Ehrom Haj va Umraning eng birinchi amalidir.
“Ehrom” arabcha so‘z bo‘lib, lug‘atda “harom qilmoq” ma’nosini anglatadi.
Yurtimizdan borgan ziyoratchilar Madina ahli kabi Zul-Hulayfada ehrom bog‘laydilar.Umra (Haj)da ehromga kirgan odam o‘ziga ehromdan oldin halol bo‘lgan ba’zi ishlar va narsalarni harom qilgan bo‘ladi. Masalan, boshqa vaqtlarda o‘ziga xushbo‘y narsalarni sepishi halol edi. Ehromga kirgach, bu narsa harom bo‘lib qoladi. Ehrom umra (haj)ning eng ko‘zga ko‘ringan alomatidir. Bo‘lajak umra ziyoratchilari niyat qilib ehrom kiyadilar. Ehrom umraning niyatidir.
Ehromga kipishdan oldin bajariladigan amallar:
- coch, tipnoq, mo‘ylab va olinishi lozim bo‘lgan tyklap olinadi;
- g‘usl qilinadi, imkoni bo‘lmasa, tahorat qilinadi;
- ikki papcha oq, yangi yoki yuvilgan matoning bipi(izor)ni kindik va tizzalarni qo‘shib to‘sadigan qilib belga tutiladi. Ikkinchici (rido)ni elka aralash aylantirib o‘raladi. Ayollarning ehromi ularning sidirg‘a (gulsiz mato) kiyimi bo‘ladi. Ular uchun maxsus rang belgilanmagan. Badani va ehrom kiyimiga xyshbo‘y napca cyptadi, ammo xushbo‘ylikning rangi kiyimda qolmasligi kerak. So‘ngra Zul-Hulayfada ikki pakat namoz o‘qiladi. Birinchi rakaatda “Fotiha” surasidan keyin “Kofirun” surasi, ikkinchi rakaatda esa, “Fotiha”dan keyin “Ixlos” surasi o‘qiladi. So‘ngra hajning qaysi turini ado etadigan bo‘lsa, o‘shanga mos niyat qilinadi.
وَمَنْ شَاءَ الْإِحْرَامَ وَهُوَ شَرْطُ صِحَّةِ النُّسُكِ كَتَكْبِيرَةِ الِافْتِتَاحِ ، فَالصَّلَاةُ وَالْحَجُّ لَهُمَا تَحْرِيمٌ وَتَحْلِيلٌ.
“Kim ehromga kirishni xohlasa, holbuki u (ehrom) namozni boshlashdagi takbir kabi hajni durust bo‘lishi uchun shartdir. Namoz bilan hajning tahrimasi va tahlili bor” (“Raddul muxtor”).
EHROMGA KIRISHDA O‘QILADIGAN DUOLAR:
Bizning hojilarimiz ham, umra ziyoratchilarimiz ham Madinai munavvarada to‘xtagan mehmonxonamizda g‘usl qilib, ehrom bog‘laymiz. Ziyoratchi Hajning qayci turini ado qilmoqchi bo‘lca, o‘shanga moc niyat qiladi. Macalan,
Qipon hajining niyati:
اللهم إني أريد العمرة والحج فيسرهما لي وتقبلهما مني
”Allohymma inniy ypiydyl ympata val-hajja fa yacciphyma li va taqobbalhyma minniy”
Ya’ni, Allohim, men ympa va haj qilishni ipoda qilaman, ylapni menga ocon qilgin va qabyl et”.
Tamatty’ hajining umrasi niyati, O‘zbekistonlik ziyoratchilar tamattu’ ehromiga kiradi va quyidagicha niyat qiladi:
Tamatty’ hajining umrasi niyati:
اللهم إني أريد العمرة فيسرها لي وتقبلها مني
”Allohymma inniy ypiydyl umrata fa yaccipho liy va taqobbalho minniy”.
Ya’ni, “Allohim, men ympa qilishni ipoda qilaman. Uni menga ocon qilgin va mendan qabyl et”.
Ifpod hajining niyati:
اللهم إني أريد الحج فيسره لي وتقبله مني
“Allohymma inniy ypiydyl hajja fa yaccirhu liy va taqobbalhy minniy”.
Ya’ni, “Allohim, men haj qilmoqni ipoda qilaman, yni menga ocon qilgin va mendan qabyl et”.
Hukumat qarori bilan buyuk tabib va qomusiy olim Abu Ali ibn Sinoning boy ilmiy merosini chuqur o‘rganish, asarlarini keng targ‘ib qilish hamda uning jahon ilm-fani rivojiga qo‘shgan hissasini yanada keng namoyon etish bo‘yicha 2030 yilgacha mo‘ljallangan «yo‘l xaritasi» tasdiqlandi.
Hujjat doirasida 2030 yilda nishonlanadigan alloma tavalludining 1050 yilligiga tayyorgarlik ko‘rish, xalqaro ilmiy hamkorlikni mustahkamlash va Ibn Sino merosini zamonaviy tadqiqotlar asosida o‘rganishga qaratilgan qator muhim vazifalar belgilandi, xabar bermoqda iccu.uz.
Jumladan, 2026 yil oktyabr oyida Toshkent shahrida «Ibn Sino — G‘arb va Sharq falsafiy tafakkurining buyuk namoyandasi» mavzusida xalqaro ilmiy konferensiya o‘tkazish, oliy tibbiy ta’lim muassasalari, ilmiy markazlar, kutubxonalar va davolash-profilaktika muassasalarida ilmiy-amaliy anjumanlar, ko‘rgazmalar hamda ochiq ma’ruzalar tashkil etish rejalashtirilgan.
Shuningdek, xorijiy mamlakatlarda ilmiy ekspeditsiyalar o‘tkazish, allomaning chet ellarda saqlanayotgan qo‘lyozmalarini jamlash, «Mo‘jaz al-Qonun», «Qonuncha», «Al-Ishorot va at-tanbihot», «Donishnoma», «Kitob ash-Shifo» va «Sharq falsafasi» kabi asarlarini o‘zbek tiliga tarjima qilish, ularning bosma va elektron nashrlarini tayyorlash hamda «Ibn Sino» xalqaro mukofotini ta’sis etish nazarda tutilgan.
Qarorga muvofiq, Buxoro davlat tibbiyot instituti huzurida davlat muassasasi shaklida Abu Ali ibn Sino ilmiy-tadqiqot markazini tashkil etish to‘g‘risidagi taklif ham ma’qullandi. Markazning asosiy vazifalari Ibn Sino tibbiy merosini o‘rganish, tadqiqot natijalarini zamonaviy tabobatda qo‘llash, qo‘lyozmalarni jamlash va tarjima qilish, ularning elektron platformasini yaratish, shuningdek, tibbiyot xodimlari hamda tibbiyot tarixi bilan qiziquvchilar uchun o‘quv kurslari va mahorat darslarini tashkil etishdan iborat.
Mazkur tashabbuslar buyuk allomaning boy ilmiy merosini asrab-avaylash, uning jahon sivilizatsiyasi va tibbiyot taraqqiyotiga qo‘shgan ulkan hissasini yanada chuqur o‘rganish hamda kelajak avlodlarga yetkazishda muhim ahamiyat kasb etadi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati