Minoga kelgach tosh otish boshlanadi. Hayitning 1 – kuni yetti dona tosh otiladi. Toshni Muzdalifadan yo xohlagan boshqa joydan terib olsa bo‘ladi. Tosh hajmi no‘xatdek bo‘ladi. Tosh oldin otilgan bo‘lmasligi kerak. Tosh otish Ibrohim (a.s) dan qolgan bo‘lib, u zot o‘g‘lini qurbonlikka so‘yishga olib ketayotganlarida shayton ig‘vo qilmoqchi bo‘lganda, Ibrohim a.s. uni tosh otib quvgan.
Hayitning 1 – kuni Jamratul aqobada tosh otiladi. U jamratul kubro, jamratul uxro deb ham ataladi. Tosh aqobadan besh gaz uzoqlikdan turib, barmoqlarning uchi bilan otiladi. Har bir tosh “Allohu akbar” deb otiladi. Tosh agar maxsus joyga tushmasa, qayta otish vojib bo‘ladi. Birinchi toshni otgan zahoti “talbiya”ni to‘xtatadi. Tosh otish vaqti subhi sodiqdan, keyingi kunning subhigachadir. Tosh otgan zahoti u yerdan ketish kerak bo‘ladi. Keyingi kun subhigacha otilmasa, jonliq so‘yish vojib bo‘ladi. Kechasi otish makruh. Ammo ayollar, qarilar, kasallar kechasi otgani afzal. Tosh otayotgan joy 2 qavatli bo‘lib, qaysidan otsa ham bo‘laveradi.
Uzrli kishilarni toshini boshqa otsa ham bo‘ladi, faqat avval o‘zinikini otishi shart. Tosh otilgach, ifrod hajni niyat qilgan kishi soch oldiradi. Lekin u agar qurbonlik qilmoqchi bo‘lsa, avval qurbonlik qilib keyin sochini oldiradi. Qiron, Tamattu’dagilar shunday qilishi shart. Endi ehromda man qilingan ishlarning ayollardan boshqasi halol bo‘ladi.
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Mashhur tobein Fuzayl ibn Iyoz rahmatullohi alayhning Ali ismli o‘g‘li bo‘lib, ilmga qiziqmas, boqibeg‘am bola edi. Otasi uni tarbiya qilishga har qancha urinmasin, biror o‘zgarish bo‘lma di. Shunda farzandi haqqiga bunday duo qildi:
اللهم إنِّي اجْتَهَدْتُ أَنْ أُؤَدِّبَ عَلِيًّا قلم أَقْدِرُ عَلَى تَأْدِيبِهِ فَأَذِبُهُ أَنْتَ
Ma’nosi: Allohim, men o‘g‘lim Alini odobli qilishga harchand harakat qildim, ammo qurbim yetmadi, bas, O‘zing menga uni tarbiyali qilib ber.
Ushbu duoning barakotidan Ali ibn Fuzayl rahmatullohi alayh ulug‘ olim bo‘lib yetishdi.
Imom Nasoiy rahmatullohi alayh Ali ibn Fuzaylni “siqa” (ishonchli) “mamun” (omonatli) degan.
Abdulloh ibn Muborak rahimahulloh: “Odamlarning eng yaxshisi Fuzayl ibn Iyoz, undan ham yaxshirog‘i o‘g‘li Alidir”, degan.
Sufyon ibn Uyayna rahmatullohi alayhi: “Men Fuzayldan va uning o‘g‘lidan ko‘ra Allohdan ko‘proq qo‘rqadigan biror kimsani ko‘rmadim”, degan (Siyarul a’lam an-nubalo).
Mohira ZUFAROVA