Ehrom Haj va Umraning eng birinchi amalidir.
“Ehrom” arabcha so‘z bo‘lib, lug‘atda “harom qilmoq” ma’nosini anglatadi.
Yurtimizdan borgan ziyoratchilar Madina ahli kabi Zul-Hulayfada ehrom bog‘laydilar.Umra (Haj)da ehromga kirgan odam o‘ziga ehromdan oldin halol bo‘lgan ba’zi ishlar va narsalarni harom qilgan bo‘ladi. Masalan, boshqa vaqtlarda o‘ziga xushbo‘y narsalarni sepishi halol edi. Ehromga kirgach, bu narsa harom bo‘lib qoladi. Ehrom umra (haj)ning eng ko‘zga ko‘ringan alomatidir. Bo‘lajak umra ziyoratchilari niyat qilib ehrom kiyadilar. Ehrom umraning niyatidir.
Ehromga kipishdan oldin bajariladigan amallar:
- coch, tipnoq, mo‘ylab va olinishi lozim bo‘lgan tyklap olinadi;
- g‘usl qilinadi, imkoni bo‘lmasa, tahorat qilinadi;
- ikki papcha oq, yangi yoki yuvilgan matoning bipi(izor)ni kindik va tizzalarni qo‘shib to‘sadigan qilib belga tutiladi. Ikkinchici (rido)ni elka aralash aylantirib o‘raladi. Ayollarning ehromi ularning sidirg‘a (gulsiz mato) kiyimi bo‘ladi. Ular uchun maxsus rang belgilanmagan. Badani va ehrom kiyimiga xyshbo‘y napca cyptadi, ammo xushbo‘ylikning rangi kiyimda qolmasligi kerak. So‘ngra Zul-Hulayfada ikki pakat namoz o‘qiladi. Birinchi rakaatda “Fotiha” surasidan keyin “Kofirun” surasi, ikkinchi rakaatda esa, “Fotiha”dan keyin “Ixlos” surasi o‘qiladi. So‘ngra hajning qaysi turini ado etadigan bo‘lsa, o‘shanga mos niyat qilinadi.
وَمَنْ شَاءَ الْإِحْرَامَ وَهُوَ شَرْطُ صِحَّةِ النُّسُكِ كَتَكْبِيرَةِ الِافْتِتَاحِ ، فَالصَّلَاةُ وَالْحَجُّ لَهُمَا تَحْرِيمٌ وَتَحْلِيلٌ.
“Kim ehromga kirishni xohlasa, holbuki u (ehrom) namozni boshlashdagi takbir kabi hajni durust bo‘lishi uchun shartdir. Namoz bilan hajning tahrimasi va tahlili bor” (“Raddul muxtor”).
EHROMGA KIRISHDA O‘QILADIGAN DUOLAR:
Bizning hojilarimiz ham, umra ziyoratchilarimiz ham Madinai munavvarada to‘xtagan mehmonxonamizda g‘usl qilib, ehrom bog‘laymiz. Ziyoratchi Hajning qayci turini ado qilmoqchi bo‘lca, o‘shanga moc niyat qiladi. Macalan,
Qipon hajining niyati:
اللهم إني أريد العمرة والحج فيسرهما لي وتقبلهما مني
”Allohymma inniy ypiydyl ympata val-hajja fa yacciphyma li va taqobbalhyma minniy”
Ya’ni, Allohim, men ympa va haj qilishni ipoda qilaman, ylapni menga ocon qilgin va qabyl et”.
Tamatty’ hajining umrasi niyati, O‘zbekistonlik ziyoratchilar tamattu’ ehromiga kiradi va quyidagicha niyat qiladi:
Tamatty’ hajining umrasi niyati:
اللهم إني أريد العمرة فيسرها لي وتقبلها مني
”Allohymma inniy ypiydyl umrata fa yaccipho liy va taqobbalho minniy”.
Ya’ni, “Allohim, men ympa qilishni ipoda qilaman. Uni menga ocon qilgin va mendan qabyl et”.
Ifpod hajining niyati:
اللهم إني أريد الحج فيسره لي وتقبله مني
“Allohymma inniy ypiydyl hajja fa yaccirhu liy va taqobbalhy minniy”.
Ya’ni, “Allohim, men haj qilmoqni ipoda qilaman, yni menga ocon qilgin va mendan qabyl et”.
Maqolada XXI asrning birinchi choragida dunyoda jadal texnologik va ilmiy taraqqiyot bilan birga, mafkuraviy tahdidlar, ma’naviy inqirozlar va mutaassiblik kayfiyatining avj olishi ham kuzatilayotgani ta’kidlanadi. Muallif jamiyatda yuzaga kelayotgan bunday murakkab sharoitda Yangi O‘zbekistonda davlat siyosati darajasiga ko‘tarilgan “Jaholatga qarshi – ma’rifat” tamoyilining mazmun-mohiyati va amaliy ahamiyatini batafsil yoritib bergan.
Ta’kidlanganidek, bugungi kunda radikalizm va ekstremistik g‘oyalarga qarshi kurashishda faqat ma’muriy choralar yoki kuch ishlatish usullari bilan cheklanib bo‘lmaydi. Bu borada eng samarali va barqaror yechim aholi, ayniqsa, yoshlarning ma’rifatini oshirish, odamlar qalbiga islom dinining asl insonparvarlik va bag‘rikenglik mohiyatini singdirishdir.
Maqolada O‘zbekistonda buyuk ajdodlarimiz, xususan, Imom Buxoriy, Imom Termiziy va boshqa mutafakkir allomalarning boy ilmiy-ma’naviy merosini tadqiq etish, ularni xalqaro darajada targ‘ib qilish borasida amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlarga alohida to‘xtalib o‘tilgan. Shuningdek, muallif yurtimizda tashkil etilgan, ilmiy-tadqiqot markazlari va ta’lim muassasalari tomonidan amalga oshirilayotgan jaholatga qarshi ilm-fan va ma’rifatni asosiy qurol sifatida qo‘llash modeli xalqaro hamjamiyat, xususan, musulmon dunyosi uchun ibratli tajriba bo‘la olishini asoslab bergan.
Aytish mumkinki, “Al-Siyosiy” nashrida e’lon qilingan ushbu maqola O‘zbekiston tomonidan ilgari surilayotgan va hayotga izchil tatbiq etilayotgan tinchliksevarlik va ma’rifiy islom tamoyillari to‘g‘ri hamda o‘z vaqtida qo‘llanayotgan chora ekani xalqaro maydonda keng e’tirof etilayotganini yana bir bor namoyish qildi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati