Sayt test holatida ishlamoqda!
20 Noyabr, 2026   |   10 Jumadul soni, 1448

Toshkent shahri
Tong
05:54
Quyosh
07:12
Peshin
12:14
Asr
15:18
Shom
17:03
Xufton
18:19
Bismillah
20 Noyabr, 2026, 10 Jumadul soni, 1448

E’TIBOR, EHTIROM VA E’ZOZ

06.09.2024   11870   10 min.
E’TIBOR, EHTIROM VA E’ZOZ

Dil izhori

Alloh taologa beadad shukrlar bo‘lsinki, yurtimiz mustaqilligining 33 yilligini katta xursandchilik bilan kutib oldik. Bugun har bir go‘shada bayram shukuhi hukmron. Bu ayyom o‘zini shu Vatan farzandi deb bilgan har bir inson uchun qadrli, aziz va mo‘tabar. Chunki u bizga o‘zligimiz, insoniy haq-huquq va qadr-qimmatimizni baxsh etdi.

Eng ulug‘, eng aziz bayram arafasida Prezidentimiz farmonlariga muvofiq turli soha vakillari faxriy unvon, orden va medallar bilan taqdirlandi. Shunday fidoyi yurtdoshlarimiz qatorida uch nafar imom-xatib “Imom Buxoriy” ordeni bilan mukofotlangani barcha diniy soha vakillarini benihoya xursand qildi. Aytish joizki, yaqin o‘tmishda imom-xatiblarga bu darajada ehtirom ko‘rsatilmagan.  Ushbu quvonchli voqea yangi O‘zbekistonda islom dini va soha xodimlariga qaratilayotgan e’tiborning yana bir yorqin ifodasi bo‘ldi.

Imom-xatiblar yuksak mukofotlarni 30 avgust kuni Ko‘ksaroy qarorgohida davlatimiz rahbaridan qabul qilib oldi. Quyida ularning dil so‘zlari bilan tanishasiz.

Ma’rifiy sohada ilmiy asos yaratilmoqda

— Bugun men juda ham shodman. Mana shunday ulug‘ mukofotni shaxsan davlatimiz rahbarining o‘zidan qabul qilib olish menga yuksak sharaf bo‘lish bilan birga, katta mas’uliyat ham yukladi. Mamlakatimizda Prezidentimiz  rahbarligida barcha sohalarda inson qadri va uning sha’nini yuksaltirish borasida olib borilayotgan izchil islohotlarning samaralarini birma-bir sanab adog‘iga yetish mushkul.

O‘zbekiston zamini islom ilm-fani va madaniyatining qadimiy beshiklaridan biri hisoblanadi. Xalqimizning boy tarixiy, ilmiy, ma’naviy merosini har tomonlama o‘rganish, jahon hamjamiyatiga keng tanitish, eng muhimi, islom dinining asl insonparvarlik mohiyatini chuqur ochib berish maqsadida yurtimizda Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Imom Moturidiy, Imom Nasafiy kabi buyuk allomalarimizning bebaho ilmiy maktabini o‘rganish va tadqiq etish uchun ilmiy-tadqiqot markazlari faoliyati keng yo‘lga qo‘yildi.

Dinimizni ilmiy jihatdan o‘rganishni rivojlantirish maqsadida O‘zbekiston xalqaro islom akademiyasi, Buxoroda Mir Arab oliy madrasasi, Samarqandda Hadis ilmi maktabi va Surxondaryoda Imom Termiziy nomidagi islom instituti hamda shu nomdagi madrasaga asos solindi. Samarqandda Imom Buxoriy, Surxondaryoda Imom Termiziy, Toshkentda Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazlari tashkil etildi. Ularda talabalar va yosh tadqiqotchilar buyuk ajdodlarimizning boy merosini o‘rganish va tadqiq etish barobarida zamonaviy ilmlarni ham o‘zlashtirib, yetuk olim bo‘lib kamol topadi. Shular qatorida turli hududlarda hadis, kalom, tasavvuf, fiqhni o‘rganishga ixtisoslashgan ilmiy maktablar, xususan, bizning viloyatimizda ham tasavvuf ilmi maktabi faoliyati yo‘lga qo‘yilgani diniy-ma’rifiy sohada yangi davr boshlaganidan darak beradi.

Quvonarlisi, mamlakatimiz rahbarining tashabbusi bilan Buxoro Ark qo‘rg‘oni yaqinida Mir Arab oliy madrasasining yangi binosi barpo etildi va foydalanishga topshirildi. 200 o‘ringa mo‘ljallangan oliy madrasada Qur’oni karim, hadis, fiqh va tasavvuf ilmlari, xorijiy tillar puxta o‘rgatiladi. Bugungi kunda 100 nafardan ortiq talaba zamonaviy jihozlangan o‘quv xonalari, kutubxona, faollar zali, talabalar yotoqxonasi va sport zalida malakali ustozlardan ta’lim olmoqda.

2021–2024 yillarda viloyatimizdagi 15 ta masjidning yangitdan qurib foydalanishga topshirilgani, 42 ta masjidda esa yirik ta’mirlash ishlari olib borilgani mamlakatimizda muborak dinimizga qaratilayotgan alohida e’tiborning isbotidir.

Mustaqillik bayrami arafasida shunday ulug‘ e’tirofga sazovor bo‘lish, menga cheksiz g‘urur bag‘ishladi. Kelajak avlodni yangi O‘zbekistonning chinakam bunyodkori qilib tarbiyalash, xalqimizning madaniy-ma’rifiy, diniy-axloqiy dunyoqarashini boyitish yo‘lidagi faoliyatimda bu mukofot menga qanot bag‘ishlaydi, deya ishonch bilan ayta olaman.

Jobir domla ELOV,

O‘zbekiston musulmonlari idorasining

Buxoro viloyatidagi vakili,

Buxoro viloyati bosh imom-xatibi,

Mir Arab oliy madrasasi rektori

* * *

Ajdodlarimizning o‘lmas merosi chuqur o‘rganilmoqda

— Bugun juda baxtiyorman. Eng ulug‘, eng aziz bayram — mustaqilligimizning 33 yilligi arafasida davlatimizning eng yuksak mukofotlaridan biri “Imom Buxoriy” ordeni bilan taqdirlanganimdan quvonchim cheksiz, so‘z bilan ta’riflashga ojizman. Prezidentimiz tashabbusi bilan ta’sis etilgan ordenga birinchilardan bo‘lib loyiq ko‘rilganimdan, yuksak mukofotni davlat rahbarining o‘z qo‘lidan olganimdan boshim ko‘kka yetdi.  

Turli sohalarda erishilayotgan barcha yutuqlar vatanimizda hukm surayotgan tinchlik va osoyishtalik, odilona siyosat natijasidir. Islom dini ilmlari rivojiga beqiyos hissa qo‘shgan buyuk vatandoshlarimizning ulkan ilmiy merosini yanada chuqur o‘rganish, tabarruk ziyoratgoh va qadamjolar, ko‘hna masjid va madrasalarni obod qilish borasida keng ko‘lamli ishlar amalga oshirilmoqda. Viloyatimizda o‘nlab yangi masjidlar qurildi, mavjudlarida qayta qurish va ta’mirlash ishlari olib borilyapti. Misol uchun, bir vaqtlar yo‘q bo‘lib ketish arafasida turgan Abul Muin Nasafiy ziyoratgohini bugun butun dunyo sayyohlari  katta zavq va hayrat bilan tomosha qilmoqda.

Mazkur majmuada Abul Muin Nasafiy ilmiy merosiga bag‘ishlab o‘tkazilgan xalqaro ilmiy-amaliy konferensiyalarda Turkiya, Misr, Fransiya, Rossiya, Bangladesh, Qozog‘iston, Tojikiston, Qirg‘iziston kabi davlatlardan yuzlab olim va kalomshunos mutaxassislar ishtirok etib, yurtimizda e’tiqod erkinligini ta’minlashga qaratilayotgan e’tiborni yuksak baholadi. Shuningdek, Kasbi tumanidagi Sulton Mir Haydar, Kitob tumanidagi Xo‘ja Ilm Koni va Mavlono Darvesh Muhammad Vaxshuvoriy, Qamashi tumanidagi Langar ota majmualarini rekonstruksiya va restavratsiya qilish ishlari amalga oshirildi.

Mustaqillikning dastlabki yillarida muborak haj amalini ado etishga muyassar bo‘lgan vatandoshlarimiz soni barmoq bilan sanoqli bo‘lgan. Bugungi kunda vijdon erkinligi va diniy-ma’rifiy muhit barqarorligini ta’minlashga qaratilayotgan alohida e’tibor tufayli ularning soni 15 mingdan oshdi. Joriy yilda faqat Qashqadaryo viloyatining o‘zidan 801 nafar fuqaro haj amallarini bajarib keldi.

Haj mavsumida Prezidentimiz hojilar holidan xabar olib, O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari bilan telefon orqali muloqot qilgani nafaqat haj ziyoratiga borganlarni, ularning oila a’zolarini, barcha mo‘min-musulmonlarimizni behad quvontirdi.

Bunday g‘amxo‘rlikdan ruhlangan hojilarimiz, viloyatimizdagi barcha jome masjidlar imom-xatiblari va ularning noiblari “Yangi O‘zbekiston fidoyisi bo‘lib, ma’naviyat targ‘ibotchisiga aylanamiz” shiori ostida xayrli amallarni bajarishmoqda.

Rahmatullo USMONOV,

O‘zbekiston musulmonlari idorasining

Qashqadaryo viloyatidagi vakili,

viloyat bosh imom-xatibi

* * *

Yuksak ma’naviy-axloqiy jamiyat barpo etish yo‘lida

Ko‘ksaroy qarorgohida mamlakatimizda ko‘zga ko‘ringan ilm-fan, ta’lim, sog‘liqni saqlash, adabiyot, madaniyat vakillari qatorida davlat mukofoti bilan taqdirlanganim menga cheksiz faxru iftixor bag‘ishladi.

Yaratganga behad shukrlar bo‘lsinki, yurtimizda Istiqlol bayrog‘i ostida xalqimizning yurt ravnaqi yo‘lidagi azaliy istaklarini ro‘yobga chiqa boshladi. Bu, albatta, o‘z-o‘zidan bo‘lib qolmaydi. Davlatimiz rahbari boshchiligida jamiyat hayotining barcha jabhalarida olib borilayotgan islohotlarning tub mohiyati, eng avvalo, inson manfaatiga qaratilgan bo‘lib, ularning negizida farovon turmush, ilm-fan ravnaqi, yuksak ma’naviy-axloqiy, ilmiy-ijodiy salohiyatni yanada yuksaltirish va rivojlantirish yotadi.

Bugun shu maqsadda diniy-ma’rifiy sohada amalga oshirilayotgan ulkan islohotlar, erishilayotgan yutuqlar maqtovga loyiq. Jumladan, Prezidentimiz tashabbusi bilan Imom Buxoriy me’moriy majmuasi yuksak darajada va  mahobatli shaklda bunyod etilmoqdaki, u bir necha asrlar davomida yurtimiz va dunyo mo‘min-musulmonlari uchun ruhiy-ma’naviy oziqa oladigan muhtasham dargohga aylanadi. Shuningdek, kelajak avlod uchun bir necha yuz yillar ziyo sochadigan, yoshlarga ilm-ma’rifat nurini taratadigan osori-atiqa bo‘ladi.

Davlatimiz yetakchisi rahbarligida bunyod etilayotgan va Uchinchi Renessans poydevori, deya ta’riflanayotgan Islom sivilizatsiyasi markazi ham buyuk allomalarimizning jahon tamadduniga qo‘shgan hissalarini dunyo hamjamiyatiga namoyon etadigan, islom ma’rifatini keng tarqatadigan va yoshlarni ulug‘ allomalarga munosib avlod qilib tarbiyalaydigan ma’rifat koshonasi bo‘lib asrlar osha xizmat qildi, insha Alloh.

Mana shu o‘zgarishlar ko‘z o‘ngimda ro‘y berayotgani va o‘zim ham unda ishtirok etib, ulkan savobli ishlarga sababchi bo‘layotganimdan faxrga to‘laman. Bundan o‘ttiz yil oldin Farg‘ona viloyatining Quvasoy shahrida yangi qurilgan jome masjidining imom-xatibi sifatida o‘z faoliyatimni boshlaganman. Istiqlolning ilk davrlarida viloyatimizda bor yo‘g‘i 4 masjid bor edi. Ulardagi shart-sharoitlar haqida so‘z yuritishning hojati ham yo‘q. Bugun viloyatimizda 200 dan ortiq masjid faoliyat yurityapti. Ularning barchasi zamon talabiga mos tarzda ta’mirlangan, binolari yangidan bunyod etilib, namozxonlar uchun barcha sharoitlar hozirlangan.

Yana bir ta’kidlash joiz bo‘lgan voqea imom-xatib va diniy soha xodimlarining jamiyatdagi o‘rni mustahkamlandi. Oldinlari  faqat to‘y-ma’rakalardagina ko‘rinish beradigan imomlarimiz bugun yurtimizda olib borilayotgan islohotlarda, uni xalqqa yetakazishda astoydil fidoyilik ko‘rsatmoqda. Ayniqsa, yoshlarimizni yot g‘oyalar ta’siridan asrab-avaylash, hanafiy mazhabiga xos diniy tushunchalarni targ‘ib qilish, dindoshlarimiz to‘g‘ri yo‘lda yurishi uchun olib borilgan ma’naviy-ma’rifiy ishlarda bevosita ishtirok etayotganimdan behad xursandman. 

Kamtarona mehnatim yuksak qadrlanishidan, “Imom Buxoriy” ordeni bilan taqdirlanganimdan behad minnatdorman. Aslida bu mukofot nafaqat mening, balki butun Farg‘ona viloyatida faoliyat ko‘rsatayotgan barcha imom-xatib va noiblarning ulkan mehnati natijasi, deb hisoblayman.

Biz, din peshvolari bunday e’tibor va ehtirom oldida qarzdorlikni mudom his etamiz. Bunga javoban yurtimiz tinchligi va aholi farovonligi yo‘lida yanada kuch-g‘ayrat va fidokorlik bilan xizmat qilamiz. Shuningdek, davlatimiz rahbari tomonidan olib borilayotgan islohotlar bardavom bo‘lishini doimo Rabbimizdan so‘raymiz. Zero, Alloh taolo Qur’oni karimda: “Menga duo qiling va sizga ijobat qilurman...”, deb marhamat qilgan.

Alisher NAIMOV,

Farg‘ona viloyati bosh imom-xatibi o‘rinbosari,

Quvasoy shahar bosh imom-xatibi

Boshqa maqolalar
Maqolalar

Besh yo‘nalish, 16 mamlakat, bir buyuk meros: “Sahih al-Buxoriy” bo‘yicha yangi xalqaro tadqiqot nashri tayyorlanmoqda

16.10.2026   107613   10 min.
Besh yo‘nalish, 16 mamlakat, bir buyuk meros: “Sahih al-Buxoriy” bo‘yicha yangi xalqaro tadqiqot nashri tayyorlanmoqda

Axborot manbasini aniqlash, ma’lumot kimdan olinganini tekshirish, turli rivoyatlarni o‘zaro solishtirish va ishonchli dalilni shubhali xabardan ajratish bugungi axborot makonining eng dolzarb masalalaridan biriga aylangan. Bundan qariyb o‘n ikki asr muqaddam Imom Buxoriy hadislarni saralashda manba zanjiri, roviylar ishonchliligi va rivoyatlarni qiyosiy tekshirishga tayangan ilmiy an’ananing eng mukammal namunalaridan birini namoyon etgan edi, xabar bermoqda iccu.uz.

2026 yilda O‘zbekistonda Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan Islom sivilizatsiyasi markazi tashkilotchiligida Islom dunyosi ta’lim, fan va madaniyat tashkiloti — ICESCO hamda Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi hamkorligida o‘tkazilgan I Xalqaro islom sivilizatsiyasi forumi – yirik xalqaro ilmiy loyiha ana shu merosga zamonaviy tadqiqot nuqtayi nazaridan qayta murojaat qildi. Ana shu forum doirasida Samarqandda o‘tkazilgan xalqaro konferensiyada xalqaro olimlar, tadqiqotchilar tomonidan bir qator ma’lumotlar, yangiliklar taqdim etilgan. Bugungi kunda Islom sivilizatsiyasi markazi ana shu materiallar asosida 16 mamlakat olim va tadqiqotchilari ishtirokida Imom Buxoriy shaxsiyati, “Al-Jomi’ al-musnad as-sahih” asarining ilmiy metodologiyasi, qo‘lyozmalari, jahon ilmiy maktablaridagi o‘rni hamda asar atrofidagi tanqidiy bahslarni besh asosiy yo‘nalishda qamrab olgan qariyb 800 sahifalik ilmiy nashr ustida ishlamoqda.

Buxorodan boshlangan ilmiy yo‘l

Abu Abdulloh Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriy 194 hijriy, 810 milodiy yilda Buxoroda tug‘ilgan. Yoshligidan hadis ilmiga qiziqqan alloma keyinchalik Makka, Madina, Iroq, Shom, Misr va Xuroson kabi o‘sha davrning yirik ilm markazlarida bo‘lib, ko‘plab muhaddislardan ta’lim olgan.

Uning eng mashhur asari — “Al-Jomi’ al-musnad as-sahih”, keng tarqalgan nomi bilan “Sahih al-Buxoriy”, sunniy islom ilmiy an’anasida eng nufuzli hadis to‘plamlaridan biri sifatida e’tirof etiladi.

Asarning ahamiyati faqat unda hadislar jamlangani bilan cheklanmaydi. Tadqiqotchilar uchun uning asosiy xususiyatlaridan biri — rivoyatlarni qabul qilish va saralashda qo‘llangan murakkab ilmiy mezonlardir.

Islom ilmlari tarixida sanad — xabar yoki hadisning bir roviydan boshqasiga yetib kelganini ko‘rsatuvchi rivoyat zanjiri — markaziy ahamiyat kasb etgan. Muhaddislar roviylarning tarjimayi holi, ishonchliligi, xotirasi, bir-biri bilan uchrashish imkoniyati va bir xabarning turli yo‘llar orqali qanday rivoyat qilinganini qiyosiy o‘rgangan.

Imom Buxoriy ana shu ilmiy muhitda faoliyat yuritib, hadislarni tekshirish va tasniflashda o‘ta yuqori talablar qo‘ygan olim sifatida tarixda qoldi.

“Sahih al-Buxoriy” — faqat to‘plam emas, ilmiy yondashuv

Imom Buxoriy merosiga bag‘ishlangan zamonaviy tadqiqotlarning eng muhim yo‘nalishlaridan biri uning hadislarni tanlash uslubi va asarni tayyorlash yondashuvini o‘rganishga qaratilgan.

Manbalarda alloma “Sahih al-Buxoriy” ustida 16 yil ishlagani qayd etiladi. Asarni yaratishga turtki bergan omillar qatorida uning ustozi, IX asrda yashagan buyuk muhaddis, faqih va Qur’on tafsiri olimi, Xurosonning eng nufuzli ulamolaridan biri Is'hoq ibn Rohavayhning sahih hadislarni alohida kitob shaklida jamlash haqidagi taklifi ham keltiriladi.

Biroq ilmiy nuqtayi nazardan asarning qimmati uni yaratish uchun sarflangan vaqtdan ko‘ra qo‘llangan metodologiyada yaqqolroq namoyon bo‘ladi.

Imom Buxoriy rivoyatlarning sanadiga, roviylarning maqomiga, ular o‘rtasidagi aloqa imkoniyatiga va hadislarning boshqa rivoyat yo‘llari bilan munosabatiga alohida ahamiyat bergan. Asardagi bob sarlavhalari ham oddiy texnik taqsimot emas: ular ko‘p hollarda muallifning fiqhiy xulosasi, dalilni qanday anglagani va bir rivoyatdan qanday huquqiy yoki axloqiy ma’no chiqarganini ko‘rsatadi.

Shu sababli “Sahih al-Buxoriy” asrlar davomida faqat o‘qilgan emas — sharhlangan, qiyoslangan, ko‘chirilgan, o‘qitilgan va tanqidiy tahlil qilingan.

Ilmiy konferensiya nimani o‘rgandi?

2026 yil 7–11 iyul kunlari Toshkent, Samarqand va Termiz shaharlarida I Xalqaro islom sivilizatsiyasi forumi doirasida 9–10 iyul kunlari Samarqandda “Imom Buxoriyning “Al-Jomi’ as-Sahih” asari — Ummat kitobi” mavzusidagi xalqaro ilmiy konferensiya tashkil etilgan konferensiyaning ilmiy dasturi Imom Buxoriy merosini bir yoqlama tarixiy xotira sifatida emas, balki kompleks tadqiqot obyekti sifatida o‘rganishga qaratildi. O‘zbekistondagi islom sivilizatsiyasi tomonidan tayyorlanayotgan ilmiy nashr bu jihat alohida ahamiyat kasb etdi. Olimlar va tadqiqotchilar tomonidan quyidagi 5 yo‘nalishda Imom Buxoriy merosi tahlil qilindi.

Birinchi yo‘nalish Imom Buxoriy shakllangan tarixiy, jug‘rofiy, ijtimoiy va ilmiy muhitni qamrab oldi. Bunda Buxoro va Movarounnahrning hadis ilmi taraqqiyotidagi o‘rni, oilaviy tarbiya, ustozlar muhiti va allomaning ilmiy shaxsiyati shakllanishiga ta’sir qilgan omillar tadqiq etildi.

Ikkinchi yo‘nalish “Al-Jomi’ as-Sahih”ning ichki ilmiy mexanizmiga qaratildi. Tadqiqotchilar Imom Buxoriyning isnod tizimi, hadislarni saralash va tasniflash mezonlari, rivoyatlardagi yashirin nuqsonlarni aniqlash usuli, bob sarlavhalarini shakllantirish mahorati hamda dalillash prinsiplarini tahlil qildi.

Bu yo‘nalish asarga oddiy hadislar majmuasi sifatida emas, balki murakkab ilmiy arxitekturaga ega manba sifatida qarash imkonini beradi.

Uchinchi yo‘nalish dunyo kutubxonalari va qo‘lyozma xazinalarida saqlanayotgan “Sahih al-Buxoriy” nusxalariga bag‘ishlandi. Qo‘lyozmalardagi qiroat, samo’, ijoza, muqobala va turli ilmiy qaydlar asarning asrlar davomida qanday o‘qilgani, ko‘chirilgani va avloddan avlodga yetkazilganini o‘rganish uchun muhim material hisoblanadi.

Bunday manbalar bir matnning tarixiy harakatini kuzatish, nusxalar o‘rtasidagi farqlarni aniqlash va asarning ilmiy transmissiyasini tiklash imkonini beradi.

To‘rtinchi yo‘nalish turli mamlakat va ilmiy maktablarning “Sahih al-Buxoriy”ni o‘rganishga qo‘shgan hissasini qamrab oldi. Asar asrlar davomida Shimoliy Afrikadan Markaziy Osiyoga, Yaqin Sharqdan Janubiy Osiyogacha bo‘lgan keng hududlarda o‘qitildi, sharhlandi va tadqiq qilindi.

Bu geografiya Imom Buxoriy merosining faqat bir davlat yoki mintaqa doirasidagi tarixiy qadriyat emasligini ko‘rsatadi.

Beshinchi yo‘nalish “Sahih al-Buxoriy” atrofida turli davrlarda bildirilgan ilmiy e’tirozlar, bahsli masalalar va ularga berilgan javoblarni o‘rganishga bag‘ishlandi.

Bu yo‘nalishning konferensiya dasturiga kiritilishi muhim: ilmiy merosni asrash uni faqat ulug‘lash bilan emas, balki unga qaratilgan savollarni ham ochiq ilmiy muhokama qilish bilan amalga oshirilishini ko‘rsatadi.

16 mamlakat tadqiqotchilari ishtirokidagi nashr

Konferensiya yakunlari keyinchalik alohida ilmiy nashrga aylandi.

ICESCO 2026 yil 16 iyulda “Imom Buxoriyning “Al-Jomi’ al-musnad as-sahih” asari: Ummat kitobi. Isnod va tasdiq sivilizatsiyasining ilmiy timsoli” nomli fundamental nashr tayyorlanmoqda.

Nashrda 16 mamlakat olimlari va tadqiqotchilari ishtirok etdi. Unda konferensiyaning yuqorida sanab o‘tilgan besh asosiy ilmiy yo‘nalishi bo‘yicha taqdim etilgan tadqiqotlar jamlanmoqda.

Nashr hadis ilmi tarixi bilan birga manbashunoslik, qo‘lyozmashunoslik, matn tanqidi, rivoyat metodologiyasi va islom intellektual tarixi uchun ham yangi tadqiqot materiallarini bir maydonga to‘pladi.

O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi esa to‘plamdagi tadqiqotlar annotatsiyalarini o‘zbek tiliga tarjima qilishda ishtirok etdi.

Qadimiy sanad tizimi va zamonaviy axborot muhiti

Imom Buxoriyning ilmiy uslubini zamonaviy jurnalistika yoki bugungi faktcheking tizimi bilan aynan tenglashtirish tarixiy jihatdan to‘g‘ri bo‘lmaydi. Ular turli davrlar, vazifalar va ilmiy muhitlarga tegishli.

Biroq ular o‘rtasida muhim intellektual nuqta bor: axborotning o‘zi yetarli emas — uning manbasi ham tekshirilishi kerak.

Hadisshunoslik an’anasida “Bu xabar kimdan keldi?”, “Uni yetkazgan shaxs qanchalik ishonchli?”, “U mazkur ma’lumotni bevosita olishi mumkin bo‘lganmi?”, “Boshqa rivoyatlarda bu xabar qanday keltirilgan?” kabi savollar ilmiy tekshiruvning bir qismiga aylangan.

Bugun raqamli platformalar orqali ma’lumot bir necha soniya ichida millionlab odamlarga yetib borayotgan sharoitda ham manbani aniqlash, birlamchi ma’lumotni topish, mustaqil tasdiq izlash va xabarni kontekstda baholash ishonchli axborotning asosiy shartlaridan bo‘lib qolmoqda.

Shu nuqtayi nazardan Imom Buxoriy merosi faqat diniy yoki tarixiy ahamiyatga ega emas. U ma’lumot bilan ishlashda mas’uliyat, tekshirish va dalilga tayanish madaniyati qanday shakllanganini o‘rganish uchun ham muhim tarixiy tajribadir.

Imom Buxoriy tadqiqotlari uchun institutsional baza

Imom Buxoriy merosini tizimli o‘rganish O‘zbekistonda so‘nggi yillarda maxsus ilmiy muassasalar faoliyati bilan ham mustahkamlanmoqda.

2016 yil 18 oktyabrda Toshkentda bo‘lib o‘tgan Islom hamkorlik tashkiloti Tashqi ishlar vazirlari kengashining 43-sessiyasida o‘sha paytda Prezident vazifasini bajaruvchi Shavkat Mirziyoyev Imom Buxoriy yodgorlik majmui qoshida buyuk allomalar merosini o‘rganishga ixtisoslashgan xalqaro ilmiy-tadqiqot markazini tashkil etish tashabbusini ilgari surgan.

2017 yil 27 martda Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazini tashkil etish chora-tadbirlariga oid Prezident qarori qabul qilindi.

Bugun Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi, O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi va boshqa ixtisoslashgan ilmiy muassasalar o‘rtasidagi hamkorlik qo‘lyozmalarni o‘rganish, ilmiy nashrlar tayyorlash va O‘zbekistonda shakllangan intellektual merosni xalqaro akademik muhitga olib chiqish imkoniyatlarini kengaytirmoqda.

Samarqandda o‘tkazilgan xalqaro konferensiya va 16 mamlakat olimlari ishtirokida tayyorlanayotgan yangi ilmiy nashr esa Imom Buxoriy merosini faqat tarixiy xotira sifatida emas, balki hali ham tadqiq qilinishi, bahs qilinishi va yangi ilmiy savollar qo‘yilishi mumkin bo‘lgan tirik intellektual meros sifatida namoyon etishi kutilmoqda.

Axborot hajmi ortib, haqiqat bilan talqin, ishonchli manba bilan tasdiqlanmagan xabar o‘rtasidagi chegara tobora murakkablashayotgan bir davrda bu merosdan chiqadigan eng muhim xulosa sodda: ishonchli bilim manbani tekshirishdan boshlanadi.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi matbuot xizmati

 

Besh yo‘nalish, 16 mamlakat, bir buyuk meros: “Sahih al-Buxoriy” bo‘yicha yangi xalqaro tadqiqot nashri tayyorlanmoqda Besh yo‘nalish, 16 mamlakat, bir buyuk meros: “Sahih al-Buxoriy” bo‘yicha yangi xalqaro tadqiqot nashri tayyorlanmoqda
O'zbekiston yangiliklari