Imom Abu Husayn Muslim ibn Hajjoj al-Qushayriy an-Nisoburiy hijriy 206 yili Nisoburda dunyoga keldilar. Nisbatlari Qushayriy bo‘lib, u Nisoburga qarashli qishloqdir.
U zot hadis ilmida kitobi «Sahih» deb tan olingan 6 ta imomlarning biridirlar. Kitoblari «Sahih Muslim» Qur’oni karimdan keyingi o‘rinda turadigan kitoblardan biridir. Imomning hadis ilmidagi tutgan o‘rinlari va oliy martabalarga yetishlariga sabab sahih kitoblarida birorta ziyodalik ham, noqislik ham bo‘lmaganligi, bundan oldin ham, bundan keyin ham buning singari tartibdagi kitobni topilmasligidir. Imom Muslim hadis jamlash davrida uning nozik joylariga juda ham e’tibor bilan qaradilar. Hatto bir harf bo‘lsa ham o‘zgartirishdan saqlandilar. Bu zot hadislarni avvalidan oxirigacha uzilish va illatdan salomat, isnodlari ishonchli bo‘lsagina sahih kitoblariga kiritdilar. Imom Muslimning «Sahih»lari Imom Buxoriyning kitoblariga qaraganda ba’zi tomonlari afzalligini ulamolar qayd qilganlar.
Imom Navaviy aytadilar: «Yerning ustida, osmonning ostida Muslimning kitoblaridan ko‘ra sahihroq kitob topilmaydi».
Imom Muslim aytadilar: «Agar hadis ahllari 200 yil hadis yozsalar ham kuchlari mana shu «sahih»ni yozishlikka yetadi, xolos». Va yana aytadi: «Har bir yozgan kitobimni Abu Zar’ata ar-Roziyga ko‘rsatdim, agar u zot, mana bu hadis illatli, desalar tark qildim, agar, sahih, desalar kitobimga kiritdim».
Imom Muslim ko‘plab kitoblarning muallifidirlar. Shulardan eng mashhurlari «Sahih Muslim» bo‘lib, mana shu kitob sababli ulug‘ martabaga va chiroyli maqtovlarga sazovor bo‘ldilar. Bundan tashqari, u zotning «Jomi’ al-Kabir alal abvob», «Kitobu musnadi al-Kabir ala asmoi rijol», «Kitobu Asmoi va kuna», «Kitobu ilal», «Kitobu tamyiz», «Kitobu hadis Amr ibn Shu’ayb», «Kitobu mashoyixi Molik», «Kitobu avhomul muhaddisiyn», «Kitobu man laysa lahu illa rovin vohid», «Kitobu tabaqati at-Tobe’iyn», «Kitobu muhozramiyn», «Kitobu mashoyixi as-Savriy» kitoblari ma’lum va mashhur.
Bundan tashqari «Sahihi Muslim»ga bir necha muxtasar va sharhlar yozilgan.
Imom Muslimning «Asmo ar rijol» nomli kitoblariga Abu Bakr Ahmad ibn Ali Isfahoniy sharh yozgan.
Imom Muslimdan ana shu davrning katta imomlari, jamoatlar hadis rivoyat qilishdi. Ular Abu Hotim ar-Roziy, Muso ibn Horun, Ahmad ibn Saloma, Abu Iso at-Termiziy, Abu Bakr Huzaymiy, Yahyo ibn Sa’id, Abu Avona va boshqalardir.
Imom Muslim (Alloh u kishini o‘z rahmatiga olgan bo‘lsin) 261 hijriy sana, yakshanba kuni, 55 yoshlarida bu olamdan ko‘z yumdilar. Dushanba kuni Nisoburda dafn etildilar.
#xabar #hamkorlik
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi Diniy-ma’rifiy masalalar bo‘yicha departamentining boshlig‘i, O‘zbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasi rektori Muzaffar Kamilov, Din ishlari bo‘yicha qo‘mita raisining birinchi o‘rinbosari, professor Davron Maxsudov, O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisining birinchi o‘rinbosari Homidjon domla Ishmatbekov, shuningdek, Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi va O‘zbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasi mas’ul xodimlaridan iborat O‘zbekiston delegatsiyasi Misr Arab Respublikasida xizmat safarida bo‘lib turibdi.
Dastlab Muzaffar Kamilov boshchiligidagi O‘zbekiston delegatsiyasi “Al-Azhar” majmuasi rahbari o‘rinbosari, bosh imom o‘rinbosari va Islom tadqiqotlari akademiyasi bosh kotibi Doktor Muhammad Abdurrahmon ad-Duvayniy bilan uchrashuv o‘tkazdi. Unda “Al-Azhar” majmuasi raisi va “Al-Azhar” bitiruvchilari butunjahon tashkiloti kengashi raisi o‘rinbosari doktor Salama Dovud, Islom tadqiqotlari akademiyasi bosh kotibi Doktor Muhammad al-Jundiy va bir qator davlat arboblari hamda O‘zbekistonning Misrdagi elchixonasi vakillari ishtirok etdi.
Uchrashuvda ikki davlat o‘rtasidagi ilmiy tadqiqot sohasidagi hamkorlikni kuchaytirish masalalari muhokama qilindi.
Muzaffar Kamilov ad-Duvayniy bilan o‘zbekistonlik talabalarni Al-Azharga qabul qilishni osonlashtirish maqsadida ta’lim, targ‘ibot va o‘qitish, talabalar va professor-o‘qituvchilar almashinuvi, qo‘shma ilmiy dasturlarni tashkil etish va O‘zbekistondagi ta’lim sertifikatiga tenglashtirilishi sohalarida hamkorlikni kuchaytirish yo‘llarini muhokama qildi.
Shuningdek, Imom Moturidiy ilmiy merosini birgalikda tadqiq etish, ekstremizmga qarshi kurashda o‘zaro tajriba almashish va birgalikda ilmiy anjumanlar tashkil etish masalalari ko‘rib chiqildi.
Muzokaralar yakunida belgilangan vazifalarni amalga oshirish bo‘yicha maxsus ishchi guruhning xulosalari soha mutasaddilariga taqdim etishi belgilandi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Matbuot xizmati