Ehrom Haj va Umraning eng birinchi amalidir.
“Ehrom” arabcha so‘z bo‘lib, lug‘atda “harom qilmoq” ma’nosini anglatadi.
Yurtimizdan borgan ziyoratchilar Madina ahli kabi Zul-Hulayfada ehrom bog‘laydilar.Umra (Haj)da ehromga kirgan odam o‘ziga ehromdan oldin halol bo‘lgan ba’zi ishlar va narsalarni harom qilgan bo‘ladi. Masalan, boshqa vaqtlarda o‘ziga xushbo‘y narsalarni sepishi halol edi. Ehromga kirgach, bu narsa harom bo‘lib qoladi. Ehrom umra (haj)ning eng ko‘zga ko‘ringan alomatidir. Bo‘lajak umra ziyoratchilari niyat qilib ehrom kiyadilar. Ehrom umraning niyatidir.
Ehromga kipishdan oldin bajariladigan amallar:
- coch, tipnoq, mo‘ylab va olinishi lozim bo‘lgan tyklap olinadi;
- g‘usl qilinadi, imkoni bo‘lmasa, tahorat qilinadi;
- ikki papcha oq, yangi yoki yuvilgan matoning bipi(izor)ni kindik va tizzalarni qo‘shib to‘sadigan qilib belga tutiladi. Ikkinchici (rido)ni elka aralash aylantirib o‘raladi. Ayollarning ehromi ularning sidirg‘a (gulsiz mato) kiyimi bo‘ladi. Ular uchun maxsus rang belgilanmagan. Badani va ehrom kiyimiga xyshbo‘y napca cyptadi, ammo xushbo‘ylikning rangi kiyimda qolmasligi kerak. So‘ngra Zul-Hulayfada ikki pakat namoz o‘qiladi. Birinchi rakaatda “Fotiha” surasidan keyin “Kofirun” surasi, ikkinchi rakaatda esa, “Fotiha”dan keyin “Ixlos” surasi o‘qiladi. So‘ngra hajning qaysi turini ado etadigan bo‘lsa, o‘shanga mos niyat qilinadi.
وَمَنْ شَاءَ الْإِحْرَامَ وَهُوَ شَرْطُ صِحَّةِ النُّسُكِ كَتَكْبِيرَةِ الِافْتِتَاحِ ، فَالصَّلَاةُ وَالْحَجُّ لَهُمَا تَحْرِيمٌ وَتَحْلِيلٌ.
“Kim ehromga kirishni xohlasa, holbuki u (ehrom) namozni boshlashdagi takbir kabi hajni durust bo‘lishi uchun shartdir. Namoz bilan hajning tahrimasi va tahlili bor” (“Raddul muxtor”).
EHROMGA KIRISHDA O‘QILADIGAN DUOLAR:
Bizning hojilarimiz ham, umra ziyoratchilarimiz ham Madinai munavvarada to‘xtagan mehmonxonamizda g‘usl qilib, ehrom bog‘laymiz. Ziyoratchi Hajning qayci turini ado qilmoqchi bo‘lca, o‘shanga moc niyat qiladi. Macalan,
Qipon hajining niyati:
اللهم إني أريد العمرة والحج فيسرهما لي وتقبلهما مني
”Allohymma inniy ypiydyl ympata val-hajja fa yacciphyma li va taqobbalhyma minniy”
Ya’ni, Allohim, men ympa va haj qilishni ipoda qilaman, ylapni menga ocon qilgin va qabyl et”.
Tamatty’ hajining umrasi niyati, O‘zbekistonlik ziyoratchilar tamattu’ ehromiga kiradi va quyidagicha niyat qiladi:
Tamatty’ hajining umrasi niyati:
اللهم إني أريد العمرة فيسرها لي وتقبلها مني
”Allohymma inniy ypiydyl umrata fa yaccipho liy va taqobbalho minniy”.
Ya’ni, “Allohim, men ympa qilishni ipoda qilaman. Uni menga ocon qilgin va mendan qabyl et”.
Ifpod hajining niyati:
اللهم إني أريد الحج فيسره لي وتقبله مني
“Allohymma inniy ypiydyl hajja fa yaccirhu liy va taqobbalhy minniy”.
Ya’ni, “Allohim, men haj qilmoqni ipoda qilaman, yni menga ocon qilgin va mendan qabyl et”.
Shu yilning 3–7 oktyabr kunlari Afg‘onistonning Kobul shahrida «Imom Burhoniddin Marg‘inoniy ilmiy merosining zamonaviy islomshunoslikdagi o‘rni va mavqei» mavzusida xalqaro konferensiya bo‘lib o‘tmoqda.
Anjumanda O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisining birinchi o‘rinbosari Homidjon domla Ishmatbekov boshchiligidagi diniy-ma’rifiy soha vakillaridan iborat yurtimiz delegatsiyasi qatnashmoqda.
Asosiy tadbirda alloma bobomiz Burhoniddin Marg‘inoniy umrini islom huquqshunosligi va fiqh qoidalarini puxta tizimga solishga bag‘ishlagani alohida e’tirof etildi. U zotning qalamiga mansub «Bidoyat al-mubtadiy» asari, 80 jilddan oshib tugallanmay qolgan «Kifoyat al-muntahiy» sharhi hamda 13 yil davomida sayqal berib yozilgan shoh asar bo‘lmish «Al-Hidoya»ning bizgacha yetib kelgani katta ilmiy yutuq ekani ta’kidlandi.
Shuningdek, allomaning «Fatavo an-Navazil», «Manosik al-haj», «Mazid fiy furu’ al-fiqh» va «Kashf al-osor» kabi noyob manbalari asrlar osha Sharqu G‘arb madrasalarida eng ishonchli qo‘llanma bo‘lib xizmat qilayotgani qayd etildi.
Anjumanda so‘zga chiqqanlar ikki mamlakat xalqlarini bog‘lab turuvchi tarixiy, ilmiy va ma’naviy aloqalarni yanada rivojlantirish, umumiy merosni chuqur o‘rganish hamda hamkorlikni mustahkamlash muhimligini ta’kidladi.
So‘nggi yillarda davlatlar rahbarlari sa’y-harakatlari tufayli ikki tomonlama aloqalar rivojlanayotgani, xususan, O‘zbekiston Prezidenti tomonidan xalqaro minbarlarda Afg‘onistonda tinch, osoyishta hayot barqaror topishi yo‘lida ilgari surilayotgan tashabbuslar, Balh viloyatida muhtasham Imom al-Buxoriy madrasasining barpo etilayotgani kabi xayrli ishlar tilga olindi.
Tadbir doirasida Burhoniddin Marg‘inoniy hayoti va ilmiy merosiga bag‘ishlab chop etilgan yangi kitob konferensiya ishtirokchilariga taqdim qilindi.
Mehmonlar Kobul shahridagi «Kalimot» ilmiy-tadqiqot markazi, Kobul milliy muzeyi hamda Zahiriddin Muhammad Bobur bog‘i va maqbarasini ziyorat qilib, mazkur maskanlarning faoliyati bilan ham yaqindan tanishdi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati