Payg‘ambarimiz Muhammad Mustafo sollallohu alayhi va sallam yosh bolalarni ”Allohning rayhonlari” deb ta’riflaganlar. Haqiqatda har bir ota-ona bolasidan xuddi rayhonni hidlab xushnud bo‘lgandek xushnud bo‘ladi. Alloh taoloning o‘zi har bandasini yaratganda unga qo‘shib farzand muhabbatini ham yaratdi. Shuning uchun ham har bir insonda farzandga nisbatan tabiiy muhabbat bo‘ladi. Farzandga muhabbati yo‘q, ularga Alloh buyurgan haqlarini bermagan insonlar esa, sof tabiati buzilgan nusxaga aylanadi.
Alloh taolo Qur’oni karimda “Sizlar uchun Allohning rasulida go‘zal namuna bor”- deb marhamat qildi. U zotning farzandlariga, yosh bolalarga bo‘lgan go‘zal munosabatlaridan ba’zi ma’lumotlarni e’tiboringizga havola etamiz.
Abu Hurayra (r.a)dan rivoyat qilinadi, Rasululloh (s.a.v) o‘z huzurlarida Aqra’ ibn Horis Taymiy o‘tirganda nabiralari Hasan ibn Alini o‘pdilar. Shunda u: Mening o‘nta bolam bor. Ulardan birortasini o‘pganim yo‘q – dedi. Rasululloh (s.a.v) unga nazar soldilar va: Rahm qilmaganga rahm qilinmas – dedilar. Buxoriy, Abu Dovud va Termiziy rivoyati.
Nabiy (s.a.v) o‘ta bolajon zot edilar. U zot nabiralari Hasan va Husaynni juda yaxshi ko‘rar va ularga mehribonlik ko‘rsatar edilar. Ushbu rivoyatda u zotning Hasan (r.a)ga ko‘rsatgan mehrlari, sahobalardan birining bunga bo‘lgan munosabati va bu munosabatning Nabiy (s.a.v) tomonlaridan salbiy baholanganini ko‘rishimiz mumkin.
Usoma ibn Zayd (r.a)dan rivoyat qilinadi, Rasululloh (s.a.v) meni sonlariga o‘tqazar edilar. Hasanni esa, boshqa sonlariga o‘tqazar edilar. So‘ngra sonlarini bir-biriga qo‘shib: Allohim! Ikkisini rahm qilgin. Men ularga rahm qilurman – der edilar. Imom Buxoriy rivoyati.
Oisha (r.a)dan rivoyat qilinadi, bir a’robiy Nabiy (s.a.v)ning huzurlariga keldi va: Sizlar bolalarni o‘pasizlarmi? Biz ularni o‘pmaymiz – dedi. Shunda Rasululloh (s.a.v): “Alloh qalbingdan rahmatni sug‘urib olgan bo‘lsa, men nima ham qila olar edim” – dedilar. Ikki Shayx rivoyati.
Abu Muso (r.a)dan rivoyat qilinadi, Mening o‘g‘lim tug‘ilganda uni Nabiy (s.a.v)ning oldilariga olib bordim. U zot uni “Ibrohim” deb nomladilar, xurmo ila tanglayini ko‘tardilar va unga baraka tilab duo qilib, menga tutqazdilar. U bolalarimning kattasi edi. Ikki Shayx rivoyati.
Ko‘pchilik sahobalar o‘zlarining yangi tug‘ilgan farzandlarini Nabiy (s.a.v)ning huzurlariga olib borar edilar. U zot yosh bolalarni ko‘rsalar o‘ta xursand bo‘lar edilar. Yangi tug‘ilgan chaqaloqlarga yuqoridagi rivoyatda kelgan Abu Muso (r.a)ning o‘g‘illariga qilgan munosabatlarini qilar edilar. Mana shu ishga taqlid qilib, yangi tug‘ilgan farzandni yoki yosh bolalarni ahli solih kishilar huzuriga olib borib, haqqiga duo olish bizning yurtimizda keng tarqalaganini quvonch bilan aytishimiz mumkin.
Oisha (r.a)dan rivoyat qilinadi, Men Rasululloh (s.a.v)ning huzurlarida qo‘g‘irchoq o‘ynar edim. Dugonalarim kelar edilar va Rasululloh (s.a.v)dan tortinib qolar edilar. U zot ularni men tomon yo‘llab qo‘yar edilar. So‘ng ular men bilan o‘ynashar edi. Buxoriy va Muslim rivoyati.
Boshqa rivoyatda: Rasululloh (s.a.v) Tabuk yoki Haybar urushidan qaytib keldilar. Uyning tokchasida parda bor edi. Shamol turdi va pardaning bir tarafini ko‘tarib, Oishaning o‘yinchoq qizlarini ochdi. Shunda u zot:
- Bu nima ey Oisha – dedilar.
- Qizlarim – dedim. Ularning orasida quroqdan qilingan ikki qanotli otni ko‘rdilar va:
- Ularning orasida ko‘rayotganim manabu narsachi? – dedilar.
- Ot
- Uning ustidagi manabu ikki narsa nima?
- Ikkita qanot.
- Otning ikkita qanoti bo‘ladimi?
- Sulaymonning qanotli otlari haqida eshitmaganmisiz?
Shunda u zot kuldilar va hattoki men oziq tishlarini ko‘rdim. Abu Dovud rivoyati.
Bu rivoyatda ahli ayollari bo‘lmish yosh Oisha onamiz bilan qanday muloyimlik va samimiy munosabatda bo‘lganlarini bilib olamiz.
Ha, farzandni yosh niholga o‘xshatiladi. Uni qaysi tomonga egsangiz, o‘sha tomonga qarab o‘saveradi. Yoshligidan mehribon ota-onasi bag‘rida o‘sgan, ularning go‘zal axloqidan namuna olgan farzandlar kelajakda boshqa insonlarga ham mehribon, o‘z yurti va jamiyati uchun muhabbatli insonlar bo‘lib yetishadilar. Aksincha, yoshligida mehr berilmagan farzandlar qahri qattiq va mehr shafqatsiz bo‘lib voyaga yetadilar. Bu esa, ikki olam sarvari Rasululloh (s.a.v) olib kelgan rahm-shafqat, mehribonlik, muloyimlik asosidagi sof insoniy axloqlarga mos kelmay qoladi.
Rasululloh (s.a.v)ning yosh bolalarga qilgan muomalari borasida bundan boshqa ma’lumotlar, ibratlar juda ko‘p. Ularning har birida olam-olam hikmat mujassam. Shuning uchun azizlar, u zotning siyratlarini yanada chuqurroq o‘rganaveraylik. Hali siyrat bog‘ining bizga kashf bo‘lmagan sir-asrorlari juda ko‘p.
Abdukarimov Ahrorjon
Toshkent islom instituti talabasi
Mustaqillik bayrami arafasida Vatan ozodligi yo‘lida kurashgan qahramon ajdodlarimizni minnatdorlik bilan yod etamiz, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Davlatimiz rahbari matbuot xizmati ma’lumotiga ko‘ra, ularning jasorati bugungi erkin hayotimiz va milliy istiqlolimizning qadrini yanada teran anglatadi.
28 avgust kuni Shahidlar xotirasi xiyoboniga davlat va jamoat tashkilotlari vakillari, ulamolar, nuroniylar va ziyolilar yig‘ildi.
Qatag‘on qurbonlarini yod etish marosimida Prezident Shavkat Mirziyoyev ishtirok etdi.
Vatan fidoyilari haqiga Qur’on tilovat qilinib, duo o‘qildi. Elga osh tortildi.
Xiyobondagi ramziy qabr yonida ham Qur’on tilovat qilindi. Shu yerda davlatimiz rahbarining ulamolar va ziyolilar bilan tarixiy xotirani asrash, qatag‘on qurbonlari nomini tiklash hamda yoshlarni vatanparvarlik ruhida tarbiyalash masalalari yuzasidan muloqoti bo‘ldi.
– Shu kunlarda el-yurtimiz bilan birgalikda mustaqilligimizning 35 yilligini katta xursandchilik bilan kutib olyapmiz, – dedi Shavkat Mirziyoyev. – O‘ttiz besh yildan buyon hech kimga qaram bo‘lmasdan, mana shunday tinch va tiniq osmon ostida erkin va farovon yashayapmiz. Bu – katta baxt, bebaho boylik. Shunday ulug‘ kunlarda istiqlol va ozodlik yo‘lida halok bo‘lgan qahramon ajdodlarimizni eslash, ularning xotirasiga hurmat bajo keltirish – muqaddas burchimiz.
Davlatimiz rahbari fidoyi ajdodlarimizning qahramonligi hech qachon unutilmasligi, ularning jasorati xalqimiz uchun hamisha ma’naviy kuch manbai bo‘lib qolishini ta’kidladi.
– Barcha islohotlarimiz markazida turgan “Inson qadri uchun!” degan ezgu g‘oya jasur ota-bobolarimizning ruhlarini shod etish, orzu-niyatlarini ro‘yobga chiqarish bo‘yicha ishlarimizni yanada kuchaytirishni talab etadi. Bu aziz insonlar xotirasi qancha e’zozlansa, bugungi tinch hayotimiz, milliy istiqlolimiz qadri shuncha oshadi, – dedi Prezident.
Keyingi yillarda qatag‘on qurbonlari xotirasini abadiylashtirish va tarixiy adolatni tiklash borasida keng ko‘lamli ishlar amalga oshirilmoqda. Shahidlar xotirasi xiyobonidagi Qatag‘on qurbonlari xotirasi davlat muzeyi to‘liq rekonstruksiya qilinib, ekspozitsiyasi boyitildi, zamonaviy texnologiyalar bilan jihozlandi. Raqamli tizimlar va sun’iy intellekt yordamida ko‘rgazmalarning ta’sirchanligi oshirildi.
Qoraqalpog‘iston Respublikasi va barcha viloyatlarda tashkil etilgan qatag‘on qurbonlari muzeylari ham zamon talablari asosida jihozlandi. Ularning fondlari dunyoning turli nuqtalaridan keltirilgan noyob hujjatlar va fotosuratlar bilan boyitilmoqda.
2021-2025 yillarda O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi tomonidan qatag‘on qurboni bo‘lgan 1 ming 200 dan ziyod yurtdoshimiz oqlandi. Joriy yilda sobiq mustabid tuzum davrida nohaq ayblanib, turli muddatlarga qamalgan yoki o‘limga hukm etilgan yana 161 nafar vatandoshimizning nomi oqlandi.
So‘nggi besh yilda jadid bobolarimiz merosini o‘rganishga bag‘ishlangan ilmiy-amaliy anjumanlar muntazam o‘tkazib kelinmoqda. Mustabid tuzumda nohaq qurbon bo‘lgan vatandoshlarimizning nomlari aniqlanib, ularning faoliyati, ilmiy va ijodiy merosi o‘rganilmoqda. Yuzlab, minglab fidoyi yurtdoshlarimiz haqidagi ma’lumotlar kitoblar, matbuot va ommaviy axborot vositalari orqali xalqimizga yetkazilmoqda.
Muloqotda o‘tgan asrning 80-yillarida ham minglab vatandoshlarimiz “paxta ishi”, “o‘zbek ishi” degan soxta ayblovlar bilan siyosiy qatag‘onga uchragani qayd etildi. 1983-1990 yillarda 40 ming nafar o‘zbekistonlik tergov qilinib, 5 ming nafari jinoiy javobgarlikka tortilgan. Bugun bu borada ham tarixiy adolat tiklanmoqda. Bunday ezgu ishlar izchil davom ettirilishi ta’kidlandi.
Davlatimiz rahbari dunyoda qurolli mojarolar va siyosiy qarama-qarshiliklar kuchayib, ular bizga yaqin mintaqalarga ham kirib kelayotgani tashvishli ekanini ta’kidladi. Bu yurtimizdagi tinchlikni qadrlash, yanada jips va hamjihat bo‘lib yashashni talab etadi.
– Bizning yo‘limiz – tinchlik, do‘stlik va hamkorlik yo‘li. O‘zbekiston ushbu yo‘ldan hech qachon ortga qaytmaydi, – dedi Prezident.
Bugun yurtdoshlarimiz dunyoning istalgan mamlakatiga emin-erkin borib kelmoqda, O‘zbekiston barcha davlatlar bilan tenglik asosida hamkorlik qilmoqda. Bu mustamlakachilik zanjirlari va “paxta qulligi”dan butunlay ozod bo‘lganimizning amaliy ifodasidir.
Hayot va kelajakni bilim hamda ma’rifat asosida qurish, uzoq-yaqin mamlakatlar bilan do‘stona hamkorlik qilish Yangi O‘zbekiston taraqqiyotining muhim sharti ekani ta’kidlandi. Buyuk jadid bobolarimiz bejiz millatni uyg‘oqlikka, bilim va ma’rifatga chaqirmagan. Ularning kurash va ma’rifat maktabi bugun ham g‘oyat dolzarb ahamiyatga ega.
Shu bois, yoshlarning sifatli ta’lim olishi, vatanparvar insonlar bo‘lib voyaga yetishiga katta e’tibor qaratilmoqda. So‘nggi o‘n yilda oliygohlar soni 77 tadan 205 taga yetkazildi, qabul kvotalari muntazam oshirib borildi. Jahondagi TOP-100 talikka kiradigan oliygohlarda 3 ming 500 dan ziyod farzandimiz ta’lim olmoqda. Maktab va maktabgacha ta’lim tizimlarida ham muhim o‘zgarishlar amalga oshirilmoqda.
– Yoshlarni milliy g‘urur asosida tarbiyalashga alohida ahamiyat berishimiz kerak. Milliy g‘urur – insonning qalbini, yuragini, butun vujudini kuch-g‘ayratga to‘ldiradigan qudratli kuch. Milliy g‘ururi bor odam hech qachon yengilmaydi, – dedi Shavkat Mirziyoyev.
Poytaxtimizda Islom sivilizatsiyasi markazi barpo etildi, Samarqanddagi Imom Buxoriy majmuasi butunlay qaytadan bunyod qilindi, Marg‘ilonda Burhoniddin Marg‘inoniy nomidagi markaz ishga tushirildi. Bular Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot yo‘li – tinchlik, do‘stlik va bunyodkorlik, bilim hamda ma’rifat yo‘li ekanini tasdiqlaydi.
So‘nggi o‘n yilda diniy-ma’rifiy sohada amalga oshirilgan islohotlar tufayli 100 mingdan ziyod yurtdoshimiz hojilik maqomiga ega bo‘ldi. Davlatimiz rahbari diniy jamoatchilik jamiyatda mehr-oqibat muhitini mustahkamlash, yoshlarga to‘g‘ri tarbiya berish jarayonlarida yanada faol ishtirok etishiga ishonch bildirdi.
– Bugun mana shu tabarruk maskanda turib, tinch-osoyishta hayotimiz, erishayotgan yutuqlarimiz uchun Yaratganga behisob shukronalar aytamiz. Mana shunday ozod va farovon kunlarni orzu qilib, armon bilan o‘tgan qahramon ota-bobolarimiz, jasur momolarimizning ruhlari shod bo‘lsin! Yurtimiz tinchlik, taraqqiyot va farovonlik diyori sifatida yanada gullab-yashnasin! Alloh taoloning o‘zi Vatanimizni panohida asrasin! – dedi Prezident.
Ulamolar qatag‘on qurbonlari va Vatan ozodligi yo‘lida jon fido etgan ajdodlarimiz ruhiga duo qilib, yurtimizdagi tinchlik-xotirjamlik, fayzu baraka barqaror bo‘lishini tiladilar.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati