Farzand bolaligida ota-onaning ko‘zlarining quvonchi, qarigan chog‘ida suyanchi bo‘lishini hamma ham orzu qiladi. Biroq bu sabab dunyoda hamma narsaning ham tadbir va chorasini ko‘rish lozim. Aynan farzand qobil bo‘lishi uchun uning tarbiyasini nafaqat tug‘ilganidan, balki oila qurganidan boshlash kerak desak ham kamlik qiladi. Negaki, inson oila qurgunga qadar halol va sofdil bo‘lib umr o‘tkazmasa, ancha narsani qo‘ldan boy bergan bo‘ladi. Inchunun farzandim qobil bo‘lsin degan inson farzand tarbiyasini oila qurmasdan avval boshlasa, uning qon tomirlariga singib ketgan yuksak insoniy tuyg‘ular farzandiga o‘tadi.
Rivoyat qilishlaricha, Muborak ismli odobli yigit bir boyning bog‘ida ko‘p yillar bog‘bon bo‘lib xizmat qilgan ekan. Bir kuni bog‘ egasi kelib unga:
— Menga anorning eng shirinidan olib chiq, — dedi. Muborak unga anor uzib keldi. Xo‘jayin anorni yeb ko‘rsa, nordon ekan. Bog‘ egasining jahli chiqib:
— Men senga anorning shirinini olib kel dedim desam, sen nordonini olib kelibsan! Bor, menga shirin anor keltir! — dedi. Shunda Muborak borib boshqasini olib keldi. Boy yeb ko‘rsa, u ham nordon ekan. Boy darg‘azab bo‘lib, uchinchi marta yubordi, bu safar ham olib kelgan anori nordon chiqdi. Shunda xo‘jayin hayron bo‘lib so‘radi:
— Nima, sen shirin bilan achchiqning farqiga bormaysanmi?
— Farqiga boraman, ammo anorlarning qaysi biri shirin, qaysi biri nordon ekanini bilmayman-da, — javob berdi Muborak.
— Nega bilmaysan?
— Men shu paytgacha bu bog‘da pishgan anordan tatib ko‘rmaganman.
— Nima uchun totib ko‘rmagansan? —so‘radi boy.
— Chunki bu bog‘ sizniki, sizning ruxsatingizsiz bog‘ning mevalaridan yeyishim o‘g‘irlik bo‘ladi-ku! Siz menga bog‘ni parvarish qilishni aytgansiz. Yeb ko‘rishga buyurmagansiz, —javob berdi Muborak.
Bog‘ning egasi surishtirib ko‘rsa, haqiqatdan ham bu yigit hali biron marta ham bog‘ning mevalaridan tatib ko‘rmagan ekan. Shundan so‘ng xo‘jayinning bog‘bon yigitga hurmat-e’tibori oshdi.
Xo‘jayinning bir qizi bor edi. Boy bog‘bonning halol-pokiza, taqvodor yigit ekanligini bilib, undan maslahat so‘radi:
— Ey Muborak. Mening qizim balog‘atga yetib qoldi. Qanday insonga turmushga berishimni maslahat berasan?
Muborak javob berdi:
— Johiliyat davrida odamlar qizi bor xonadonning shonu-shuhratiga qiziqib uylanar edi. Hozirda ham ayrimlar mol-dunyosiga, boshqa birovlar husni-jamoliga qarab uylanadi. Vaholanki, islom dinida qizning dinu diyonatiga, aql-farosatiga qarab uylanish tavsiya etiladi.
Bog‘bonning bu taxlit mulohazalari boyga juda yoqdi. Oila a’zolari bilan maslahatlashib qizini unga nikohlab berdi. Vaqti-soati kelib ular farzand ko‘rishdi. Farzand butun Islom olamiga mashhur taqvodor va olim bo‘lib yetishdi. O‘sha tug‘ilgan farzand – mag‘ribu-mashriqda birday mashhur inson, Marv shahrida tavallud topgan Abdulloh ibn Muborak al-Marvaziy edi.
Toshkent Islom Instituti 4-kurs talabasi
Aliyyev Abdulhamid Ne’matjon o‘g‘li
Pokistonning “The Diplomatic insight” portalida Pokiston tinchlik va diplomatik tadqiqotlar instituti ijrochi direktori Muhammad Asif Nur qalamiga mansub O‘zbekistonning ma’rifatparvar merosi sarlavhali maqolasi e’lon qilindi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
“O‘zbekistonning eng katta boyligi faqat Samarqand, Buxoro va Xivaning mahobatida emas. Bu qadim yurtning eng katta boyligi insoniyatga hisoblashni, davolashni, osmon jismlarini kuzatishni, e’tiqodni anglashni, adolat bilan boshqarishni va tilga tamadduniy ohang bag‘ishlashni o‘rgatgan buyuk tafakkur sohiblarining vorisligidadir”, –deb yozgan muallif.
Muhammad Asif Nurning ta’kidlashicha, Prezident Shavkat Mirziyoyev rahbarligida bugun O‘zbekistonda muzeylar, ilmiy markazlar, ixtisoslashtirilgan maktablar, kitobxonlik dasturlari va madaniy diplomatiya orqali Uchinchi Renessansning poydevoriga tamal toshi qo‘yilyapti.
“Bu maqsad 2026 yil 17 mart kuni Toshkentda Islom sivilizatsiyasi markazining ochilishi bilan yanada aniq ifoda topdi. 1 iyunga qadar markazga yarim million kishi, jumladan, 150 dan ortiq xorijiy delegatsiya tashrif buyurdi. Qariyb 2 000 nafar olim 810 ta tegishli loyihada ishtirok etdi, 1 000 dan ortiq madaniy ashyo esa xorijdan O‘zbekistonga qaytarildi. Rasmiy ma’lumotlar mamlakat xotirani ta’lim va milliy ishonchga aylantirayotganini ko‘rsatadi”, – deya qayd etilgan nashrda.
Shuningdek, maqolada 2026 yilda Samarqand yaqinidagi Imom Buxoriy majmuasi qayta qurilib, ziyoratchilar uchun ochilgani e’tiroq etilgan. Unda 10 ming kishilik masjid, muzey va ilmiy-tadqiqot muassasalari barpo etildi. Majmuaning kunlik tashrif buyuruvchilarni qabul qilish imkoniyati 65 ming kishiga yetdi va birinchi oyning o‘zida majmuaga bir milliondan ortiq odam tashrif buyurdi. Bu maskan ziyoratni bilim, tadqiqot va ma’naviy tarbiya bilan uyg‘unlashtiradi.
Muallif o‘z maqolasida Amir Temur va Temuriylar merosining O‘zbekiston tarixi va taraqqiyotida tutgan o‘rniga alohida e’tibor qaratgan.
“Temuriylar davri nafaqat O‘zbekiston, balki jahon tamaddunida ham muhim palla hisoblanadi. Amir Temur Samarqandni qudratli davlat markaziga aylantirdi va me’morchilik, ilm-fan hamda madaniyat taraqqiyotini qo‘llab-quvvatladi. 2026 yilda O‘zbekistonda Amir Temur tavalludining 690 yilligi keng nishonlanmoqda, Temuriylar tarixi davlat muzeyi qayta rekonstruksiya qilindi va aprel – Amir Temur oyi deb e’lon qilindi”, – deyiladi manbada.
Asif Nurning e’tirof etishicha, O‘zbekistonda ma’rifatparvarlik g‘oyalari hech qachon faqat qo‘lyozmalar bilan cheklanib qolmagan. U mahallada, ustoz va keksalarga hurmatda, ustoz-shogird an’analarida va mehmondo‘stlikda yashaydi. U Shashmaqom ohanglarida yangraydi, Lazgi raqsida namoyon bo‘ladi, Askiya san’atida tilga kiradi, baxshilar ijrosida hikoya qilinadi, atlas va adras matolarida o‘z ifodasini topadi. YUNЕSKO tomonidan tan olinishi bu an’analarning jahon miqyosidagi ahamiyatini tasdiqlaydi.
Muallif o‘z maqolasini “O‘zbekistonning ma’rifatparvar merosining ildizlari qadimiy – ammo uning haqiqiy manzili – kelajakdir”, – degan so‘zlar bilan yakunlagan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi matbuot xizmati