O‘zbekiston delegatsiyasi xalqaro forumda muvaffaqiyatli qatnashdi
Shu yil 20-21 sentyabr kunlari O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi o‘rinbosari, Toshkent islom instituti rektori, professor Muhammadolim Muhammadsiddiqov Moskva shahrida bo‘lib o‘tgan “Tinchlik yo‘li: Muloqot birgalikda uyg‘un yashashinng asosi sifatida” XX Xalqaro musulmonlar forumida ishtirok etdi.
Xalqaro forumda dunyoning 30 dan ortiq mamlakatidan kelgan taniqli ulamolar, mashhur muftiylar, professor-olimlar, jamoat va din arboblari hamda xalqaro tashkilotlar rahbarlari ishtirok etdi.
Forumda jahon hamjamiyatining e’tiborini zamonaviy tahdidlar, dinlararo murosasizlikka qaratib, dunyo hamjamiyatini tinchlik-osoyishtalikni qaror toptirishga chaqirildi. Shuningdek, bugungi tahlikali davrda diniy ulamolarning samarali ta’sir mexanizimini shakllantirishga urg‘u berildi.
So‘zga chiqqan notiqlar musulmonlar birdamligi, davlat va din munosabatlari, konfessiyalararo muloqotni rivojlantirish, diniy bag‘rikenglik, zo‘ravonlik va terrorizmga qarshi birgalikda kurashish kabi mavzularda chiqishlar qildi. Xususan, Muhammadolim Muhammadsiddiqov mavzu doirasida muhim ma’ruza bilan ishtirok etdi.
Safar davomida O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi o‘rinbosari Muhammadolim Muhammadsiddiqov Moskva shahridagi Imom al-Buxoriy nomidagi musulmonlar mahalliy diniy tashkiloti rahbari Umid Mamataliyev bilan muloqot o‘tkazildi.
Muloqotda mazkur mamlakatda vaqtincha yashab mehnat qilayotgan vatandoshlar faoliyati, yashash tarzi, muammolari haqida suhbat qilindi. Jumladan, vatandoshlarimizning diniy e’tiqodini to‘g‘ri yo‘lga solish, mazhabsizlikni oldini olish kabi masalalarda olib borilayotgan ishlar haqida so‘z yuritildi.
Shuningdek, vatandoshlar uchun O‘zbekistondan imom-domlalarni jalb qilgan holda o‘quvlarni tashkil etish, ularga ta’lim berishda yurtimizda nashr etilgan diniy adabiyotlarni olib kelish masalalari muhokama etildi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Matbuot xizmati
18 avgust — Usmon Mus'hafi Toshkentga qaytgan kun
18 avgust Toshkentning nafaqat diniy, balki madaniy va ilmiy merosi tarixida muhim o‘rin tutuvchi sana. Qur’oni Karimning eng qadimiy qo‘lyozmalaridan biri sifatida e’zozlanadigan Usmon Mus'hafi asrlar davomida Markaziy Osiyo tarixining turli bosqichlariga guvoh bo‘lib kelgan, xabar bermoqda iccu.uz.
Ushbu nodir qo‘lyozma yirik hajmdagi pergament varaqlarga yozilgan bo‘lib, matni qadimiy Hijoz xatida bitilgan. Mus'hafda hozirgi arab yozuvidagi nuqta va harakat belgilari mavjud emas. Manbalarda uning saqlanib qolgan qismi 338 yoki 353 varaqdan iborat ekani haqida turli ma’lumotlar uchraydi. Ayrim yo‘qolgan pergament varaqlar keyinchalik qog‘oz bilan almashtirilgan. Qo‘lyozmaning aniq sanasi xususida ilmiy adabiyotlarda turli qarashlar mavjud.
Tarixiy ma’lumotlarga ko‘ra, Mus'haf uzoq yillar Samarqandda saqlangan. 1868–1869 yillarda u Sankt-Peterburgga olib ketilgan va Imperator xalq kutubxonasiga topshirilgan. 1905 yilda qo‘lyozmaning 50 ta faksimile nusxasi ko‘chirilgan. 1917 yildagi siyosiy o‘zgarishlardan keyin musulmon ulamolarining talabi bilan Mus'haf avval Ufaga, keyin esa O‘rta Osiyoga qaytarilishi jarayoni boshlangan.
1924 yilda Usmon Mus'hafi Tatariston, Boshqirdiston va Turkiston ulamolaridan tashkil topgan maxsus kuzatuvchilar hamrohligida maxsus poyezd orqali Ufadan Toshkentga olib kelindi. Toshkentga olib kelinganidan so‘ng Mus'haf bir muddat shahardagi masjidlardan birida saqlandi. Keyinchalik uning asrab-avaylanishini ta’minlash maqsadida O‘zbekiston tarixi davlat muzeyiga topshirildi.
1989 yil 14 mart kuni Toshkentda bo‘lib o‘tgan Musulmonlarning IV quriltoyida O‘zbekiston hukumati qarori bilan Usmon Mus'hafining musulmonlar ixtiyoriga qaytarilgani e’lon qilindi. Keyinchalik u O‘zbekiston musulmonlari idorasi ixtiyoriga topshirildi. Mus'haf bir muddat Hazrati Imom majmuasidagi «Mo‘yi Muborak» madrasasi muzey-kutubxonasida maxsus sharoitda ham saqlandi.
Usmon Mus'hafining tarixiy va madaniy ahamiyati xalqaro miqyosda ham e’tirof etilgan. 1997 yilda qo‘lyozma YUNЕSKOning «Memory of the World» — «Jahon xotirasi» dasturi ro‘yxatiga kiritilgan.
2025 yil 13 noyabr — Usmon Mus'hafi tarixida yana bir muhim sana. Aynan shu kuni nodir qo‘lyozma O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga olib kelindi. Bugun Qur’on zalidagi asosiy eksponatlardan biri sifatida alohida o‘rin egallab, yurtimizning ko‘p asrlik diniy, ilmiy va ma’naviy merosini namoyon etuvchi bebaho yodgorlik sifatida taqdim etilgan. Shuningdek, Markazda turli davrlarda Somoniylar, Qoraxoniylar, Xorazmshohlar va Temuriylar davrida ko‘chirilgan Qur’on nusxalarini ham ko‘rish mumkin. Usmon Mus'hafi tarixi bu faqat bir qo‘lyozmaning tarixi emas. Bu asrlar osha saqlangan ilmiy va ma’naviy meros, uni asrab-avaylagan avlodlar xotirasi va O‘zbekiston zaminida shakllangan buyuk islom sivilizatsiyasining uzviy davomiyligi haqidagi tarixdir.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati