'hafi yuksak maqomiga yarasha munosib o‘rin topdi.
Bu maskanda O‘zbekiston musulmonlari idorasi ham yangi qarorgohiga ega bo‘ldi. Prezidentimizning oq fotihasi bilan biz ham shu yerda faoliyatimizni davom ettiryapmiz.
Imom Buxoriy majmuasi qurilishi 2019 yilda boshlangan edi. Qariyb 45 gektar maydonni qamrab olgan hududda ulkan maqbara, 10 ming kishilik masjid, innovatsion muzey, kutubxona, mehmonxonalar va boshqa zarur infratuzilma inshootlari barpo etildi.
Shu muazzam majmua foydalanishga topshirilayotganida xayolimga bir fikr keldi. Bilasiz, Imom Buxoriy bobomiz ilm talab qilish yo‘lida qancha mashaqqatlar chekib dunyo kezdilar. Buyuk muhaddis bo‘lib Vatanimizga qaytib keldilar. Lekin unga hozirgidek e’tibor, ehtirom, e’zoz ko‘rsatilmagandi. Davlatimiz rahbari tashabbusi bilan Imom Buxoriy hazratlarining boy ilmiy merosini yuksak darajada qadrlash va targ‘ib etishga yangi bosqichda keng imkoniyatlar yaratildi. Hozir butun islom olami, barcha musulmonlar shu majmuaga talpinmoqda.
Shuningdek, Farg‘onadagi Burhoniddin Marg‘inoniy yangi majmuasi, Namangandagi Sulton Uvays Qaraniy ziyoratgohi, Andijon bosh masjidi, Surxondaryodagi termiziylar maqbaralari, Qashqadaryodagi Abu Muin Nasafiy ziyoratgohi, Buxorodagi Mir Arab oliy madrasasi, Nukusdagi Imom Eshon Muhammad, Urganchdagi Oxun bobo masjidlari, Toshkentdagi Suzuk ota, Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf masjid-majmualari, Toshkent viloyatidagi Zangiota ziyoratgohini ham sanab o‘tish mumkin.
Yurtimizning shaharu qishloqlarida, eng chekka hududlarida 130 taga yaqin yangi masjid ochildi. 500 dan ziyod jome butunlay qaytadan bunyod etildi. 3 ta oliy va 1 ta o‘rta maxsus madrasa tashkil etildi. Jumladan, 500 yillik tarixga ega Mir Arab oliy madrasasining tarixiy maqomi tiklandi va uni dunyoga mashhur al-Azhar majmuasi darajasiga yetkazish ishlari davom etmoqda.
Samarqandda Hadis ilmi maktabi, Surxondaryoda Imom Termiziy nomidagi islom instituti, shuningdek, Imom Termiziy nomidagi o‘rta maxsus islom ta’lim muassasasi faoliyat boshladi. Toshkent islom institutida magistratura tashkil qilinib, bu yil ilk bitiruvchilar sohaning nufuzli idoralarida mehnat faoliyatiga kirishdi.
Qur’oni karim va tajvid o‘quv kurslari soni 30 dan oshdi. Mashg‘ulotlarni 100 mingdan ziyod tinglovchi yakunlab, Allohning kalomini o‘qish baxtiga erishdi. Bundan tashqari, internet orqali onlayn qiroat saboqlari yo‘lga qo‘yildi.
Diniy idoramiz huzurida Markaziy Osiyoda yagona bo‘lgan Fatvo markazi tashkil etildi. Bu yerda diniy ulamolarimiz har yili yurtdoshlarimizning 300 mingdan ortiq savoliga javob berib kelmoqda. E’tiborlisi, ishlash yo o‘qish maqsadida chet davlatda bo‘lib turgan vatandoshlarimizning savollariga mobil ilova va ijtimoiy tarmoqlar orqali ham javob berish imkoniyati yaratilgan.
Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Imom Moturidiy va Bahouddin Naqshband nomidagi 4 ta xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi ta’sis etilib, nodir ilmiy-ma’rifiy asarlar tadqiq qilinmoqda.
Ziyorat va ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash
Haj va umra safarlariga keng yo‘l berildi. Haj kvotasi 3 baravar, ya’ni 5 mingdan 15 mingga ko‘paygan bo‘lsa, umraga qo‘yilgan kvota cheklovlari olib tashlandi. Natijada har yili 1 millionga yaqin hamyurtimiz Allohning baytini ziyorat qilishga muvaffaq bo‘lmoqda.
Bu yildan boshlab Prezident hojilari dasturi joriy etilib, el-yurtimizga sidqidildan xizmat qilgan 100 nafar yurtdoshimiz haj safariga imtiyozli borib keldi.
Ramazon oyi, ikki hayit bayrami haqiqiy ma’noda katta ayyomga aylandi. Bu muborak sanalarni Prezident qarori bilan keng nishonlash dunyo mamlakatlari tajribasida yo‘q. Ayniqsa, joriy yilgi ayyomlarda davlatimiz rahbari tashabbusi bilan amalga oshirilgan ulkan voqeliklarni alohida ta’kidlash kerak: Ramazon oyida 1 trillion 100 million so‘m, Qurbon hayitida 700 milliard so‘m mablag‘ xayriya ishlariga yo‘naltirildi.
Diniy soha xodimlariga bugungidek e’tibor, ijtimoiy, moddiy qo‘llab-quvvatlash ilgari kuzatilmagan edi. Ayniqsa, 15 ulamoning Imom Buxoriy ordeni bilan mukofotlanishi tarixiy voqea bo‘ldi.
Imom-xatiblarimiz xorijiy tajriba almashish va malaka oshirish uchun chet davlatlarga bormoqda. Xususan, AQSH, Rossiya, Buyuk Britaniya, Yevropa mamlakatlari, Saudiya Arabistoni, Misr, BAA, Turkiya, Janubiy Koreya singari davlatlarda malaka oshirish kurslari, Qur’oni karim xatmlari, diniy-ma’rifiy suhbatlarda ishtirok etmoqda. Albatta, bunday yuksak ehtirom va keng imkoniyatlar qalblarimizda cheksiz shukronalik tuyg‘usini uyg‘otadi. Zero, Alloh taolo Qur’oni karimda shukr qiluvchilarga ne’matlarini yanada ziyoda etishni va’da qilib, bunday marhamat qiladi:
“Va Robbingiz sizga: “Qasamki, agar shukr qilsangiz, albatta, sizga ziyoda qilurman. Agar kufr keltirsangiz, albatta, azobim shiddatlidir”, deb bildirganini eslang” (Ibrohim surasi, 7-oyat).
Ushbu ilohiy va’daga muvofiq, tinch va farovon kunlarimizning qadriga yetish, yurtimizda amalga oshirilayotgan xayrli va ezgu ishlarga shukronalik keltirish ne’matlarning bardavom va yanada ziyoda bo‘lishiga sababdir. Zotan, shukr faqat tilda emas, balki mehr-oqibat, saxovat va ezgu amallarda namoyon bo‘lishi bilan o‘z ma’nosini topadi.
Buyuk saodatning ifodasi
Mamlakatimizdagi ochiqlik siyosati natijasida O‘zbekiston musulmonlari idorasining islom olami bilan aloqalari rivojlanmoqda. Xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlik mustahkamlandi. Turkiy davlatlar muftiylari kengashi, Abu Dabi tinchlik forumi, Xalqaro musulmon ulamolari kengashi, Musulmon donishmandlar kengashi, Islomiy fiqh akademiyasi, Islom olami uyushmasi, Podshoh Salmon nomidagi Hadisi sharif akademiyasi va Xalqaro islom fiqhi akademiyasi kabi nufuzli tashkilotlar shular jumlasidan.
Yaqinda mamlakatimizda I xalqaro islom sivilizatsiyasi forumi o‘tkazildi. U butun dunyo e’tiborini yana bir bor O‘zbekistonga qaratdi. Forum doirasida ko‘plab nufuzli olimlar, ulamolar yurtimizga tashrif buyurib, amalga oshirilayotgan ijobiy o‘zgarishlarning shohidi bo‘ldi.
Yurtimizdan yetishib chiqqan buyuk mutafakkir allomalarning hayoti va ilmiy merosini o‘rganish yuzasidan 600 dan ortiq kitob, monografiya, risola, roman nashr qilindi.
Umuman olganda, inson qadrini ulug‘lashga qaratilgan xalqparvar siyosat aholining turmush sifatini yanada oshirish, ilgari adashgan yo‘lidan qaytib, sog‘lom hayot kechirish yo‘lini tanlagan shaxslarni afv etish kabi savobli ishlarda namoyon bo‘layotir.
Bularning bari Alloh taoloning inoyati bilan erishilgan istiqlol sharofatidandir. Tiklangan ma’naviy qadriyatlar, keng ochilgan e’tiqod imkoniyatlari yangi O‘zbekistonda inson qadri naqadar yuksak darajaga ko‘tarilganining yorqin misolidir. Bu ishlar ma’rifat, bag‘rikenglik va ezgulik tamoyillari atrofida birlashgan xalqimizning kelajakka ishonchini yanada mustahkamlaydi.
Zero, Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam o‘z ta’limotlarida inson uchun eng ulug‘ saodat tinchlik-osoyishtalik, tansihatlik va xotirjamlik ekanini alohida ta’kidlaganlar:
“Sizlardan kim ahli-oilasi tinch, tani sog‘ va bir kunlik yeguligi bor holda tong ottirsa, go‘yoki unga butun dunyo to‘laligicha berilibdi” (Imom Termiziy rivoyati).
Bugun yurtimizda hukm surayotgan tinchlik va emin-erkinlik mana shunday ulug‘ saodatning amaliy ifodasidir.
Alloh taolo jonajon Vatanimiz istiqlolini abadiy, tinchligimizni barqaror aylasin! Yurtimiz rivoji va xalqimiz farovonligi yo‘lida sidqidildan xizmat qilayotgan Prezidentimiz va barcha mutasaddilarga kuch-g‘ayrat, mustahkam sog‘liq va ulkan zafarlar yor bo‘lsin. El-yurtimiz ahil-inoqligi, xonadonlarimizning qut-barakasi hech qachon arimasin!
Shayx Nuriddin XOLIQNAZAR,
O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy, “Oliy Darajali Imom Buxoriy” ordeni sohibi