Bizga atalgan kunlar
Elakni yaxshi bilamiz, uning xizmatini ham – keraklini keraksizdan ajratish. Ramazon oyi insondagi yaxshi va yomon xislatlarni bir-biridan ajratadigan,
yaxshilarini suzib olib, yomonlariga yo‘l bermaydigan elak misoli.
Undan o‘tarkanmiz, gunoh qoldirgan kirlardan tozalangandek, og‘irliklardan qutulgandek bo‘lamiz. Orttirgan yomon odatlarimiz bizdan uzoqlashadi, biz esa ulardan. Qudratli bir qo‘l elakni siltarkan, yelkalarimizdagi hech qachon ajralolmaymiz deb o‘ylagan yuklardan qutqaradi.
Ammo elak ko‘zidan o‘tmay qolgan narsalarga mahkam yopishganlar ham borki, qancha siltalanmasin, ulardan ajralisholmaydi. Natijada keraksizlar bilan birga chiqitga uloqtirilishadi, zoye bo‘lib ketishadi. Agar kishini gunohu xatolardan, kibr, kin, hasad, baxillik kabi odatlardan Ramazon ham qutqarolmasa, elak ko‘zidan o‘tmay, keraksizga chiqarilganlar orasida topadi o‘zini, Alloh saqlasin!
Keling, Rabbimiz bu muborak oyda bizga buyurgan amallar mohiyatiga boqaylik.
Ramazon, eng oldin, ro‘za mavsumi.
Hech bir ota-ona bolasining och qolishini istamaydi. Ular xohlagan narsalarni yedirishga harakat qiladi. Bu – ota-onaga Alloh taolo ato etgan marhamat, shafqat namoyoni. Shunday bo‘lgach, marhamatlilarning marhamatlisi bo‘lgan Zot biz qullarini kunlar davomida yeyish-ichish kabi nafsimizga xush keladigan narsalardan tiyib yurishga buyurishi bejiz emas. Chunki ro‘za faqat bizning yaxshiligimiz, foydamiz uchun.
«Ochlikning insonga qanday foydalari bor?» degan savol javobini shifokorlarga qoldiraylik-da, ma’naviy foydalariga to‘xtalaylik. Ro‘za bilan odam ochlik nima ekanini biladi. O‘zi bir kungina chekkan ochlik, tashnalik azobini bir umr tortib yashagan, yashayotganlar ahvolini tushunadi, ko‘nglida shafqat, marhamat uyg‘onadi. Hech bo‘lmasa duolari bilan ularga ko‘mak berishga shoshiladi. Ovqat yeyishga ketadigan vaqtini, quvvatini yana-da yaxshi narsalarga sarflaydi. Xayollari, tuy¬g‘ulari teranlashadi, badani dam oladi, ruhiyati yuksaladi.
Ramazon – Qur’on mavsumi. Har Ramazonda Payg‘ambarimiz (s.a.v.) Jabroil (a.s.) bilan yuzma-yuz o‘tirib, o‘sha paytga qadar nozil bo‘lgan oyatlarni o‘qib berganlar. Vafot etadigan yillarida esa bu holat ikki marta takrorlangan. Demak, Ramazon Qur’oni karim nozil bo‘la boshlagan, takror-takror o‘qilgan, tinglangan, yod olingan oy. Bu muddatni Qur’onning faqat arabchasini emas, balki tafsirlarini o‘qib, ma’nolarini tushunish mavsumi sifatida qadrlay olsak, ne baxt!
Ramazon – infoq oyi. Zakot, fidya va fitr sadaqalari bilan yana-da fayzlangan oy boyning ham, faqirning ham diliga quvonch baxsh etadi. Muhtojlar o‘zlari orzu qilgan moddiy imkonlarga yetishsa, boylar zimmalaridagi burchni ado etish bilan xushnud bo‘lishadi.
Ramazon – namoz oyi. Tahajjudlar, saharlarda o‘zgacha xushu’ bilan o‘qilgan bomdodlar, besh vaqt namozni masjidlarda ado etishga qilingan harakatlar va oqshomning tarovih bilan fayzga to‘lishi... Qazo, nafl namozlari...
Ramazon – silai rahm oyi. Qo‘shni va qarindoshlik rishtalarini mustahkamlash, kishilar bir-birlarining holidan har damgidan ham ko‘proq xabar oladigan mavsum.
Ramazon – savobi maqbul hajga teng bo‘lgan umra oyi. Ka’ba bilan, Makka va Madina bilan yuzlashib, dildagi Saodat asri sog‘inchlari taftini bir oz bo‘lsa-da bosish fursati. Tutilgan ro‘za, qilingan barcha ibodatlar muborak makonlar vasilasi bilan yana-da barokatlanadigan palla.
Ramazon – shaytonlar zanjirband qilinib, nafslar ezilgan, ruhlar parvozga shaylangan, ko‘ngillar yumshab, shafqatga to‘lgan – ilohiy rahmat yomg‘irlari har joy, har dilni obod qilgan oy.
Va yana Ramazon ichida ming oydan xayrli ekani xabari berilgan kecha – Qadr bor. Ya’ni, bu kechani topgan, qimmatiga munosib tarzda kutib, kuzatgan inson butun umrini ibodat bilan o‘tkazganga teng demak!
Balki bu so‘nggi Ramazondir biz uchun. Shunday bo‘lgach, so‘kilganlarimizni butlaylik, sindirganlarimizni ta’mir etaylik, buzganlarimizni tiklaylik. To qabrga kirgunimizcha taqib qiladigan, u yerda ham bizni hisobi bilan charchatadigan, o‘zi esa ortimizdagilar bilan birga qoladigan moddiy yuklarimizni ma’naviylariga almashtiraylik. Farishtalarning bu muddat ichra tongga qadar «Allohu karimdan hojatini istaganlar bormi? Bormi Mehribon Zotdan salomatlik, shifo so‘ragan? Kechirilish, afv etilish tilaganlar bormi?» degan nidolariga «labbay» deya javob beraylik.
Bu muborak oyni shunday kutib, shunday kuzataylikki, Ramazon elagidan qalbu jismimiz-la toza, sof holatda o‘tish barchamizga nasib qilsin!
Zumrad Foziljon qizi
Muqaddas maskanga munosabat qanday bo‘lishi kerak?
Imom Buxoriy majmuasi nafaqat O‘zbekiston, balki butun islom olami uchun ulug‘ va muqaddas qadamjolardan biri hisoblanadi.
Hazrat Imom Buxoriydek buyuk muhaddis nomi bilan bog‘liq ushbu majmua bugun yurtimizning eng yirik ma’naviy va madaniy markazlaridan biriga aylangan. Har kuni minglab ziyoratchilar bu yerga kelib, ajdodlar merosi, ma’rifat va muqaddas tarix bilan yuzlashmoqda.
Majmua nafaqat ziyoratgoh, balki xalqimizning boy ma’naviy merosi, milliy me’morchiligi va islom sivilizatsiyasidagi o‘rnini namoyon etuvchi noyob madaniy ob’yektdir. Uni barpo etish uchun katta mehnat, yuksak mahorat va qimmatbaho qurilish materiallari sarf etilgan. Shu bois bu qutlug‘ maskanni asrab-avaylash har birimiz uchun muhim vazifadir.
Yaqinda Madaniy meros agentligi tomonidan ayrim ziyoratchilarning majmua hududida beparvo munosabatda bo‘layotgani haqida ma’lumot berildi. Ayrim holatlarda ustunlar, ayvonlar va muzey eksponatlariga ehtiyotsiz munosabatda bo‘lish, chiqindilarni duch kelgan joyga tashlash kabi holatlar kuzatilmoqda. Bu esa nafaqat ziyoratgoh ko‘rkiga, balki uning ma’naviy muhitiga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Bu holat barchamizni sergaklikka chaqirishi kerak. Zero, muqaddas qadamjoga kelgan inson avvalo o‘zini munosib tutishi, tozalik va tartib-qoidalarga amal qilishi lozim. Chunki ziyoratgoh — oddiy sayrgoh emas. Bu yerda asrlar nafasi, buyuk ajdodlar ruhi va ma’rifat ziyosi mujassam.
Tozalik esa inson madaniyatining eng muhim ko‘rsatkichlaridan biri. Islom ta’limotida ham poklikka alohida ahamiyat berilgan. Payg‘ambarimiz Muhammad alayhissalom “Tozalik — iymonning yarmidir”, deya ta’kidlaganlar. Demak, ziyoratgoh hududida ozodalikni saqlash nafaqat fuqarolik burch, balki ma’naviy mas’uliyat hamdir.
Ayniqsa, chet ellik mehmonlar O‘zbekiston haqidagi ilk taassurotni aynan shunday muqaddas maskanlar orqali oladi. Agar ziyoratgoh ozoda, tartibli va fayzli bo‘lsa, bu xalqimizning yuksak madaniyati va ma’naviyatini namoyon etadi. Aksincha, beparvolik va tartibsizlik mamlakatimiz nufuziga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
Yosh avlodni ziyoratgoh madaniyati ruhida tarbiyalash ham muhim ahamiyatga ega. Bolalar kattalardan ibrat oladi. Agar ota-ona muqaddas joyda tartibga amal qilsa, ehtiyotkor bo‘lsa, farzand ham shu ruhda tarbiya topadi. Shu bois har bir inson o‘z harakati bilan boshqalarga namuna bo‘lishi kerak.
Imom Buxoriy majmuasi — millatimiz g‘ururi va ma’naviy boyligi. Uni asrash, tozaligini saqlash va ehtirom bilan munosabatda bo‘lish har bir insonning vijdoniy burchidir. Ziyoratgohlarga bo‘lgan munosabatimiz orqali biz o‘z madaniyatimiz, ma’naviyatimiz va ajdodlar merosiga bo‘lgan hurmatimizni namoyon etamiz.
Asliddin Mustafoyev, majmua axborot xizmati rahbari.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
