Sayt test holatida ishlamoqda!
02 Sentabr, 2026   |   20 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:27
Quyosh
05:50
Peshin
12:23
Asr
17:00
Shom
18:59
Xufton
20:17
Bismillah
02 Sentabr, 2026, 20 Rabi`ul avval, 1448

Rasulullohda go‘zal o‘rnak bordir...

05.04.2017   14216   5 min.
Rasulullohda go‘zal o‘rnak bordir...

Oqil inson hayoti davomida solih kishilarning fazilatli jihatlaridan o‘rnak olib yashaydi. Bizlar ham biror tabarruk, ahli solih insonlar bilan uchrashib qolganimizda yoki ularning yaxshi xislatlarini zikr qilganimizda xavas qilib, “Bizga ham sizning yo‘lingizni bersin”, “Falonchiga o‘xshab yuraylik” degan iboralarni ishlatamiz. Aslida mo‘min-musulmon kishi uchun o‘rnak bo‘lishga eng loyiq va haqli zot Muhammad sollallohu alayhi vasallam bo‘ladilar. Zero, Payg‘ambarimizning hayotlari bizlar uchun ibrat maktabidir.

Alloh taolo Rasululloh sollallohu alayhi vasallam naqadar go‘zal o‘rnak namunasi ekanlinlarini bayon qilib shunday deydi:

 لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآَخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا  

(Ey, imon keltirganlar!) Sizlar uchun – Alloh va oxirat kunidan umidvor bo‘lgan hamda Allohni ko‘p yod qilgan kishilar uchun Allohning payg‘ambarida go‘zal namuna bordir”. Haqiqatda, Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam hayotning hamma jabhalarida go‘zal namuna va o‘rnakdirlar.

Bundan tashqari, Alloh taolo payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamni aynan xulq jihatidan ham go‘zal o‘rnak ekanliklarini maqtab:

 وَإِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ

“Albatta, siz buyuk xulq uzradirsiz”,-deb marhamat qilgan (Qalam surasi, 4- oyat).

Oisha onamizdan “Payg‘ambarimizning xulqlari qanday edi?”,-deb so‘ralganda: “Xulqlari Qur’on edi”,-deb javob berganlar.

Odob axloqning dinda qanchalik ahamiyatga ega ekanligi ko‘pgina hadislarda bayon qilingan. Jumladan, Abu Zar roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Abu Zarga shunday deganlar: “Qayerda bo‘lsang ham Allohdan qo‘rq! Yomon ish qilgan bo‘lsang orqasidan uni o‘chiradigan yaxshi ish qil va insonlarga go‘zal xulq bilan muomala qilgin!” (Imom Termiziy rivoyati).

Odob aslida insonning qanday tarbiya ko‘rgani bilan belgilanadi. Albatta, inson jamiyatda insonlar bilan o‘zaro muloqot qilar ekan, avvalo samimiy va odob ila munosabat bildirmog‘i lozim. Shundagina, ushbu odob ila qilgan samimiy munosabati u uchun bu dunyoning o‘zida sharaf bo‘lsa, ohiratda uni izzat kursisiga ega qiladi.

Abu Umoma roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Haq bo‘la turib janjallashmagan kishiga jannatning eng pastidan bir uy berilishiga kafilman. Hazil qilayotgan bo‘lsa ham yolg‘on gapirmagan kishiga jannatning o‘rtasidagi bir uyga kafilman. Xulqi go‘zal bo‘lgan kishiga esa jannatning eng yuqorisidagi uyga kafilman,” dedilar. (Abu Dovud rivoyati).

Muqaddas dinimiz ta’limotlarida inson chiroyli hulqi orqali hattoki ibodat qilgan darajasiga ega bo‘lishligi ta’kidlangan. Oisha onamizdan rivoyat qilingan hadisda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Kishi go‘zal xulqi bilan kunduzi ro‘zador, kechasi bedor bo‘lganlarning darajasiga yetadi,” deganlar. (Abu Dovud rivoyati).

Shuningdek, eng avvalo inson go‘zal hulq egasi bo‘lish uchun Yaratgan Allohdan duo qilib so‘rashi lozimligi ta’kidlangan. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Meni eng go‘zal axloqqa hidoyat qil. Zotan, unga Sendan boshqasi hidoyat qila olmaydi. Yomonlarni mendan uzoqlat. Albatta, Sendan boshqasi ularni mendan uzoqlatolmaydi,” deb duo qilar edilar. Ushbu hadisi sharifda inson avvalo chiroyli xulq sohibi bo‘lishi uchun o‘zida intilish, xohish, istak va umid bo‘lishi lozim ekan. Shu bilan birgalikda, uning aksi bo‘lgan yomon xulq va odatlardan yiroqroq tursagina bu fazilatga sazovor bo‘lishi mumkin ekan.

Go‘zal xulqlardan biri – kechirimlilikdir. “Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam sahobalar bilan Najd tomondagi yurishdan  qaytayotganlarida peshin payti yo‘lda dam olishdi. Nabiy sollallohu alayhi vasallam bir daraxtga qilichlarini ilib soyasida uxladilar. Sahobalar ham uxlashdi. Uyg‘onganlarida bir a’robiy qilichlarini o‘g‘irlab olib, Rasulullohga niqtab: “Mendan seni kim qutqara oladi?” dedi. Shunda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Alloh deb uch marta aytdilar. Shunda uning qo‘lidan qilich tushib ketdi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam uni olib a’robiyga: “Endi seni mendan kim qutqara oladi” dedilar. U: “Sen yaxshi odamsan” dedi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Musulmon bo‘lasanmi?” deganlarida, u: “Yo‘q, lekin senga qarshi urushmaslikka va sen bilan urushadiganlar tarafda bo‘lmaslikka va’da beraman” dedi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam uni qo‘yib yubordilar. Haligi kishi sheriklarining oldiga borib: “Eng yaxshi odamning oldidan kelayabman”,-dedi” (Imom Buxoriy va Imom Muslim rivoyati).

Bundan tashqari, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam shirinso‘z, o‘zgalarga aziyat bermaydigan, haqorotomus va uyatli so‘zlarni aytmaydigan, hayoli, o‘zgalar ko‘nglini ko‘taradigan, dardlariga darmon bo‘ladigan, mehmonni va qo‘shnini hurmat qiladigan, qo‘yinki barcha mukammal chiroyli xulq-odoblar sohibi bo‘lganlar. Zero, Buyuk Alloh payg‘ambarimizga O‘zi odob berganligidandir. ”Meni Robbim tarbiya qildi va tarbiyamni go‘zal qildi” –deya Janobimiz marhamat qilganlar.

Zotan, U zotning siyratlari, axloqi hamidalari  va ibratli hayot yo‘llariga ergashmoq insonlar uchun ikki dunyo saodat yo‘li hisoblanadi. Alloh  bizlarga Payg‘ambarimizga ergashib eng go‘zal xulq egalari bo‘lish baxtini nasib aylasin.

 

Jaloliddin Hamroqulov,

Toshkent islom instituti “Tahfizul Qur’on” kafedrasi mudiri,

“Novza” jome masjidi imom xatibi

Siyrat va islom tarixi
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Fidoyi ajdodlarimiz jasorati – hamisha ibrat namunasi

28.08.2026   52072   6 min.
Fidoyi ajdodlarimiz jasorati – hamisha ibrat namunasi

Mustaqillik bayrami arafasida Vatan ozodligi yo‘lida kurashgan qahramon ajdodlarimizni minnatdorlik bilan yod etamiz, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.

Davlatimiz rahbari matbuot xizmati ma’lumotiga ko‘ra, ularning jasorati bugungi erkin hayotimiz va milliy istiqlolimizning qadrini yanada teran anglatadi.

28 avgust kuni Shahidlar xotirasi xiyoboniga davlat va jamoat tashkilotlari vakillari, ulamolar, nuroniylar va ziyolilar yig‘ildi.

Qatag‘on qurbonlarini yod etish marosimida Prezident Shavkat Mirziyoyev ishtirok etdi.

Vatan fidoyilari haqiga Qur’on tilovat qilinib, duo o‘qildi. Elga osh tortildi.

Xiyobondagi ramziy qabr yonida ham Qur’on tilovat qilindi. Shu yerda davlatimiz rahbarining ulamolar va ziyolilar bilan tarixiy xotirani asrash, qatag‘on qurbonlari nomini tiklash hamda yoshlarni vatanparvarlik ruhida tarbiyalash masalalari yuzasidan muloqoti bo‘ldi.

– Shu kunlarda el-yurtimiz bilan birgalikda mustaqilligimizning 35 yilligini katta xursandchilik bilan kutib olyapmiz, – dedi Shavkat Mirziyoyev. – O‘ttiz besh yildan buyon hech kimga qaram bo‘lmasdan, mana shunday tinch va tiniq osmon ostida erkin va farovon yashayapmiz. Bu – katta baxt, bebaho boylik. Shunday ulug‘ kunlarda istiqlol va ozodlik yo‘lida halok bo‘lgan qahramon ajdodlarimizni eslash, ularning xotirasiga hurmat bajo keltirish – muqaddas burchimiz.

Davlatimiz rahbari fidoyi ajdodlarimizning qahramonligi hech qachon unutilmasligi, ularning jasorati xalqimiz uchun hamisha ma’naviy kuch manbai bo‘lib qolishini ta’kidladi.

– Barcha islohotlarimiz markazida turgan “Inson qadri uchun!” degan ezgu g‘oya jasur ota-bobolarimizning ruhlarini shod etish, orzu-niyatlarini ro‘yobga chiqarish bo‘yicha ishlarimizni yanada kuchaytirishni talab etadi. Bu aziz insonlar xotirasi qancha e’zozlansa, bugungi tinch hayotimiz, milliy istiqlolimiz qadri shuncha oshadi, – dedi Prezident.

Keyingi yillarda qatag‘on qurbonlari xotirasini abadiylashtirish va tarixiy adolatni tiklash borasida keng ko‘lamli ishlar amalga oshirilmoqda. Shahidlar xotirasi xiyobonidagi Qatag‘on qurbonlari xotirasi davlat muzeyi to‘liq rekonstruksiya qilinib, ekspozitsiyasi boyitildi, zamonaviy texnologiyalar bilan jihozlandi. Raqamli tizimlar va sun’iy intellekt yordamida ko‘rgazmalarning ta’sirchanligi oshirildi.

Qoraqalpog‘iston Respublikasi va barcha viloyatlarda tashkil etilgan qatag‘on qurbonlari muzeylari ham zamon talablari asosida jihozlandi. Ularning fondlari dunyoning turli nuqtalaridan keltirilgan noyob hujjatlar va fotosuratlar bilan boyitilmoqda.

2021-2025 yillarda O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi tomonidan qatag‘on qurboni bo‘lgan 1 ming 200 dan ziyod yurtdoshimiz oqlandi. Joriy yilda sobiq mustabid tuzum davrida nohaq ayblanib, turli muddatlarga qamalgan yoki o‘limga hukm etilgan yana 161 nafar vatandoshimizning nomi oqlandi.

So‘nggi besh yilda jadid bobolarimiz merosini o‘rganishga bag‘ishlangan ilmiy-amaliy anjumanlar muntazam o‘tkazib kelinmoqda. Mustabid tuzumda nohaq qurbon bo‘lgan vatandoshlarimizning nomlari aniqlanib, ularning faoliyati, ilmiy va ijodiy merosi o‘rganilmoqda. Yuzlab, minglab fidoyi yurtdoshlarimiz haqidagi ma’lumotlar kitoblar, matbuot va ommaviy axborot vositalari orqali xalqimizga yetkazilmoqda.

Muloqotda o‘tgan asrning 80-yillarida ham minglab vatandoshlarimiz “paxta ishi”, “o‘zbek ishi” degan soxta ayblovlar bilan siyosiy qatag‘onga uchragani qayd etildi. 1983-1990 yillarda 40 ming nafar o‘zbekistonlik tergov qilinib, 5 ming nafari jinoiy javobgarlikka tortilgan. Bugun bu borada ham tarixiy adolat tiklanmoqda. Bunday ezgu ishlar izchil davom ettirilishi ta’kidlandi.

Davlatimiz rahbari dunyoda qurolli mojarolar va siyosiy qarama-qarshiliklar kuchayib, ular bizga yaqin mintaqalarga ham kirib kelayotgani tashvishli ekanini ta’kidladi. Bu yurtimizdagi tinchlikni qadrlash, yanada jips va hamjihat bo‘lib yashashni talab etadi.

– Bizning yo‘limiz – tinchlik, do‘stlik va hamkorlik yo‘li. O‘zbekiston ushbu yo‘ldan hech qachon ortga qaytmaydi, – dedi Prezident.

Bugun yurtdoshlarimiz dunyoning istalgan mamlakatiga emin-erkin borib kelmoqda, O‘zbekiston barcha davlatlar bilan tenglik asosida hamkorlik qilmoqda. Bu mustamlakachilik zanjirlari va “paxta qulligi”dan butunlay ozod bo‘lganimizning amaliy ifodasidir.

Hayot va kelajakni bilim hamda ma’rifat asosida qurish, uzoq-yaqin mamlakatlar bilan do‘stona hamkorlik qilish Yangi O‘zbekiston taraqqiyotining muhim sharti ekani ta’kidlandi. Buyuk jadid bobolarimiz bejiz millatni uyg‘oqlikka, bilim va ma’rifatga chaqirmagan. Ularning kurash va ma’rifat maktabi bugun ham g‘oyat dolzarb ahamiyatga ega.

Shu bois, yoshlarning sifatli ta’lim olishi, vatanparvar insonlar bo‘lib voyaga yetishiga katta e’tibor qaratilmoqda. So‘nggi o‘n yilda oliygohlar soni 77 tadan 205 taga yetkazildi, qabul kvotalari muntazam oshirib borildi. Jahondagi TOP-100 talikka kiradigan oliygohlarda 3 ming 500 dan ziyod farzandimiz ta’lim olmoqda. Maktab va maktabgacha ta’lim tizimlarida ham muhim o‘zgarishlar amalga oshirilmoqda.

– Yoshlarni milliy g‘urur asosida tarbiyalashga alohida ahamiyat berishimiz kerak. Milliy g‘urur – insonning qalbini, yuragini, butun vujudini kuch-g‘ayratga to‘ldiradigan qudratli kuch. Milliy g‘ururi bor odam hech qachon yengilmaydi, – dedi Shavkat Mirziyoyev.

Poytaxtimizda Islom sivilizatsiyasi markazi barpo etildi, Samarqanddagi Imom Buxoriy majmuasi butunlay qaytadan bunyod qilindi, Marg‘ilonda Burhoniddin Marg‘inoniy nomidagi markaz ishga tushirildi. Bular Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot yo‘li – tinchlik, do‘stlik va bunyodkorlik, bilim hamda ma’rifat yo‘li ekanini tasdiqlaydi.

So‘nggi o‘n yilda diniy-ma’rifiy sohada amalga oshirilgan islohotlar tufayli 100 mingdan ziyod yurtdoshimiz hojilik maqomiga ega bo‘ldi. Davlatimiz rahbari diniy jamoatchilik jamiyatda mehr-oqibat muhitini mustahkamlash, yoshlarga to‘g‘ri tarbiya berish jarayonlarida yanada faol ishtirok etishiga ishonch bildirdi.

– Bugun mana shu tabarruk maskanda turib, tinch-osoyishta hayotimiz, erishayotgan yutuqlarimiz uchun Yaratganga behisob shukronalar aytamiz. Mana shunday ozod va farovon kunlarni orzu qilib, armon bilan o‘tgan qahramon ota-bobolarimiz, jasur momolarimizning ruhlari shod bo‘lsin! Yurtimiz tinchlik, taraqqiyot va farovonlik diyori sifatida yanada gullab-yashnasin! Alloh taoloning o‘zi Vatanimizni panohida asrasin! – dedi Prezident.

Ulamolar qatag‘on qurbonlari va Vatan ozodligi yo‘lida jon fido etgan ajdodlarimiz ruhiga duo qilib, yurtimizdagi tinchlik-xotirjamlik, fayzu baraka barqaror bo‘lishini tiladilar. 

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

O'zbekiston yangiliklari