Farzand bolaligida ota-onaning ko‘zlarining quvonchi, qarigan chog‘ida suyanchi bo‘lishini hamma ham orzu qiladi. Biroq bu sabab dunyoda hamma narsaning ham tadbir va chorasini ko‘rish lozim. Aynan farzand qobil bo‘lishi uchun uning tarbiyasini nafaqat tug‘ilganidan, balki oila qurganidan boshlash kerak desak ham kamlik qiladi. Negaki, inson oila qurgunga qadar halol va sofdil bo‘lib umr o‘tkazmasa, ancha narsani qo‘ldan boy bergan bo‘ladi. Inchunun farzandim qobil bo‘lsin degan inson farzand tarbiyasini oila qurmasdan avval boshlasa, uning qon tomirlariga singib ketgan yuksak insoniy tuyg‘ular farzandiga o‘tadi.
Rivoyat qilishlaricha, Muborak ismli odobli yigit bir boyning bog‘ida ko‘p yillar bog‘bon bo‘lib xizmat qilgan ekan. Bir kuni bog‘ egasi kelib unga:
— Menga anorning eng shirinidan olib chiq, — dedi. Muborak unga anor uzib keldi. Xo‘jayin anorni yeb ko‘rsa, nordon ekan. Bog‘ egasining jahli chiqib:
— Men senga anorning shirinini olib kel dedim desam, sen nordonini olib kelibsan! Bor, menga shirin anor keltir! — dedi. Shunda Muborak borib boshqasini olib keldi. Boy yeb ko‘rsa, u ham nordon ekan. Boy darg‘azab bo‘lib, uchinchi marta yubordi, bu safar ham olib kelgan anori nordon chiqdi. Shunda xo‘jayin hayron bo‘lib so‘radi:
— Nima, sen shirin bilan achchiqning farqiga bormaysanmi?
— Farqiga boraman, ammo anorlarning qaysi biri shirin, qaysi biri nordon ekanini bilmayman-da, — javob berdi Muborak.
— Nega bilmaysan?
— Men shu paytgacha bu bog‘da pishgan anordan tatib ko‘rmaganman.
— Nima uchun totib ko‘rmagansan? —so‘radi boy.
— Chunki bu bog‘ sizniki, sizning ruxsatingizsiz bog‘ning mevalaridan yeyishim o‘g‘irlik bo‘ladi-ku! Siz menga bog‘ni parvarish qilishni aytgansiz. Yeb ko‘rishga buyurmagansiz, —javob berdi Muborak.
Bog‘ning egasi surishtirib ko‘rsa, haqiqatdan ham bu yigit hali biron marta ham bog‘ning mevalaridan tatib ko‘rmagan ekan. Shundan so‘ng xo‘jayinning bog‘bon yigitga hurmat-e’tibori oshdi.
Xo‘jayinning bir qizi bor edi. Boy bog‘bonning halol-pokiza, taqvodor yigit ekanligini bilib, undan maslahat so‘radi:
— Ey Muborak. Mening qizim balog‘atga yetib qoldi. Qanday insonga turmushga berishimni maslahat berasan?
Muborak javob berdi:
— Johiliyat davrida odamlar qizi bor xonadonning shonu-shuhratiga qiziqib uylanar edi. Hozirda ham ayrimlar mol-dunyosiga, boshqa birovlar husni-jamoliga qarab uylanadi. Vaholanki, islom dinida qizning dinu diyonatiga, aql-farosatiga qarab uylanish tavsiya etiladi.
Bog‘bonning bu taxlit mulohazalari boyga juda yoqdi. Oila a’zolari bilan maslahatlashib qizini unga nikohlab berdi. Vaqti-soati kelib ular farzand ko‘rishdi. Farzand butun Islom olamiga mashhur taqvodor va olim bo‘lib yetishdi. O‘sha tug‘ilgan farzand – mag‘ribu-mashriqda birday mashhur inson, Marv shahrida tavallud topgan Abdulloh ibn Muborak al-Marvaziy edi.
Toshkent Islom Instituti 4-kurs talabasi
Aliyyev Abdulhamid Ne’matjon o‘g‘li
Ilmga qiziqish, avvalo, manbaga murojaat qilishdan boshlanadi. Tarixni chuqur anglash esa uni kitob, qo‘lyozma va ishonchli ilmiy manbalar orqali o‘rganishni talab etadi. Yangi o‘quv yilini yangi bilim va katta maqsadlar bilan boshlagan Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutining 1 bosqich talabalari O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga tashrif buyurdilar, xabar bermoqda iccu.uz.
Talabalar tashrifni, dastlab Markazning kutubxonasi bilan tanishishdan boshladi.
Bu yerda ular ilmiy izlanish uchun muhim bo‘lgan adabiyotlar, tarixiy manbalar va turli yo‘nalishlardagi ilmiy nashrlar bilan tanishdi. Kutubxona nafaqat kitoblar jamlangan maskan, balki tadqiqotchi uchun zarur bo‘lgan bilim va manbalarni bir joyga jamlovchi muhim ilmiy-ma’rifiy makon sifatida namoyon bo‘ldi.
Ayniqsa, islom tarixi, madaniyati, ilm-fani va ajdodlarimizning ilmiy merosini o‘rganayotgan yoshlar uchun bunday muhitning ahamiyati katta. Chunki auditoriyada o‘rganilgan bilimni mustahkamlash, mavzu bo‘yicha qo‘shimcha ma’lumot izlash va ilmiy izlanish olib borishda manba bilan ishlash ko‘nikmasi muhim o‘rin tutadi.
Mazkur tashrif yoshlar uchun navbatdagi ekskursiya emas, balki tarix, ilm-fan va milliy o‘zlik bilan bevosita yuzma-yuz kelish imkonini bergan muhim ma’rifiy uchrashuv bo‘ldi.
Institutning bo‘lajak islomshunoslari Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan bunyod etilgan Markazning boy ekspozitsiyalari orqali O‘zbekiston hududida qadimdan shakllangan sivilizatsiya jarayonlari, islom madaniyatining rivojlanishi, buyuk allomalarimizning ilmiy merosi hamda ajdodlarimizning jahon tamadduniga qo‘shgan beqiyos hissasi bilan yaqindan tanishdilar.
Markazning Islomdan avvalgi davr, Birinchi va Ikkinchi Renessans, ilm-fan va ma’rifat taraqqiyotiga bag‘ishlangan ekspozitsiyalari talabalar e’tiborini tortdi.
Tarixiy manbalar, noyob qo‘lyozmalar, qadimiy ashyolar va zamonaviy muzey texnologiyalari uyg‘unligi orqali namoyish etilgan ma’lumotlar yoshlarning o‘tmish haqidagi tasavvurlarini yanada boyitdi.
Bu yerda ular Muhammad Xorazmiy, Ahmad Farg‘oniy, Abu Ali ibn Sino, Abu Rayhon Beruniy, Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Abu Mansur Moturidiy kabi buyuk ajdodlarimizning ilmiy va ma’naviy merosi bilan bog‘liq ma’lumotlarni ko‘zdan kechirdilar.
Ayniqsa, bir vaqtlar shu zaminlarda yaratilgan ilmiy kashfiyotlar bugungi zamonaviy fanlarning shakllanishida qanday ahamiyat kasb etgani talabalar uchun qiziqarli bo‘ldi.
Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutida tahsil olayotgan yoshlar uchun bunday maskanning ahamiyati, tabiiyki, yanada katta. Chunki ular o‘zlari o‘rganayotgan diniy-ilmiy merosning tarixiy ildizlarini nafaqat kitoblardan, balki Markaz ekspozitsiyalarida bevosita ko‘rish imkoniga ega bo‘ldilar.
Talabalarning fikricha, Markazdagi eng muhim jihatlardan biri — tarixning oddiy sanalar va voqealar ketma-ketligi sifatida emas, balki ilm-fan, tafakkur va insoniyat taraqqiyoti bilan bog‘liq yaxlit jarayon sifatida namoyish etilganidir.
“Bu yerda ajdodlarimizning ilm-fanga qo‘shgan hissasini ko‘rib, ular bilan faxrlanish tuyg‘usi yanada kuchaydi. Ayniqsa, islom dini rivoji bilan birga ilm-ma’rifat ham yuksalib borganini ko‘rish biz uchun juda katta taassurot qoldirdi”, — deydi institutning 1-bosqich talabalaridan biri.
Yoshlar Markazning kutubxona faoliyati bilan ham tanishdilar. Bu yerda jamlangan ilmiy adabiyotlar, tarixiy manbalar va tadqiqotlar bo‘lajak mutaxassislarning kelgusidagi ta’lim va ilmiy izlanishlari uchun muhim manba bo‘lishi ta’kidlandi.
Tashrif davomida talabalar uchun Markazning faqat tarixiy merosni namoyish etuvchi maskan emas, balki ilmiy izlanish, ma’rifat va zamonaviy tafakkur uyg‘unlashgan muhim platforma ekanligi yanada yaqqol namoyon bo‘ldi.
Talabalar Markaz bilan tanishish jarayonida o‘zlari tahsil olayotgan soha — islomshunoslikning qanchalik katta ilmiy meros va tarixiy mas’uliyat bilan bog‘liqligini ham chuqurroq his etdilar.
Shu ma’noda, yangi o‘quv yilining dastlabki kunlarida tashkil etilgan mazkur tashrif talabalar uchun yangi bilimlar sari tashlangan muhim qadam bo‘ldi.
O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazidagi ushbu ma’rifiy tashrif esa bo‘lajak islomshunoslar uchun yangi o‘quv yilini tarix saboqlari, ilmga qiziqish va katta maqsadlar bilan boshlashga xizmat qildi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati