Payg‘ambarimiz Muhammad Mustafo sollallohu alayhi va sallam yosh bolalarni ”Allohning rayhonlari” deb ta’riflaganlar. Haqiqatda har bir ota-ona bolasidan xuddi rayhonni hidlab xushnud bo‘lgandek xushnud bo‘ladi. Alloh taoloning o‘zi har bandasini yaratganda unga qo‘shib farzand muhabbatini ham yaratdi. Shuning uchun ham har bir insonda farzandga nisbatan tabiiy muhabbat bo‘ladi. Farzandga muhabbati yo‘q, ularga Alloh buyurgan haqlarini bermagan insonlar esa, sof tabiati buzilgan nusxaga aylanadi.

Alloh taolo Qur’oni karimda “Sizlar uchun Allohning rasulida go‘zal namuna bor”- deb marhamat qildi. U zotning farzandlariga, yosh bolalarga bo‘lgan go‘zal munosabatlaridan ba’zi ma’lumotlarni e’tiboringizga havola etamiz.

Abu Hurayra (r.a)dan rivoyat qilinadi, Rasululloh (s.a.v) o‘z huzurlarida Aqra’ ibn Horis Taymiy o‘tirganda nabiralari Hasan ibn Alini o‘pdilar. Shunda u: Mening o‘nta bolam bor. Ulardan birortasini o‘pganim yo‘q – dedi. Rasululloh (s.a.v) unga nazar soldilar va: Rahm qilmaganga rahm qilinmas – dedilar. Buxoriy, Abu Dovud va Termiziy rivoyati.

Nabiy (s.a.v) o‘ta bolajon zot edilar. U zot nabiralari Hasan va Husaynni juda yaxshi ko‘rar va ularga mehribonlik ko‘rsatar edilar. Ushbu rivoyatda u zotning Hasan (r.a)ga ko‘rsatgan mehrlari, sahobalardan birining bunga bo‘lgan munosabati va bu munosabatning Nabiy (s.a.v) tomonlaridan salbiy baholanganini ko‘rishimiz mumkin.

Usoma ibn Zayd (r.a)dan rivoyat qilinadi, Rasululloh (s.a.v) meni sonlariga o‘tqazar edilar. Hasanni esa, boshqa sonlariga o‘tqazar edilar. So‘ngra sonlarini bir-biriga qo‘shib: Allohim! Ikkisini rahm qilgin. Men ularga rahm qilurman – der edilar. Imom Buxoriy rivoyati.

Oisha (r.a)dan rivoyat qilinadi, bir a’robiy Nabiy (s.a.v)ning huzurlariga keldi va: Sizlar bolalarni o‘pasizlarmi? Biz ularni o‘pmaymiz – dedi. Shunda Rasululloh (s.a.v): “Alloh qalbingdan rahmatni sug‘urib olgan bo‘lsa, men nima ham qila olar edim” – dedilar. Ikki Shayx rivoyati.

Abu Muso (r.a)dan rivoyat qilinadi, Mening o‘g‘lim tug‘ilganda uni Nabiy (s.a.v)ning oldilariga olib bordim. U zot uni “Ibrohim” deb nomladilar, xurmo ila tanglayini ko‘tardilar va unga baraka tilab duo qilib, menga tutqazdilar. U bolalarimning kattasi edi. Ikki Shayx rivoyati.

Ko‘pchilik sahobalar o‘zlarining yangi tug‘ilgan farzandlarini Nabiy (s.a.v)ning huzurlariga olib borar edilar. U zot yosh bolalarni ko‘rsalar o‘ta xursand bo‘lar edilar. Yangi tug‘ilgan chaqaloqlarga yuqoridagi rivoyatda kelgan Abu Muso (r.a)ning o‘g‘illariga qilgan munosabatlarini qilar edilar. Mana shu ishga taqlid qilib, yangi tug‘ilgan farzandni yoki yosh bolalarni ahli solih kishilar huzuriga olib borib, haqqiga duo olish bizning yurtimizda keng tarqalaganini quvonch bilan aytishimiz mumkin.

Oisha (r.a)dan rivoyat qilinadi, Men Rasululloh (s.a.v)ning huzurlarida qo‘g‘irchoq o‘ynar edim. Dugonalarim kelar edilar va Rasululloh (s.a.v)dan tortinib qolar edilar. U zot ularni men tomon yo‘llab qo‘yar edilar. So‘ng ular men bilan o‘ynashar edi. Buxoriy va Muslim rivoyati. 

Boshqa rivoyatda: Rasululloh (s.a.v) Tabuk yoki Haybar urushidan qaytib keldilar. Uyning tokchasida parda bor edi. Shamol turdi va pardaning bir tarafini ko‘tarib, Oishaning o‘yinchoq qizlarini ochdi. Shunda u zot:

- Bu nima ey Oisha – dedilar.

- Qizlarim – dedim. Ularning orasida quroqdan qilingan ikki qanotli otni ko‘rdilar va: 

- Ularning orasida ko‘rayotganim manabu narsachi? – dedilar. 

- Ot

- Uning ustidagi manabu ikki narsa nima?

- Ikkita qanot.

- Otning ikkita qanoti bo‘ladimi? 

- Sulaymonning qanotli otlari haqida eshitmaganmisiz?

Shunda u zot kuldilar va hattoki men oziq tishlarini ko‘rdim. Abu Dovud rivoyati. 

Bu rivoyatda ahli ayollari bo‘lmish yosh Oisha onamiz bilan qanday muloyimlik va samimiy munosabatda bo‘lganlarini bilib olamiz.
Ha, farzandni yosh niholga o‘xshatiladi. Uni qaysi tomonga egsangiz, o‘sha tomonga qarab o‘saveradi. Yoshligidan mehribon ota-onasi bag‘rida o‘sgan, ularning go‘zal axloqidan namuna olgan farzandlar kelajakda boshqa insonlarga ham mehribon, o‘z yurti va jamiyati uchun muhabbatli insonlar bo‘lib yetishadilar. Aksincha, yoshligida mehr berilmagan farzandlar qahri qattiq va mehr shafqatsiz bo‘lib voyaga yetadilar. Bu esa, ikki olam sarvari Rasululloh (s.a.v) olib kelgan rahm-shafqat, mehribonlik, muloyimlik asosidagi sof insoniy axloqlarga mos kelmay qoladi.

Rasululloh (s.a.v)ning yosh bolalarga qilgan muomalari borasida bundan boshqa ma’lumotlar, ibratlar juda ko‘p. Ularning har birida olam-olam hikmat mujassam. Shuning uchun azizlar, u zotning siyratlarini yanada chuqurroq o‘rganaveraylik. Hali siyrat bog‘ining bizga kashf bo‘lmagan sir-asrorlari juda ko‘p.

Abdukarimov Ahrorjon
Toshkent islom instituti talabasi