Dil izhori
Alloh taologa beadad shukrlar bo‘lsinki, yurtimiz mustaqilligining 33 yilligini katta xursandchilik bilan kutib oldik. Bugun har bir go‘shada bayram shukuhi hukmron. Bu ayyom o‘zini shu Vatan farzandi deb bilgan har bir inson uchun qadrli, aziz va mo‘tabar. Chunki u bizga o‘zligimiz, insoniy haq-huquq va qadr-qimmatimizni baxsh etdi.
Eng ulug‘, eng aziz bayram arafasida Prezidentimiz farmonlariga muvofiq turli soha vakillari faxriy unvon, orden va medallar bilan taqdirlandi. Shunday fidoyi yurtdoshlarimiz qatorida uch nafar imom-xatib “Imom Buxoriy” ordeni bilan mukofotlangani barcha diniy soha vakillarini benihoya xursand qildi. Aytish joizki, yaqin o‘tmishda imom-xatiblarga bu darajada ehtirom ko‘rsatilmagan. Ushbu quvonchli voqea yangi O‘zbekistonda islom dini va soha xodimlariga qaratilayotgan e’tiborning yana bir yorqin ifodasi bo‘ldi.
Imom-xatiblar yuksak mukofotlarni 30 avgust kuni Ko‘ksaroy qarorgohida davlatimiz rahbaridan qabul qilib oldi. Quyida ularning dil so‘zlari bilan tanishasiz.
Ma’rifiy sohada ilmiy asos yaratilmoqda
— Bugun men juda ham shodman. Mana shunday ulug‘ mukofotni shaxsan davlatimiz rahbarining o‘zidan qabul qilib olish menga yuksak sharaf bo‘lish bilan birga, katta mas’uliyat ham yukladi. Mamlakatimizda Prezidentimiz rahbarligida barcha sohalarda inson qadri va uning sha’nini yuksaltirish borasida olib borilayotgan izchil islohotlarning samaralarini birma-bir sanab adog‘iga yetish mushkul.
O‘zbekiston zamini islom ilm-fani va madaniyatining qadimiy beshiklaridan biri hisoblanadi. Xalqimizning boy tarixiy, ilmiy, ma’naviy merosini har tomonlama o‘rganish, jahon hamjamiyatiga keng tanitish, eng muhimi, islom dinining asl insonparvarlik mohiyatini chuqur ochib berish maqsadida yurtimizda Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Imom Moturidiy, Imom Nasafiy kabi buyuk allomalarimizning bebaho ilmiy maktabini o‘rganish va tadqiq etish uchun ilmiy-tadqiqot markazlari faoliyati keng yo‘lga qo‘yildi.
Dinimizni ilmiy jihatdan o‘rganishni rivojlantirish maqsadida O‘zbekiston xalqaro islom akademiyasi, Buxoroda Mir Arab oliy madrasasi, Samarqandda Hadis ilmi maktabi va Surxondaryoda Imom Termiziy nomidagi islom instituti hamda shu nomdagi madrasaga asos solindi. Samarqandda Imom Buxoriy, Surxondaryoda Imom Termiziy, Toshkentda Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazlari tashkil etildi. Ularda talabalar va yosh tadqiqotchilar buyuk ajdodlarimizning boy merosini o‘rganish va tadqiq etish barobarida zamonaviy ilmlarni ham o‘zlashtirib, yetuk olim bo‘lib kamol topadi. Shular qatorida turli hududlarda hadis, kalom, tasavvuf, fiqhni o‘rganishga ixtisoslashgan ilmiy maktablar, xususan, bizning viloyatimizda ham tasavvuf ilmi maktabi faoliyati yo‘lga qo‘yilgani diniy-ma’rifiy sohada yangi davr boshlaganidan darak beradi.
Quvonarlisi, mamlakatimiz rahbarining tashabbusi bilan Buxoro Ark qo‘rg‘oni yaqinida Mir Arab oliy madrasasining yangi binosi barpo etildi va foydalanishga topshirildi. 200 o‘ringa mo‘ljallangan oliy madrasada Qur’oni karim, hadis, fiqh va tasavvuf ilmlari, xorijiy tillar puxta o‘rgatiladi. Bugungi kunda 100 nafardan ortiq talaba zamonaviy jihozlangan o‘quv xonalari, kutubxona, faollar zali, talabalar yotoqxonasi va sport zalida malakali ustozlardan ta’lim olmoqda.
2021–2024 yillarda viloyatimizdagi 15 ta masjidning yangitdan qurib foydalanishga topshirilgani, 42 ta masjidda esa yirik ta’mirlash ishlari olib borilgani mamlakatimizda muborak dinimizga qaratilayotgan alohida e’tiborning isbotidir.
Mustaqillik bayrami arafasida shunday ulug‘ e’tirofga sazovor bo‘lish, menga cheksiz g‘urur bag‘ishladi. Kelajak avlodni yangi O‘zbekistonning chinakam bunyodkori qilib tarbiyalash, xalqimizning madaniy-ma’rifiy, diniy-axloqiy dunyoqarashini boyitish yo‘lidagi faoliyatimda bu mukofot menga qanot bag‘ishlaydi, deya ishonch bilan ayta olaman.
Jobir domla ELOV,
O‘zbekiston musulmonlari idorasining
Buxoro viloyatidagi vakili,
Buxoro viloyati bosh imom-xatibi,
Mir Arab oliy madrasasi rektori
* * *
Ajdodlarimizning o‘lmas merosi chuqur o‘rganilmoqda
— Bugun juda baxtiyorman. Eng ulug‘, eng aziz bayram — mustaqilligimizning 33 yilligi arafasida davlatimizning eng yuksak mukofotlaridan biri “Imom Buxoriy” ordeni bilan taqdirlanganimdan quvonchim cheksiz, so‘z bilan ta’riflashga ojizman. Prezidentimiz tashabbusi bilan ta’sis etilgan ordenga birinchilardan bo‘lib loyiq ko‘rilganimdan, yuksak mukofotni davlat rahbarining o‘z qo‘lidan olganimdan boshim ko‘kka yetdi.
Turli sohalarda erishilayotgan barcha yutuqlar vatanimizda hukm surayotgan tinchlik va osoyishtalik, odilona siyosat natijasidir. Islom dini ilmlari rivojiga beqiyos hissa qo‘shgan buyuk vatandoshlarimizning ulkan ilmiy merosini yanada chuqur o‘rganish, tabarruk ziyoratgoh va qadamjolar, ko‘hna masjid va madrasalarni obod qilish borasida keng ko‘lamli ishlar amalga oshirilmoqda. Viloyatimizda o‘nlab yangi masjidlar qurildi, mavjudlarida qayta qurish va ta’mirlash ishlari olib borilyapti. Misol uchun, bir vaqtlar yo‘q bo‘lib ketish arafasida turgan Abul Muin Nasafiy ziyoratgohini bugun butun dunyo sayyohlari katta zavq va hayrat bilan tomosha qilmoqda.
Mazkur majmuada Abul Muin Nasafiy ilmiy merosiga bag‘ishlab o‘tkazilgan xalqaro ilmiy-amaliy konferensiyalarda Turkiya, Misr, Fransiya, Rossiya, Bangladesh, Qozog‘iston, Tojikiston, Qirg‘iziston kabi davlatlardan yuzlab olim va kalomshunos mutaxassislar ishtirok etib, yurtimizda e’tiqod erkinligini ta’minlashga qaratilayotgan e’tiborni yuksak baholadi. Shuningdek, Kasbi tumanidagi Sulton Mir Haydar, Kitob tumanidagi Xo‘ja Ilm Koni va Mavlono Darvesh Muhammad Vaxshuvoriy, Qamashi tumanidagi Langar ota majmualarini rekonstruksiya va restavratsiya qilish ishlari amalga oshirildi.
Mustaqillikning dastlabki yillarida muborak haj amalini ado etishga muyassar bo‘lgan vatandoshlarimiz soni barmoq bilan sanoqli bo‘lgan. Bugungi kunda vijdon erkinligi va diniy-ma’rifiy muhit barqarorligini ta’minlashga qaratilayotgan alohida e’tibor tufayli ularning soni 15 mingdan oshdi. Joriy yilda faqat Qashqadaryo viloyatining o‘zidan 801 nafar fuqaro haj amallarini bajarib keldi.
Haj mavsumida Prezidentimiz hojilar holidan xabar olib, O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari bilan telefon orqali muloqot qilgani nafaqat haj ziyoratiga borganlarni, ularning oila a’zolarini, barcha mo‘min-musulmonlarimizni behad quvontirdi.
Bunday g‘amxo‘rlikdan ruhlangan hojilarimiz, viloyatimizdagi barcha jome masjidlar imom-xatiblari va ularning noiblari “Yangi O‘zbekiston fidoyisi bo‘lib, ma’naviyat targ‘ibotchisiga aylanamiz” shiori ostida xayrli amallarni bajarishmoqda.
Rahmatullo USMONOV,
O‘zbekiston musulmonlari idorasining
Qashqadaryo viloyatidagi vakili,
viloyat bosh imom-xatibi
* * *
Yuksak ma’naviy-axloqiy jamiyat barpo etish yo‘lida
Ko‘ksaroy qarorgohida mamlakatimizda ko‘zga ko‘ringan ilm-fan, ta’lim, sog‘liqni saqlash, adabiyot, madaniyat vakillari qatorida davlat mukofoti bilan taqdirlanganim menga cheksiz faxru iftixor bag‘ishladi.
Yaratganga behad shukrlar bo‘lsinki, yurtimizda Istiqlol bayrog‘i ostida xalqimizning yurt ravnaqi yo‘lidagi azaliy istaklarini ro‘yobga chiqa boshladi. Bu, albatta, o‘z-o‘zidan bo‘lib qolmaydi. Davlatimiz rahbari boshchiligida jamiyat hayotining barcha jabhalarida olib borilayotgan islohotlarning tub mohiyati, eng avvalo, inson manfaatiga qaratilgan bo‘lib, ularning negizida farovon turmush, ilm-fan ravnaqi, yuksak ma’naviy-axloqiy, ilmiy-ijodiy salohiyatni yanada yuksaltirish va rivojlantirish yotadi.
Bugun shu maqsadda diniy-ma’rifiy sohada amalga oshirilayotgan ulkan islohotlar, erishilayotgan yutuqlar maqtovga loyiq. Jumladan, Prezidentimiz tashabbusi bilan Imom Buxoriy me’moriy majmuasi yuksak darajada va mahobatli shaklda bunyod etilmoqdaki, u bir necha asrlar davomida yurtimiz va dunyo mo‘min-musulmonlari uchun ruhiy-ma’naviy oziqa oladigan muhtasham dargohga aylanadi. Shuningdek, kelajak avlod uchun bir necha yuz yillar ziyo sochadigan, yoshlarga ilm-ma’rifat nurini taratadigan osori-atiqa bo‘ladi.
Davlatimiz yetakchisi rahbarligida bunyod etilayotgan va Uchinchi Renessans poydevori, deya ta’riflanayotgan Islom sivilizatsiyasi markazi ham buyuk allomalarimizning jahon tamadduniga qo‘shgan hissalarini dunyo hamjamiyatiga namoyon etadigan, islom ma’rifatini keng tarqatadigan va yoshlarni ulug‘ allomalarga munosib avlod qilib tarbiyalaydigan ma’rifat koshonasi bo‘lib asrlar osha xizmat qildi, insha Alloh.
Mana shu o‘zgarishlar ko‘z o‘ngimda ro‘y berayotgani va o‘zim ham unda ishtirok etib, ulkan savobli ishlarga sababchi bo‘layotganimdan faxrga to‘laman. Bundan o‘ttiz yil oldin Farg‘ona viloyatining Quvasoy shahrida yangi qurilgan jome masjidining imom-xatibi sifatida o‘z faoliyatimni boshlaganman. Istiqlolning ilk davrlarida viloyatimizda bor yo‘g‘i 4 masjid bor edi. Ulardagi shart-sharoitlar haqida so‘z yuritishning hojati ham yo‘q. Bugun viloyatimizda 200 dan ortiq masjid faoliyat yurityapti. Ularning barchasi zamon talabiga mos tarzda ta’mirlangan, binolari yangidan bunyod etilib, namozxonlar uchun barcha sharoitlar hozirlangan.
Yana bir ta’kidlash joiz bo‘lgan voqea imom-xatib va diniy soha xodimlarining jamiyatdagi o‘rni mustahkamlandi. Oldinlari faqat to‘y-ma’rakalardagina ko‘rinish beradigan imomlarimiz bugun yurtimizda olib borilayotgan islohotlarda, uni xalqqa yetakazishda astoydil fidoyilik ko‘rsatmoqda. Ayniqsa, yoshlarimizni yot g‘oyalar ta’siridan asrab-avaylash, hanafiy mazhabiga xos diniy tushunchalarni targ‘ib qilish, dindoshlarimiz to‘g‘ri yo‘lda yurishi uchun olib borilgan ma’naviy-ma’rifiy ishlarda bevosita ishtirok etayotganimdan behad xursandman.
Kamtarona mehnatim yuksak qadrlanishidan, “Imom Buxoriy” ordeni bilan taqdirlanganimdan behad minnatdorman. Aslida bu mukofot nafaqat mening, balki butun Farg‘ona viloyatida faoliyat ko‘rsatayotgan barcha imom-xatib va noiblarning ulkan mehnati natijasi, deb hisoblayman.
Biz, din peshvolari bunday e’tibor va ehtirom oldida qarzdorlikni mudom his etamiz. Bunga javoban yurtimiz tinchligi va aholi farovonligi yo‘lida yanada kuch-g‘ayrat va fidokorlik bilan xizmat qilamiz. Shuningdek, davlatimiz rahbari tomonidan olib borilayotgan islohotlar bardavom bo‘lishini doimo Rabbimizdan so‘raymiz. Zero, Alloh taolo Qur’oni karimda: “Menga duo qiling va sizga ijobat qilurman...”, deb marhamat qilgan.
Alisher NAIMOV,
Farg‘ona viloyati bosh imom-xatibi o‘rinbosari,
Quvasoy shahar bosh imom-xatibi
Muhtaram Prezidentimiz tashabbusi bilan barpo etilgan O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining Qur’oni karim zali markazida VII asrga mansub qadimiy Qur’on qo‘lyozmasi — Usmon Mus'hafi namoyish etilmoqda. Ammo bu nodir qo‘lyozmaning bugungi manziliga yetib kelguniga qadar bosib o‘tgan yo‘li qariyb o‘n to‘rt asrlik Qur’on kitobati tarixi, Samarqand, Sankt-Peterburg, Ufa va Toshkent bilan bog‘liq murakkab tarixiy jarayonlarni qamrab oladi. Bu tarixni anglash uchun avvalo Qur’oni karimning ilk bor Mus'haf shaklida jamlanish jarayoniga nazar tashlash, xabar bermoqda iccu.uz.
VII asr: Qur’onning Mus'haf shaklida jamlanishi
Qur’oni karimning Mus'haf shaklida jamlanishi ikki muhim bosqichda amalga oshgan. Payg‘ambar Muhammad sollallohu alayhi vasallam hayotlik davrlarida Qur’on oyatlari sahobalar tomonidan yod olinib, vahiy kotiblari tomonidan turli yozuv materiallariga qayd etilgan. Biroq ular hali yagona Mus'haf holida jamlanmagan edi.
Payg‘ambar vafotlaridan keyin Abu Bakr Siddiq xalifaligi davrida yuz bergan Yamoma jangida ko‘plab Qur’on qorilarining shahid bo‘lishi Qur’on matnini bir joyga jamlash zaruratini kuchaytirdi. Imom Buxoriy Zayd ibn Sobitdan rivoyat qilgan hadisga ko‘ra, Umar ibn Xattob Abu Bakrga Qur’onni jamlashni taklif qilgan. Bu vazifa Zayd ibn Sobitga topshirilgan. Zayd Qur’on oyatlarini yozma manbalar hamda sahobalarning yodidagi qiroatlar bilan solishtirib jamlagan. Natijada Qur’on suhuf — sahifalar majmuasi holiga keltirilgan. Bu sahifalar dastlab Abu Bakrda, keyinchalik Umar ibn Xattobda, undan so‘ng esa Hafsa binti Umar huzurida saqlangan.
Usmon ibn Affon davri: rasmiy Mus'haf nusxalari
Usmon ibn Affon xalifaligi davrida islom davlati hududi kengayib, turli o‘lkalardagi musulmonlar orasida Qur’on qiroatiga oid tafovutlar sezila boshladi. Imom Buxoriy Anas ibn Molikdan rivoyat qilgan hadisga ko‘ra, Huzayfa ibn Yamon Armaniya va manbalarda 'Azarbayjon' deb atalgan tarixiy hududlarga yurishlarida Shom va Iroq askarlari orasidagi qiroat farqlarini ko‘rib, Usmon ibn Affonni bundan ogohlantirgan.
Shundan so‘ng xalifa Hafsa binti Umar huzuridagi sahifalarni olib kelishni buyurib, Zayd ibn Sobit, Abdulloh ibn Zubayr, Sa’id ibn Os va Abdurahmon ibn Horis ibn Hishomdan iborat hay’atga rasmiy Mus'haf nusxalarini tayyorlashni topshirgan. Tayyorlangan Mus'haflar musulmon dunyosining yirik markazlariga yuborilgan. Shu tariqa Abu Bakr davrida Qur’on bir joyga jamlangan bo‘lsa, Usmon ibn Affon davrida mazkur matn asosida rasmiy Mus'haf nusxalari tayyorlanib, musulmon o‘lkalariga tarqatilgan.
Mus'hafning Markaziy Osiyoga kelish tarixi
Mus'hafning Markaziy Osiyoga aynan qachon va qanday yo‘l bilan kelgani masalasi hanuz ilmiy tadqiqotlar mavzusi bo‘lib qolmoqda. Keng tarqalgan ma’lumotlarga ko‘ra, “Usmon Mus'hafi” XIV asrda buyuk bobomiz Amir Temur tomonidan Iroqdan Samarqandga olib kelingan. Shundan so‘ng ushbu nodir qo‘lyozma uzoq yillar davomida Samarqanddagi Nodir Devonbegi madrasasida e’zoz bilan saqlangan.
1868-yil: Samarqanddan Sankt-Peterburgga
Usmon Mus'hafi tarixining hujjatlar bilan aniqroq kuzatiladigan davri XIX asrdan boshlanadi. Mus'haf 1868-yilda (ayrim manbalarda 1869-yilda) Samarqanddan Sankt-Peterburgga olib ketilgan va avval Rossiya xalq maorifi vazirligiga, keyinchalik esa Saltikov-Shchedrin kutubxonasiga topshirilgan.
1905-yil: Mus'hafning faksimile nusxalari
Sankt-Peterburgda Mus'haf nafaqat saqlangan, balki ilmiy va nashriy jihatdan o‘rganilgan. 1905-yilda uning 50 dona faksimile nusxasi tayyorlangan. Bu nashr qadimiy qo‘lyozmani bevosita ko‘rish imkoniga ega bo‘lmagan tadqiqotchilar uchun uning matni va yozuv xususiyatlarini o‘rganishda muhim manbaga aylangan.
1917-yildan keyin: Mus'hafni qaytarish talabi
Siyosiy o‘zgarishlardan so‘ng musulmon jamoatchiligi qadimiy Mus'hafni o‘z tasarrufiga qaytarish masalasini ko‘tardi. Natijada qo‘lyozma Sankt-Peterburgdan chiqarilib, dastlab Ufaga olib borildi. Shundan keyin uning yo‘li yana Turkiston tomon burildi.
1924-yil: Toshkentga qaytish
1924-yilda Usmon Mus'hafi Toshkentga qaytarilgan. Qo‘lyozma O‘zbekiston davlat tarixi muzeyida saqlana boshlagan. Shu tariqa Mus'hafning qariyb yarim asr davom etgan Samarqand — Sankt-Peterburg — Ufa — Toshkent tarixiy yo‘li yakunlangan.
1989-yil: diniy idora tasarrufiga topshirilishi
Mus'haf bir necha o‘n yil davomida muzey fondida saqlandi. 1989-yilda O‘zbekiston hukumati qarori asosida qo‘lyozma O‘zbekiston musulmonlari idorasiga topshirildi. 1989-yil 14-mart kuni Toshkentda bo‘lib o‘tgan musulmonlarning to‘rtinchi qurultoyida Mus'haf musulmonlar tasarrufiga qaytarilgani e’lon qilindi. Keyingi yillarda u Hazrati Imom majmuasidagi Mo‘yi Muborak madrasasida saqlandi.
1996–2000-yillar: YUNЕSKO e’tirofi
Usmon Mus'hafining xalqaro miqyosdagi tarixida 1990-yillar alohida o‘rin tutadi. O‘zbekiston qo‘lyozmani YUNЕSKOning “Memory of the World” — “Jahon xotirasi” xalqaro reyestriga kiritish uchun 1996-yilda taqdim etdi. 1997-yilda Usmon Mus'hafi ushbu xalqaro reyestrga kiritildi. 2000-yil 28-avgustda esa mazkur e’tirofni tasdiqlovchi maxsus sertifikat taqdim etildi. Shu tariqa qo‘lyozma xalqaro darajada muhim yozma tarixiy meros sifatida e’tirof etildi.
2007-yil: maxsus saqlash tizimi
Qadimiy qo‘lyozmani zamonaviy talablar asosida saqlash maqsadida 2007-yil 8-iyunda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 115-son qarori qabul qilindi. Germaniyada ishlab chiqarilgan maxsus himoya qurilmasi olib kelinib, Mus'hafni muayyan harorat va namlik sharoitida saqlash tizimi yaratildi. Bu qo‘lyozmaning uzoq muddat saqlanishini ta’minlash yo‘lidagi muhim bosqichlardan biri bo‘ldi.
2025-yil 13-noyabr: yangi manzil
Usmon Mus'hafi tarixidagi navbatdagi muhim sana — 2025-yil 13-noyabr. Shu kuni qo‘lyozma Hazrati Imom majmuasidagi Mo‘yi Muborak madrasasidan O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga olib kelinib, Qur’oni karim zalidagi maxsus himoyalangan vitrinaga joylashtirildi. Shu kundan buyon qariyb o‘n to‘rt asrlik tarix bilan bog‘liq ushbu nodir yodgorlik Markazning Qur’on zalida namoyish etilmoqda.
338 varaqdan iborat Mus'haf
Bugungi kunda ushbu Mus'haf 338 varaqdan iborat bo‘lib, har bir varaqning o‘lchami 53 × 68 santimetrni tashkil etadi. Qur’on matni kiyik terisiga Hijoz xatida bitilgan. Qo‘lyozma yozuvida harakat va nuqtalar qo‘llanmagan, har bir sahifada esa 12 qator matn joylashtirilgan. Qur’oni karimdagi 114 suradan 89 tasi ushbu Mus'hafda saqlanib qolmagan. Qolgan 23 ta suraning ayrim qismlari bizgacha yetib kelgan. Faqat ikkita sura — An’om va Toha suralari to‘liq holatda saqlangan.
Bugun: 65 metrlik gumbaz ostidagi Mus'haf
O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining Qur’oni karim zaliga kirgan mehmon avvalo uning ko‘lamini his qiladi. Sakkiz qirrali zalning diametri 45 metr, umumiy maydoni 1 638 kvadrat metrni tashkil etadi. Nigoh yuqoriga ko‘tarilganda 65 metr balandlikdagi ulkan gumbaz ko‘rinadi. Uning bezaklarida 1 million 600 mingdan ortiq Svarovsiy kristallari foydalanilgan. Zalda zamonaviy multimedia texnologiyalari asosida maxsus Qur’oni karim mapping-shousi ham namoyish etiladi. Unda Qur’oni karimning nozil bo‘lish jarayoni yorug‘lik, tasvir va ovoz uyg‘unligi vositasida ta’sirchan va badiiy shaklda gavdalantiriladi. Ana shu mahobatli va ramziy makonning markazida esa VII asrga mansub Usmon Mus'hafi joylashgan.
Bir Mus'haf atrofida 114 Qur’on qo‘lyozmasi
Qur’on zalining ekspozitsiyasi faqat Usmon Mus'hafi bilan cheklanmaydi. Markaziy eksponat atrofida jami 114 ta Qur’on qo‘lyozmasi jamlangan. Bu son ramziy jihatdan ham muhim: Qur’oni karim 114 suradan iborat. Ekspozitsiyada Somoniylar, Qoraxoniylar, Saljuqiylar, G‘aznaviylar, Temuriylar va Shayboniylar davriga oid Qur’on nusxalarini ko‘rish mumkin. Shu tariqa zalga tashrif buyurgan kishi faqat bitta qadimiy qo‘lyozmani emas, balki Markaziy Osiyoda asrlar davomida shakllangan Qur’on kitobati, xattotlik va qo‘lyozmachilik madaniyatini bir makonda ko‘radi.
8 ta ipak gilam va 8 ta shams
Qur’on zalining yana bir muhim badiiy qismi — Qur’on oyatlari tushirilgan yirik ipak gilamlardir. Zalning 4 ravoq qismida jami 8 ta yirik ipak gilam joylashtirilgan. Ularga Qur’oni karimning turli suralaridan tanlangan oyatlar bitilgan. Shu tariqa me’morchilik, xattotlik, qo‘lyozma merosi va zamonaviy muzey texnologiyalari yagona makonda uyg‘unlashtirilgan. Bundan tashqari, gilamlar ustiga doira shaklidagi 8 ta shams joylashtirilgan bo‘lib, ularning har biriga maxsus duolar bitilgan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati