Minoga kelgach tosh otish boshlanadi. Hayitning 1 – kuni yetti dona tosh otiladi. Toshni Muzdalifadan yo xohlagan boshqa joydan terib olsa bo‘ladi. Tosh hajmi no‘xatdek bo‘ladi. Tosh oldin otilgan bo‘lmasligi kerak. Tosh otish Ibrohim (a.s) dan qolgan bo‘lib, u zot o‘g‘lini qurbonlikka so‘yishga olib ketayotganlarida shayton ig‘vo qilmoqchi bo‘lganda, Ibrohim a.s. uni tosh otib quvgan.
Hayitning 1 – kuni Jamratul aqobada tosh otiladi. U jamratul kubro, jamratul uxro deb ham ataladi. Tosh aqobadan besh gaz uzoqlikdan turib, barmoqlarning uchi bilan otiladi. Har bir tosh “Allohu akbar” deb otiladi. Tosh agar maxsus joyga tushmasa, qayta otish vojib bo‘ladi. Birinchi toshni otgan zahoti “talbiya”ni to‘xtatadi. Tosh otish vaqti subhi sodiqdan, keyingi kunning subhigachadir. Tosh otgan zahoti u yerdan ketish kerak bo‘ladi. Keyingi kun subhigacha otilmasa, jonliq so‘yish vojib bo‘ladi. Kechasi otish makruh. Ammo ayollar, qarilar, kasallar kechasi otgani afzal. Tosh otayotgan joy 2 qavatli bo‘lib, qaysidan otsa ham bo‘laveradi.
Uzrli kishilarni toshini boshqa otsa ham bo‘ladi, faqat avval o‘zinikini otishi shart. Tosh otilgach, ifrod hajni niyat qilgan kishi soch oldiradi. Lekin u agar qurbonlik qilmoqchi bo‘lsa, avval qurbonlik qilib keyin sochini oldiradi. Qiron, Tamattu’dagilar shunday qilishi shart. Endi ehromda man qilingan ishlarning ayollardan boshqasi halol bo‘ladi.
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Jamiyatda insonlarning aksariyati bolalarni chetga surishadi. Aytaylik, ular biror narsa sotib olmoqchi yoki sotmoqchi bo‘lishsa, sotuvchi ham, sotib oluvchi ham ularga e’tibor bermaydi. Hech kim ularga ahamiyat bermaydi, go‘yoki ularning qo‘lidan hech qanday ish kelmaydi. Biroq Rasululloh sollallohu alayhi vasallam har bir bolaga alohida ahamiyat berardilar.
Kunlarning birida Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga suv keltirishdi. U zot alayhissalom undan ichdilar. Nabiy alayhissalomning o‘ng tomonlarida 10 yoshli Ibn Abbos, chap tomonlarida esa Abu Bakr Siddiq va yana boshqa katta sahobalar roziyallohu anhum o‘tirishgan edi. Aslida ichimlik ichishni o‘ng tomondan boshlash sunnat sanaladi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Ibn Abbos roziyallohu anhuga qarab: "Buni Abu Bakrga uzatishimga izn berasanmi?" deb ruxsat so‘radilar. 10 yashar Ibn Abbos roziyallohu anhu: "Hargiz unday qila olmayman. Sizdan bo‘lgan nasibamni biror kishiga ravo ko‘rmayman. Men Sizdan keyin ichishni istayman", dedi. Shunda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam muborak qo‘llarini bolakayning qo‘liga qo‘yib, bu narsa uning haqqi ekanini bildirib qo‘ydilar. Ya’ni bolakay yosh bo‘lishiga qaramay o‘z navbatida suv ichdi.
Davomi bor...
Davron NURMUHAMMAD