frontend\widgets\header\Header: Attempt to read property "fajr" on null

02.12.2016 y. Asosiy qonun-huquqlarimiz mezoni

26.11.2016   6577   7 min.
02.12.2016 y. Asosiy qonun-huquqlarimiz mezoni

بسم الله الرحمن الرحيم

Muhtaram jamoat!  Mustaqillik  tufayli xalqimiz ko‘p narsaga erishdi. Buni ko‘rmaslik, his etmaslik, qadriga yetmaslik mumkin emas. Istiqlol yillarida  yurtimizda barcha sohalar qatori Islom dini ravnaqi uchun ham keng imkoniyatlar ochildi. Barcha islomiy qadriyatlar – masjid va madrasalarning binolari, nodir tarixiy manbalar, osori atiqalar musulmonlarga qaytarib berildi. Ularning emin-erkin ibodat qilishlari, diniy ta’lim olishlari, diniy adabiyotlar va ommaviy axborot vositalaridan bahramand bo‘lishlari, Ramazon va Qurbon hayitlarini bayram qilib keng nishonlashlari, haj va umra ziyoratlarini amalga oshirishlari uchun qulay sharoitlar yaratildi.

Albatta, bu kabi o‘zgarish va yangilanishlar zamirida Konstitutsiyamiz muhim o‘rin egallaydi. Shu kunlarda yurtimizda  Asosiy Qonunimiz qabul qilinganining 24  yilligi keng nishonlanmoqda. Darhaqiqat, baxt-saodatimiz garovi bo‘lgan  Konstitutsiyamiz 1992 yil, 8-dekabrda qabul qilingan.

Qomusimiz haqida so‘z ketganida, unda xalqimizga xos urf-odat, imon-e’tiqod, insof va diyonat, or-nomus, mehr-oqibat kabi samimiy insoniy fazilatlar o‘z aksini topganining guvohi bo‘lishimiz mumkin. Diyorimizning barcha hududlarida yashovchi fuqarolar, xususan, mo‘min-musulmonlar ham ushbu Qomusda belgilab qo‘yilgan barcha haq-huquqlar va erkinliklardan keng ma’noda foydalanmoqdalar.

Muhtaram jamoat! Dinimizda inson, uning sha’ni, hayot tarzi alohida ulug‘lanadi. Alloh taolo Qur’oni karimning Baqara surasida shunday marhamat qiladi:

(لاَ إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى لاَ انْفِصَامَ لَهَا وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ (سورة البقرة/256

ya’ni: "Dinda zo‘rlash yo‘q, zero, to‘g‘ri yo‘l yanglish yo‘ldan ajrim bo‘ldi. Bas, kim shaytonni (yoxud butlarni) inkor etib, Allohga imon keltirsa, demak, u buzilmas, ishonchli halqani tutibdi. Alloh eshituvchi va biluvchidir" (Baqara surasi, 256-oyat).

 

Alloh taolo  inson naslini sharafladi, unga behisob ne’matlar, yaxshiliklar ato etdi, boshqa mavjudotlarga bermagan fazilatlarni aynan odamga xosladi. Qur’oni karimning Isro surasida:

(وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آَدَمَ وَحَمَلْنَاهُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَّيِّبَاتِ وَفَضَّلْنَاهُمْ عَلَى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِيلًا  (سورة ﺍﻹﺳﺮﺍﺀ/70

ya’ni: “Darhaqiqat, (Biz) Odam farzandlarini (aziz va) mukarram qildik va ularni quruqlik va dengizga (ot-ulov va kemalarga) mindirib qo‘ydik hamda ularga pok narsalardan rizq berdik va ularni O‘zimiz yaratgan ko‘p jonzotlardan afzal qilib qo‘ydik”.

Xuddi shuningdek, bu holat Qonunimizda ham o‘z aksini topgan. Unda inson, uning huquq va erkinliklari bilan bir qatorda Vijdon erkinligiga ham alohida e’tibor qaratilgan. Shuningdek, kishilarning bir dinga e’tiqod qilishi yoki qilmasligi, diniy  e’tiqodi uchun ta’qib qilinmasligi, barcha din vakillari teng huquqliligi kafolatlangan. Masalan, Konstitutsiyaning 31-moddasida “Hamma uchun vijdon erkinligi kafolatlanadi. Har bir inson xohlagan diniga e’tiqod qilish yoki hech qaysi dinga e’tiqod qilmaslik huquqiga ega. Diniy qarashlarni majburiy singdirishga yo‘l qo‘yilmaydi”, deb belgilab qo‘yilgan.

Islom ta’limotiga ko‘ra insonning o‘z xohishi bilan e’tiqod qiladigan ilohiy ko‘rsatmalar, amallar majmuidir. Islom dini biror insonni dinga zo‘rlab kiritishga, o‘z e’tiqodini boshqalarning xohish-irodasiga qarshi o‘laroq tiqishtirishga yo‘l qo‘ymaydi. Bu haqda Alloh taolo shunday marhamat qiladi:

( وَلَوْ شَاءَ رَبُّكَ لَآَمَنَ مَنْ فِي الْأَرْضِ كُلُّهُمْ جَمِيعًا أَفَأَنْتَ تُكْرِهُ النَّاسَ حَتَّى يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ (سورة يونس/99

ya’ni: Agar Rabbingiz xohlasa edi, Yer (yuzi)dagi barcha kishilar yoppasiga imon keltirgan bo‘lur edilar. Bas, Siz odamlarni mo‘min bo‘lishlariga majbur qilasizmi.?!

Albatta, bu kabi moddalar sizu bizning ozod va obod Vatanda emin-erkin ibodat qilishimizga xizmat qilsa, Qomusimizning boshqa moddalari ijtimoiy hayotdagi har bir faoliyat uchun asos bo‘lib xizmat qiladi.

Qonunimizda belgilab qo‘yilganidek, davlat barcha fuqarolarga mehnat qilish, ilm olish, o‘zlari xohlagan kasb-hunur egallash, bilim saviyasini oshirish uchun zarur shart-sharoitlarni yaratib berish kafolatini ham olgan.

Bugun, nimaniki o‘z oldimizga maqsad qilib qo‘ymaylik, qanday buyuk ishlarni amalga oshirishga intilmaylik, barcha oliyjanob harakatlarimizning negizida, barcha ezgu niyatlarimizning zamirida farzandlarimizni ham jismonan, ham ma’naviy jihatdan sog‘lom qilib o‘stirish, ularning baxt-saodati, farovon kelajagini ko‘rish, dunyoda hech kimdan kam bo‘lmaydigan avlodni tarbiyalash orzusi mujassam. Chindan ham, Asosiy Qonunimiz ana shu ulug‘vor maqsad va intilishlarimizning mustahkam huquqiy asosidir.

Muhtaram namozxonlar! Qonunimizning yana bir jihati uning bag‘rikenglik tamoyillarini o‘zida to‘la aks ettirganligidir. Ma’lumki, Mamlakatimiz tarixan ko‘p millatli o‘lka bo‘lganligi tufayli bu zaminda turli-tuman din vakillarining emin-erkin yashashlari uchun barcha sharoitlar yaratilgan. Yurtimizda boshqa tashkilotlar qatori diniy jamoalar ham jamiyat taraqqiyotida toboro faol ishtirok etib, xalqimizning ma’naviyati va qadriyatini tiklash, o‘zligimizni anglash, eng asosiysi, mustaqilligimizning mustahkam va boqiy bo‘lishiga hissalarini qo‘shmoqdalar. Yurtimiz musulmonlari boshqa dinlarning vakillari bilan birgalikda yagona maqsad – Vatanimiz O‘zbekistonning yanada gullab-yashnashi yo‘lida harakat qilmoqdalar.

Alloh taolo Qur’oni karim oyatlarida musulmonlarni o‘z dindosh birodarlariga va barcha inson zotiga yaxshilik, mehr-muruvvat qilishga chorlash bilan bir qatorda o‘zaro tinchlik va totuvlikda bo‘lgan boshqa din sohiblariga ham yaxshilik va mehr-shafqatda bo‘lishlarini istagan holda bunday deydi:

( لَا يَنْهَاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقَاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَلَمْ يُخْرِجُوكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ (سورة الممتحنة/8

ya’ni: Din to‘g‘risida sizlar bilan urushmagan va sizlarni o‘z yurtingizdan (haydab) chiqarmagan kimsalarga nisbatan yaxshilik qilishingiz va ularga adolatli bo‘lishingizdan Alloh sizlarni qaytarmas. Albatta, Alloh adolatli kishilarni sevar(Mumtahana surasi 8-oyat).

   Aziz birodarlar! Barchamizga yaxshi ma’lumki, 2016 yil 4 dekabr kuni O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti saylovi kunidir. Asosiy qomusimiz barchamizni jamiyatimiz, davlatimiz yurtboshchisi bo‘ladigan O‘zbekiston Respublikasi Prezidentiga ovoz berish imkoniyatini bergan.

 Mana shu imkoniyatdan foydalanib, birinchi Prezidentimiz boshlagan ishlarni oxiriga yetkazadigan, el-yurt tinchligini va xalq faravonligini yanada yaxshilash yo‘lida xizmat qiladigan munosib nomzodga ovoz beraylik.

Joriy yilning 4 dekabar yakshanba  kuni bo‘ladigan saylovga faol ishtirok  etaylik!

Muhtaram jamoat! Yaratganning O‘zidan aziz Vatanimiz va uning mehnatsevar, ilmli va ixlosli xalqini tinchlik, omonlikda bo‘lishini so‘rab duolar qilamiz.

Yaratgan Parvardigor barchalarimizni O‘zining rushdu hidoyatida sobitqadam qilgan holda, roziligiga erishgan bandalaridan bo‘lishimizni nasib aylasin! Omin.

Juma mav'izalari
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Shayboniylar daxmasi ziyoratgohga aylantiriladi

13.08.2026   3206   3 min.
Shayboniylar daxmasi ziyoratgohga aylantiriladi

Samarqandning yuragi boʻlgan Registon maydoni hududidagi Shayboniyxon va uning sulolasi dafn etilgan maskan ziyoratgohga aylantiriladi.

Registon majmuasi rahbari Xonqul Samarovning soʻzlariga koʻra,1960–1962-yillarda hozirgi Islom Karimov koʻchasini kengaytirish, obodonlashtirish ishlari jarayonida mazkur daxma shu hududda boʻlgan Shayboniyxon madrasasi hovlisidan Registon maydoniga – Tillakori va Sherdor madrasalari yoniga koʻchirilgan.

“Maʼlumki, mazkur hudud Amir Temur bobomiz davrida Samarqand shahrining eng muhim markazlaridan biri boʻlgan, bu hududda koʻplab madrasa va masjidlar bunyod etilgan. Jumladan, Amir Temur masjidi va uning roʻparasida Bibixonim madrasasi qad rostlagan. Keyinchalik Mirzo Ulugʻbek bobomiz tomonidan ulkan madrasa qurilgan. Balki Shayboniyxon ham ana shu ulugʻvor madrasa va masjidlarga havas qilib, ularning yonida madrasa qurgandir. Chunki, tarixiy manbalardan bilamizki, Muhammad Shayboniyxon ham ulugʻ hukmdor boʻlish bilan birga ilm-maʼrifat homiysi, ilmli inson va ijodkor sifatida Samarqandda ulkan bunyodkorlik ishlarini amalga oshirgan, koʻplab masjid va madrasalar qurdirgan. Amir Temurdan keyin qudratli davlat tashkil etib, uning chegaralarini kengaytirgan, obod qilgan”, deydi Registon majmuasi rahbari.

Tarixiy manbalarda Shayboniyxon 1510-yilda Eron shohi Ismoil Safaviy bilan boʻlgan jangda halok boʻlgach, uning boshsiz tanasi Samarqandga keltirilib, Baland Sufaga dafn qilingani yozilgan.

Baland Sufa oʻz vaqtida Shayboniyxon madrasasida boʻlgan va keyinchalik (1960–1962-yillarda) oʻz holicha Registon hududiga koʻchirilgan daxmadir.

Xonqul Samarovning qoʻshimcha qilishicha, shu paytgacha Muhammad Shayboniyxon shaxsiga munosabat ortidan bu joyga ham yetarli darajada eʼtibor qaratilmagan.

Shuningdek, u oltmish yildan ortiq vaqtdan buyon ushbu hududda turgan bu ziyoratgoh haqida oddiy odamlar, hatto koʻpchilik tarixchilarda ham ma'lumot yo'qligini, bunga sabab esa hududda hech qanday koʻrgazmali vosita yoki yozuv mavjud emasligini taʼkidlaydi.

“Yillar davomida xalqimiz ongiga Bobur ijobiy, Shayboniyxon salbiy shaxs sifatida singdirildi. Aslida esa davlatchilik tariximiz, qolaversa, adabiyotimiz rivojida bu ikki buyuk bobomizning ham oʻz munosib oʻrni, hissasi bor. Zahiriddin Muhammad Boburning oʻzi ham “Boburnoma”da bu zotning nomi haqida toʻxtalib, “Shayboq”, yaʼni “kuch-qudratli” degan taʼrif bergan. Shayboniyxon va shayboniylar tomonidan Samarqandda, umuman, ushbu mintaqada katta bunyodkorlik ishlari amalga oshirilgani haqida tarixiy manbalarda koʻplab maʼlumotlar uchraydi. Masalan, Shayboniyxon bir necha bosqichli oʻqitish tizimi joriy etib, barcha ilmlardan xabardor boʻlish uchun bola 26-yil taʼlim olishi kerak, deb hisoblagan. Ikki yillik maktab taʼlimidan soʻng har biri 8-yildan iborat uch bosqichli madrasa taʼlimini olish zarur boʻlgan”, deya maʼlumot beradi Registon majmuasi rahbari Xonqul Samarov.

Maʼlumot uchun, Shayboniyxon kuchli sarkarda, hukmdor boʻlish bilan birga ijodkor sifatida nafis gʻazal va ruboiylar, dostonlar yozgan. Jumladan, “Bahr-ul xudo” nomli dostoni va oʻgʻli valiahd Temur sultonga atalgan pand-nasihatlardan iborat kitobi mavjudligi qayd etiladi.

Tarixiy manbalarda keltirilishicha, u bobosi Abulxayrxon vafotidan keyin parokanda boʻlib ketgan qabilalarni birlashtirib, koʻchmanchi oʻzbeklar davlatini qayta tiklagan. Movarounnahr, Xorazm va Xurosonni egallab, qudratli davlat barpo qilgan. Muhammad Shayboniyxon butun mintaqani yagona bir markaz – Samarqand qoʻl ostida birlashtirgan.

O'zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

O'zbekiston yangiliklari