Arofatga chiqishdan oldin g‘usl qilish sunnatdir. Arofatda turish hajning asosiy rukni bo‘lib, bu ruknsiz haj bo‘lmaydi. Arafa kuni zavoldan boshlab, Arofatda turish vaqti kiradi. Makoni, Arofat deb nomlangan mashhur joy. Arofat chegarasidan boshqa joyda tursa, haji haj bo‘lmaydi. Arofatda Arafa kuni zavoldan hayit kuni tongigacha qay holda tursa ham, bir soat tursa soqit bo‘ladi. Bu yerda ham talbiya aytib turadi. Arofatda ham duoga zo‘r berish kerak, ayniqsa Jabali rahmat ustilariga chiqib duo qilish tavsiya qilingan. Arofatda peshin va asr namozlari bir azon va ikki iqomat bilan qo‘shib, qasr qilib o‘qiladi, peshin vaqtida. Haj amiri xutba o‘qiydi. Arofatda quyosh botguncha turish vojib hisoblanadi.
O‘zbekistonda faoliyat yuritayotgan ustoz sifatida keyingi yillarda mamlakatda amalga oshirilayotgan keng qamrovli islohotlar alohida e’tiborga loyiq ekanini ta’kidlamoqchiman. Ayniqsa, ma’naviy-ma’rifiy hayotni yuksaltirish, diniy bag‘rikenglik muhitini mustahkamlash hamda inson qadrini ulug‘lashga qaratilgan tashabbuslar o‘zining amaliy samarasini ko‘rsatmoqda.
Joriy yilgi muborak Ramazon oyida davlat tomonidan ehtiyojmand aholini qo‘llab-quvvatlash maqsadida ajratilgan mablag‘lar, joylarda iftorlik va xayriya tadbirlarining keng tashkil etilayotgani jamiyatda mehr-oqibat va hamjihatlik muhitini yanada kuchaytirishi shubhasiz. Bu tarixda ham ko‘p ko‘rilgan natija. Mamlakat rahbari boshchiligida amalga oshirilayotgan ezgu ishlar xalq farovonligi yo‘lida davlat va jamoatchilik o‘rtasidagi hamkorlikning amaliy ifodasi bo‘lib xizmat qilmoqda.
Shu bilan birga, diniy ta’lim muassasalarini rivojlantirish, masjidlarni obod etish, imom-xatiblar hamda soha vakillarining bilim va malakasini oshirishga qaratilgan chora-tadbirlar ham izchil davom etmoqda. Ma’rifiy targ‘ibot ishlarining zamonaviy yondashuvlar asosida yo‘lga qo‘yilishi esa, ayniqsa, yosh avlodning sog‘lom va to‘g‘ri bilim olishida muhim ahamiyat kasb etadi.
O‘zbekistonda yashayotgan bir xorijlik inson sifatida aytishim mumkinki, mazkur islohotlar jamiyatda o‘zaro hurmat, bag‘rikenglik va ijtimoiy barqarorlik muhitini mustahkamlashga xizmat qilishi bilan ham katta ahamiyatga egadir.
Shayx Ahmad Rajab Ahmad Adaviy,
Mir Arab Oliy madrasasi o‘qituvchisi