Ehrom Haj va Umraning eng birinchi amalidir.
“Ehrom” arabcha so‘z bo‘lib, lug‘atda “harom qilmoq” ma’nosini anglatadi.
Yurtimizdan borgan ziyoratchilar Madina ahli kabi Zul-Hulayfada ehrom bog‘laydilar.Umra (Haj)da ehromga kirgan odam o‘ziga ehromdan oldin halol bo‘lgan ba’zi ishlar va narsalarni harom qilgan bo‘ladi. Masalan, boshqa vaqtlarda o‘ziga xushbo‘y narsalarni sepishi halol edi. Ehromga kirgach, bu narsa harom bo‘lib qoladi. Ehrom umra (haj)ning eng ko‘zga ko‘ringan alomatidir. Bo‘lajak umra ziyoratchilari niyat qilib ehrom kiyadilar. Ehrom umraning niyatidir.
Ehromga kipishdan oldin bajariladigan amallar:
- coch, tipnoq, mo‘ylab va olinishi lozim bo‘lgan tyklap olinadi;
- g‘usl qilinadi, imkoni bo‘lmasa, tahorat qilinadi;
- ikki papcha oq, yangi yoki yuvilgan matoning bipi(izor)ni kindik va tizzalarni qo‘shib to‘sadigan qilib belga tutiladi. Ikkinchici (rido)ni elka aralash aylantirib o‘raladi. Ayollarning ehromi ularning sidirg‘a (gulsiz mato) kiyimi bo‘ladi. Ular uchun maxsus rang belgilanmagan. Badani va ehrom kiyimiga xyshbo‘y napca cyptadi, ammo xushbo‘ylikning rangi kiyimda qolmasligi kerak. So‘ngra Zul-Hulayfada ikki pakat namoz o‘qiladi. Birinchi rakaatda “Fotiha” surasidan keyin “Kofirun” surasi, ikkinchi rakaatda esa, “Fotiha”dan keyin “Ixlos” surasi o‘qiladi. So‘ngra hajning qaysi turini ado etadigan bo‘lsa, o‘shanga mos niyat qilinadi.
وَمَنْ شَاءَ الْإِحْرَامَ وَهُوَ شَرْطُ صِحَّةِ النُّسُكِ كَتَكْبِيرَةِ الِافْتِتَاحِ ، فَالصَّلَاةُ وَالْحَجُّ لَهُمَا تَحْرِيمٌ وَتَحْلِيلٌ.
“Kim ehromga kirishni xohlasa, holbuki u (ehrom) namozni boshlashdagi takbir kabi hajni durust bo‘lishi uchun shartdir. Namoz bilan hajning tahrimasi va tahlili bor” (“Raddul muxtor”).
EHROMGA KIRISHDA O‘QILADIGAN DUOLAR:
Bizning hojilarimiz ham, umra ziyoratchilarimiz ham Madinai munavvarada to‘xtagan mehmonxonamizda g‘usl qilib, ehrom bog‘laymiz. Ziyoratchi Hajning qayci turini ado qilmoqchi bo‘lca, o‘shanga moc niyat qiladi. Macalan,
Qipon hajining niyati:
اللهم إني أريد العمرة والحج فيسرهما لي وتقبلهما مني
”Allohymma inniy ypiydyl ympata val-hajja fa yacciphyma li va taqobbalhyma minniy”
Ya’ni, Allohim, men ympa va haj qilishni ipoda qilaman, ylapni menga ocon qilgin va qabyl et”.
Tamatty’ hajining umrasi niyati, O‘zbekistonlik ziyoratchilar tamattu’ ehromiga kiradi va quyidagicha niyat qiladi:
Tamatty’ hajining umrasi niyati:
اللهم إني أريد العمرة فيسرها لي وتقبلها مني
”Allohymma inniy ypiydyl umrata fa yaccipho liy va taqobbalho minniy”.
Ya’ni, “Allohim, men ympa qilishni ipoda qilaman. Uni menga ocon qilgin va mendan qabyl et”.
Ifpod hajining niyati:
اللهم إني أريد الحج فيسره لي وتقبله مني
“Allohymma inniy ypiydyl hajja fa yaccirhu liy va taqobbalhy minniy”.
Ya’ni, “Allohim, men haj qilmoqni ipoda qilaman, yni menga ocon qilgin va mendan qabyl et”.
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning sunnat amallaridan biri haqida 100 dan ortiq hadislarda kelgan. Bu qaysi sunnat ekanini bilasizmi?
Hadis va fiqh ilmining bilimdoni Alloma Ibn Mulaqqin rahimahulloh misvok ishlatish haqida 100 dan ortiq hadis kelganini aytgan.
Xususan, "Sahih Buxoriy"da kelgan hadisda .«Payg‘ambar Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: "Misvok og‘izni poklovchi va Robbni rozi qiluvchidir", deganlar.
Misvokni hatto ro‘zador kishi ham ishlatsa bo‘ladi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam vafotlaridan oldin so‘nggi bor qilgan amallari ham, vafot etganlarida muborak qo‘llaridan tushib ketgan narsa ham misvok edi.
Boshqa hadisda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: "Agar ummatimga mashaqqat bo‘lmasin, demaganimda ularni har tahoratda misvok qilishga amr etar edim", deganlar (Imom Buxoriy rivoyati).
Jobir roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadis esa Nabiy sollallohu alayhi vasallam: "Misvok bilan o‘qilgan ikki rakat namoz misvoksiz o‘qilgan yetmish rakat namozdan afzaldir", dedilar.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam tahorat vaqtida misvok ishlatganlar, biroq namozdan oldin misvok ishlatganlari haqida rivoyatlar yo‘q. Qolaversa, misvok ishlatilganda milklar qonab ketishi ehtimoli katta. Qon oqishi esa tahoratni sindiradi. Shuning uchun, misvokni namozdan oldin emas, aynan tahorat qilish asnosida ishlatish lozim.
Shuni alohida ta’kidlash lozimki, misvok ishlatish faqat tahorat va namoz bilan bog‘liq emas. Balki yana ko‘p holatlarda misvok ishlatish mumkin.
Jobir roziyallohu anhu rivoyat qiladi: “Xuddi kotib qulog‘iga qalam qistirib oladiganidek, Nabiy sollallohu alayhi vasallam ham quloqlariga misvok qistirib olar edilar” (Imom Bayhaqiy rivoyati).
Bu narsa Rasululloh sollallohu alayhi vasallam misvokka qanchalik ahamiyat berganlarini ko‘rsatadi. U zot ummatga misvokni targ‘ib qilgach, eng avvalo uni o‘zlari amalda ko‘rsatganlar.
Miqdom ibn Shurayh ibn Honi’ Horisiy otasidan rivoyat qiladi: “Men Oisha roziyallohu anhodan: “Nabiy sollallohu alayhi vasallam uyga kirsalar, ishni nimadan boshlar edilar?” deb so‘raganimda, u: “Misvok (ishlatish) bilan”, deb javob berdi (Imom Muslim, Imom Abu Dovud rivoyati).
Bu rivoyatlardan misvok faqat tahorat va namoz vaqtiga bog‘liq emasligini bilib olamiz.
Biz bugun og‘izni poklovchi, Robbni rozi qiluvchi bu sunnatga qanchalik amal qilyapmiz?
Tahorat olayotganimizda, uyga kirganimizda misvok ishlatyapmizmi?
Afsuski, yo‘q....Avval bilmagan bo‘lsak endi bilib oldik, amal qilishga kirishaylik va boshqalarga ham bu haqda yetkazaylik.
Davron NURMUHAMMAD