Abu Dovud Sulaymon ibn Ash’as ibn Is'hoq al-Azdiy Sijistoniy hujjat bilan hukm qiluvchi, huffozlarning sayyidi, hadislarni tahlil etuvchi «Kitobi Sahih» deb tan olingan olti muhaddisning biridurlar. Nisbatlari Basra qishloqlarining biri bo‘lgan Sijistongadir.
Bu zot 202 hijriy sana Basrada tavallud topdilar. Hadislarni to‘plashda Iroq, Xuroson, Shom, Misr, Arabiston Jazirasi kabi yurtlardagi ulamolar huzurida bo‘lib chiqdilar. 221 hijriy sanada Kufaga safar qildilar va ana shu yerdagi kishilardan ham hadislarni eshitib rivoyat qildilar.
Ulamolar bu zotda bo‘lgan sifatlarni ko‘p zikr qilishadi. Amr ibn Ali Bohiliy: «Imom Abu Dovud duosi ijobat bo‘luvchi kishilardan edilar»-deb aytadi. Muhammad ibn Sa’d Zuhariy: «Bu zot obid, taqvoli, fozil, solih, pok kishilardan edilar»-deb aytadi. Abu Hotim ar-Roziy: Bu zotdek tazarru’li va bu kishidek hujjati ishonchli kishini ko‘rmaganman» - degan.
Abu Dovudning «Sunan» kitoblari to‘g‘risida ham ulamolar g‘oyatda maqtov fikrlar bildirishgan: Zakariyo Soniy aytadi: «Qur’on Islomning asli, «Sunani Abu Dovud» Islomning ahdidir». Ulug‘ zotlardan Xattobiy: «Bu kitob ikkita sahih kitobdan ko‘ra faqihroq va hadis ilmida buning singari kitob tasnif etilmagan» -deb aytadi.
Imom Abu Dovud hammasi bo‘lib 50000 hadis rivoyat qilib, bulardan 4800-ta sahih hadisni «Sunan» kitoblariga kiritdilar. Imom Abu Dovudning «Sunan» kitoblariga ko‘plab sharh va muxtasarlar yozildi.
Bu zot hadislarni Muslim ibn Ibrohim, Sulaymon ibn Xarb, Abu Umar Havziy, Abu Valid Tayolisiy, Abu Muammar al-Muaqqad, Abdulloh ibn Maslama al-Qa’nabiy, Ahmad ibn Hanbal, Usmon ibn Shayba, Amr ibn Avn, Hishom ibn Ammor Dimashqiy, Rabiy’ ibn Nofi’ Halabiy, Ahmad ibn Solih Misriy va boshqa bir nechta jamoat kishilardan eshitdilar.
Imom Abu Dovuddan Termiziy, Nasaiy, o‘g‘illari Abdulloh, Ahmad ibn Muhammad ibn Horun, Ali ibn Husayn ibn Abd, Muhammad ibn Muhammad ad-Davriy, Ismoil ibn Muhamad Saffor, Ahmad ibn Salmon Najjor va boshqa bir necha kishilar rivoyat qilishdi.
Imom Abu Dovud hijratning 275 yili, Shavvol oyining 16-kunida Basrada vafot etdilar.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi tasarrufidagi oliy va o‘rta maxsus diniy ta’lim muassasalari bitiruvchilarining barchasi ish bilan ta’minlanadi hamda ilmiy tadqiqotlarini davom ettirishni istaganlarga ham munosib imkoniyatlar beriladi.
Shu ana’naga muvofiq, Toshkent islom institutining ilk magistratura bosqichini tamomlagan 10 nafar bitiruvchining barchasi yuz foiz ish bilan ta’minlandi va ilmiy ishlarini davom ettirishlari uchun turli takliflar bildirildi.
Xususan, bitiruvchilar Fatvo markazi, Diniy idoraning hududlardagi markaziy vakilliklari va ilmiy-tadqiqot markazlarida mutaxassis, shuningdek, oliy va o‘rta maxsus diniy ta’lim muassasalarida o‘qituvchi sifatida faoliyat boshlaydi.
Ushbu iqtidorli magistrlar kelgusida ilmiy faoliyatlarini ham davom ettiradi. Xususan, umumiy o‘zlashtirish ko‘rsatkichi yuqori bo‘lgan 3 nafar magistr Toshkent islom institutida ochilishi reja qilingan doktorantura bosqichiga imtiyozli qabul qilinishi aytildi. Shuningdek, ilk magistrlarni O‘zbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasining doktorantura ta’lim bosqichiga maqsadli qabul qilish taklifi ham bildirildi.
Ta’kidlash joizki, raqamli texnologiyalar, xorijiy tillar va chuqur diniy-ilmiy bilimga ega ushbu yuqori malakali kadrlar soha rivoji va aholining diniy-ma’rifiy savodxonligini oshirishga munosib hissa qo‘shadi, insho Alloh.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati