Minoga kelgach tosh otish boshlanadi. Hayitning 1 – kuni yetti dona tosh otiladi. Toshni Muzdalifadan yo xohlagan boshqa joydan terib olsa bo‘ladi. Tosh hajmi no‘xatdek bo‘ladi. Tosh oldin otilgan bo‘lmasligi kerak. Tosh otish Ibrohim (a.s) dan qolgan bo‘lib, u zot o‘g‘lini qurbonlikka so‘yishga olib ketayotganlarida shayton ig‘vo qilmoqchi bo‘lganda, Ibrohim a.s. uni tosh otib quvgan.
Hayitning 1 – kuni Jamratul aqobada tosh otiladi. U jamratul kubro, jamratul uxro deb ham ataladi. Tosh aqobadan besh gaz uzoqlikdan turib, barmoqlarning uchi bilan otiladi. Har bir tosh “Allohu akbar” deb otiladi. Tosh agar maxsus joyga tushmasa, qayta otish vojib bo‘ladi. Birinchi toshni otgan zahoti “talbiya”ni to‘xtatadi. Tosh otish vaqti subhi sodiqdan, keyingi kunning subhigachadir. Tosh otgan zahoti u yerdan ketish kerak bo‘ladi. Keyingi kun subhigacha otilmasa, jonliq so‘yish vojib bo‘ladi. Kechasi otish makruh. Ammo ayollar, qarilar, kasallar kechasi otgani afzal. Tosh otayotgan joy 2 qavatli bo‘lib, qaysidan otsa ham bo‘laveradi.
Uzrli kishilarni toshini boshqa otsa ham bo‘ladi, faqat avval o‘zinikini otishi shart. Tosh otilgach, ifrod hajni niyat qilgan kishi soch oldiradi. Lekin u agar qurbonlik qilmoqchi bo‘lsa, avval qurbonlik qilib keyin sochini oldiradi. Qiron, Tamattu’dagilar shunday qilishi shart. Endi ehromda man qilingan ishlarning ayollardan boshqasi halol bo‘ladi.
Haj amallarini nihoyasiga yetkazib, birin-ketin ona Vatanga qaytish tadorigini ko‘rayotgan Makka shahridagi yurtdoshlarimiz uchun O‘zbekiston musulmonlari idorasi ulamolari, Xotin-qizlar bilan ishlash bo‘limi mutaxassislari, taniqli imom-xatiblar va ellikboshilar tomonidan har kuni ma’rifiy suhbatlar tashkil etilmoqda.
Ushbu uchrashuvlarda ziyoratchilarga hojilikning mazmun-mohiyati, ushbu ulug‘ maqomning fazilatlari hamda hojining odob-axloqi haqida atroflicha tushunchalar berilmoqda. Ayniqsa, hajdan keyin sharafli maqomga munosib hayot kechirish, taqvo, halollik va ezgu amallarni kundalik hayot mezoniga aylantirish masalalariga alohida e’tibor qaratilyapti. Shuningdek, xalqimiz orasida uchrab turadigan ayrim noo‘rin urf-odatlar, xususan, ortiqcha isrofgarchilikka olib keluvchi «hoji to‘yi» kabi marosimlardan saqlanish lozimligi, hajning asl ruhi kamtarlik, shukronalik va xayr-saxovat ekanligi ta’kidlanmoqda.
Shu bilan birga, hojilarning jamiyatda ezgulik va ma’rifat targ‘ibotchilari bo‘lishlari, mahallalarda ahillik va totuvlikni mustahkamlash, yoshlar ta’lim-tarbiyasiga hissa qo‘shish, sog‘lom ma’naviy muhitni qaror toptirish va yurt taraqqiyotiga xizmat qilish kabi muhim vazifalari xususida ham zarur tavsiyalar berib o‘tilyapti.
Ma’rifiy suhbatlar yakunida Qur’oni karim xatmlari baxshida qilinib, yurtimiz tinchligi, Vatanimiz ravnaqi, xalqimiz farovonligi hamda Davlatimiz Rahbari haqqiga xayrli duolar qilinmoqda.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Matbuot xizmat