Sayt test holatida ishlamoqda!
16 Noyabr, 2026   |   6 Jumadul soni, 1448

Toshkent shahri
Tong
05:50
Quyosh
07:12
Peshin
12:13
Asr
15:22
Shom
17:06
Xufton
18:23
Bismillah
16 Noyabr, 2026, 6 Jumadul soni, 1448

«Subhanalloh» so‘zining tarjimasi

27.09.2024   21789   4 min.
«Subhanalloh» so‘zining tarjimasi

Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.

«Subhanalloh» jumlasi Alloh taolo bandalari aytishini yaxshi ko‘radigan zikrlardan hisoblanadi. Biz har kuni besh mahal namoz o‘qiganimizda o‘ttiz uch martadan «Subhanalloh», «Alhamdulillah» va «Allohu akbar» zikrlarini aytamiz. Uning qanchalik savobli ish ekanidan xabardormiz. Ammo biz quyida «Subhanalloh»ning fazilati emas, balki mazkur jumlaning o‘zbek tiliga tarjima qilinishi haqida to‘xtalib o‘tamiz. Zero, aytayotgan zikrlarimiz mukammal bo‘lishi va ibodatimizda ixlos hosil qila olishimiz uchun zikrlarning ma’nosini bilish talab etiladi.

«Subhanalloh» jumlasi aslida arabcha سَبْحًا – يَسْبَحُ – سَبَحَ so‘zidan yasalgan bo‘lib, u lug‘atda «daryoda suzmoq», «yulduzlarning osmonda suzib yurishi» kabi ma’nolarni ifodalaydi. سُبْحَانَ so‘zi esa, mazkur fe’ldan yasalgan masdar (harakat nomi) hisoblanadi. سُبْحَانَ اللهِ jumlasi qisqartirilgan shakl bo‘lib, u aslida أُسَبِّحُ اللهَ سُبْحَانًا أو تَسْبِيحًا shakliga ega.

Bizdagi diniy adabiyotlarning aksariyatida «Subhanalloh» so‘zi «Allohni poklab yod etaman, Allohni poklayman», deb o‘girilgan. Mazkur jumlani bu tarzda tarjima qilish noto‘g‘ri. Chunki Alloh azaliy pok Zot, U bizning poklashimizga muhtoj emas. Allohning aybu nuqsondan Pokligining ibtidosi ham, intihosi ham yo‘q. U Zot bandalari «Subhanalloh» deganlaridan so‘ng Pok bo‘lgan emas yoki bandalar «Subhanalloh» demay qo‘ysalar U Zotning Pokligiga putur yetmaydi.

Hadisi qudsiylarning birida bunday deyilgan: «Ey bandalarim, sizlar Mening zararimga (ya’ni, Menga zarar yetkazish darajasiga) hech qachon yeta olmaysizlarki, Menga zarar bersangizlar! Mening foydamga ham aslo yeta olmaysizlarki, Menga foyda bersangizlar!» Imom Muslim rivoyati.

Aslida biz Allohni poklab yod etmaymiz, balki Uni pok deb bilamiz, har qanday aybu nuqsondan xoli ekanini tan olamiz, e’tirof etamiz, xolos.

Yahudiylar: «Uzayr Allohning o‘g‘lidir», nasroniylar esa «Masiyh Allohning o‘g‘lidir» degan da’voni qilishdi. Shuningdek, ular farishtalar Allohning qizlari, Alloh o‘ziga farzand tutdi, deb noloyiq gap-so‘zlarni tarqatdilar. Lekin bu bilan Allohning sha’niga zig‘ircha dog‘ tushgani yo‘q. Ular bu so‘zlari bilan Alloh Pokligiga putur yetkazolmaydilar. Shuningdek, mo‘minlar «Subhanalloh» deyish bilan Allohni poklagan ham hisoblanmaydilar. Ular «Subhanalloh» deyishlari bilan Allohning Poklik sifati ziyoda bo‘lib qolmaydi. Bu yerda hamma narsa e’tiqodga bog‘liq. Kofir va mushrik kimsalar Alloh sha’niga noloyiq gaplarni aytadilar va Allohga sherik qiladilar. Ularning e’tiqodi shunday. Mo‘minlar esa, Allohni har xil ayb-kamchilik va nuqsonlardan Pok va Ulug‘ Zot deb tan oldilar. Bandalar bundan ortiq narsaga toqat qila olmaydilar.

Shuni unutmaylikki, «poklamoq» so‘zi «aslida toza bo‘lmagan», «kir bosgan, ifloslangan narsani tozalash»ga nisbatan ishlatiladi. Masalan, qo‘lingiz kir, uni poklash uchun suv bilan yaxshilab yuvish lozim. Kiyimni ham xuddi shunday tozalanadi. Endi, bir o‘ylab ko‘ring, «tozalamoq» va «poklamoq» so‘zini Allohga nisbatan qo‘llash qanchalik katta xato!

Arab tilida «bobut-taf’iyl» vaznida yasaluvchi so‘zlarning ma’nolaridan biri shuki, u «fa’ala bobi»dagi fe’l ifodalagan ish-harakat yoki sifatni mavjud deb hisoblash yoki tan olishni bildiradi. Masalan:

صَدَقَ – rost gapirmoq, صَدَّقَ – rost gapirgan (yoki rostgo‘y) deb tan olmoq.

كَذَبَ – yolg‘on gapirmoq, كَذَّبَ – yolg‘on gapirgan demoq yoki yolg‘onchiga chiqarmoq.

Shunga o‘xshab سَبَّحَ fe’li ham «poklamoq» emas, balki «pok deb tan olmoq» ma’nosini ifodalaydi.

Arab tilidagi lug‘at kitoblarda, jumladan «Lisanul-arob», «An-nihoya», «Muxtorus sihoh» kitoblarida تَسْبِيحٌ so‘zi التَّنْزِيهُ وَالتَّقْدِيسُ وَالتَّبْرِئَةُ مِنَ النَّقَائِصِ deb izohlangan. Ya’ni, uning ma’nosi «nuqson va kamchiliklardan xoli, pok deb tan olmoq», «Allohning Pok Zot ekanini e’tirof etmoq»dir.

Bas, shunday ekan, «Subhanalloh» jumlasini o‘zbek tiliga tarjima qilishda yuqorida aytib o‘tilgan muhim va nozik jihatlar e’tiborga olinsa, barchamiz O‘z Zoti va sifatida Tengsiz va Ulug‘ bo‘lgan Alloh taoloning sha’niga to‘g‘ri kelmaydigan so‘zlarni aytishdan saqlangan bo‘lamiz.

Manba

Boshqa maqolalar
Yangiliklar

«Uchinchi Renessans chorrahasi»: Imom-xatiblar uchun ilm, tarix va ma’rifat muloqoti tashkil etildi

16.11.2026   13381   3 min.
«Uchinchi Renessans chorrahasi»: Imom-xatiblar uchun ilm, tarix va ma’rifat muloqoti tashkil etildi

O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida Toshkent shahri va Navoiy viloyatidan tashrif buyurgan imom-xatiblar ishtirokida “Uchinchi Renessans chorrahasi” mavzusi doirasida ma’rifiy tadbir tashkil etildi, xabar bermoqda iccu.uz.

Tashrif avvalida ishtirokchilar uchun mahorat darsi o‘tkazildi. Unda diniy-ma’rifiy faoliyatda zamonaviy yondashuvlar, milliy va diniy qadriyatlarni targ‘ib etish, tarixiy merosni yosh avlodga yetkazish masalalariga e’tibor qaratildi. Shuningdek, mehmonlarga “Men” nomli hujjatli film namoyish etildi.

Shundan so‘ng imom-xatiblar Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan barpo etilgan Markazning muzey ekspozitsiyalari bilan tanishdi. Ular yurtimiz hududida shakllangan qadimgi sivilizatsiyalar, islom ilm-fani taraqqiyoti, buyuk allomalar hayoti va ilmiy merosiga oid tarixiy manbalar, noyob eksponatlar hamda zamonaviy multimedia yechimlari bilan yaqindan tanishish imkoniga ega bo‘ldi. Ayniqsa, Qur’oni karim zalida saqlanayotgan Usmon mus'hafi va turli davrlarga oid nodir Qur’on nusxalari ishtirokchilarda katta taassurot qoldirdi.

Tashrifning muhim yo‘nalishlaridan biri Markazning ilmiy-tadqiqot va ma’rifiy faoliyati bilan tanishish bo‘ldi. Jumladan, mehmonlarga kutubxona faoliyati, uning fondidan o‘rin olgan ilmiy adabiyotlar, qo‘lyozmalar, elektron axborot resurslari hamda tadqiqotchilar uchun yaratilgan imkoniyatlar haqida batafsil ma’lumot berildi.

Shuningdek, Markazning ikkinchi qavatida joylashgan xalqaro ilmiy-ma’rifiy platforma faoliyatiga alohida e’tibor qaratildi. Ishtirokchilarga ushbu platformaning asosiy vazifasi — islom sivilizatsiyasi merosini xalqaro miqyosda o‘rganish va targ‘ib etish, jahonning nufuzli ilmiy muassasalari, tadqiqot markazlari, xalqaro tashkilotlar hamda olimlar o‘rtasida samarali hamkorlikni yo‘lga qo‘yish ekani tushuntirildi.

Mazkur platforma xalqaro ilmiy muloqotlar, konferensiyalar, davra suhbatlari va taqdimotlarni tashkil etish, qo‘shma tadqiqotlarni amalga oshirish, ilmiy tajriba almashish uchun zamonaviy maydon vazifasini bajaradi. U orqali Markazda jamlangan tarixiy manbalar va ilmiy izlanishlar natijalarini xalqaro ilmiy hamjamiyatga yetkazish, shuningdek, O‘zbekistonning boy ilmiy-ma’naviy merosini jahonda keng tanitish imkoniyatlari yaratilgan.

Shodlik Boynazarov, Xorazm viloyati Xiva tumanidagi Xon Ismoil Jo‘rjoniy masjidi imom-xatibi:

Bu yerda faqatgina muzey bilan cheklanib qolinmagan. Ilmiy yo‘nalishlar, diniy qadriyatlarimiz, islom dinining shakllanishidan bugungi kungacha bo‘lgan tarixi, buyuk ulamolarimiz hayoti va ularning asarlari bilan tanishish imkoniyati yaratilgan. Bunday markazning barpo etilishi yurtimiz kelajagi, ayniqsa, yosh avlod uchun katta ilmiy va ma’naviy meros hisoblanadi.

Jizzax viloyati Sharof Rashidov tumanidagi Qangli jome masjidi noib imomi esa Markazda yaratilgan zamonaviy imkoniyatlar, xususan, ekspozitsiyalar va ko‘p tilli axborot tizimining ahamiyatiga to‘xtaldi.

Uning ta’kidlashicha, Markaz orqali milliy qadriyatlar, diniy meros va buyuk allomalar hayoti haqida turli tillarda ma’lumot olish, ularni chuqur o‘rganish mumkin. Ayniqsa, Qur’oni karim zalidagi “Alaqa” surasi ilk oyatlaridan boshlanib, “Fotiha” surasi tilovati bilan davom etadigan taqdimot unda katta taassurot qoldirgan.

Normamat Ramazon, Navoiy viloyati Xatirchi tumanidagi “Abu Hanifa” jome masjidi imom-xatibi:

Ulamolarimizning hayoti va ilmiy merosi, qo‘lyozma kitoblar, shuningdek, Qur’oni karim zalidagi Usmon mus'hafi bilan tanishib, juda katta taassurot oldik. Bu yerda har bir tafsilotga alohida e’tibor qaratilgan. Yurtimizda bunday ilmiy-ma’rifiy markazlar tashkil etilayotgani biz, diniy soha vakillari uchun ham katta imkoniyat.

Ta’kidlash joizki, “Uchinchi Renessans chorrahasi” mavzusi doirasidagi bunday uchrashuv va ma’rifiy tashriflar diniy soha vakillarining tarixiy meros, islom ilm-fani va zamonaviy ilmiy tadqiqotlar haqidagi bilimlarini boyitish, shuningdek, milliy va diniy qadriyatlarni keng targ‘ib etishga xizmat qiladi.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

O'zbekiston yangiliklari