O‘zbekiston Respublikasida oila, onalik, otalik va bolalik davlat himoyasidadir. O‘zbekiston Respublikasida onalik va otalik izzat-ikromga hamda hurmatga sazovordir” (O‘zbekiston Respublikasining Oila kodeksi. 4-modda).
Islom dini ko‘rsatmalari doimo voqe’likka mos tarzda bo‘lgan. Shuning uchun dinimiz ko‘rsatmalarida insonning kundalik turmush tarzining hech bir sohasi e’tibordan tashqarida qolmagan.
Shuningdek, shariat ahkomlarida hech qachon bir taraflama yondashish va qaysidir martabadagi insonlarga alohida tarafkashlik bo‘lmagan. Har bir muomala har tomonlama mukammal tarzda tartibga solingan.
Islom dini hukmlari mislsiz adolatga asoslangan.
Adolat esa har narsaning me’yoridir. Alloh subhonahu va taolo bizlarni har bir ishda adolat bilan hukm chiqarishimizga buyurgan: “Albatta, Alloh sizlarga omonatlarni o‘z ahliga erishtirishni va agar odamlar orasida hukm qilsangiz, adolat ila hukm qilishni amr qiladir. Alloh sizlarga qanday ham yaxshi va’z qilur! Albatta, Alloh eshituvchi va ko‘ruvchi zotdir” (Niso surasi, 58-oyat).
Islom har bir javobgar shaxsni adolatga o‘z me’yorida rioya qilishga chaqiradi. Alloh taoloning har tasarrufoti adolatga asoslangan. Shariatimizda bandaga toqatidan tashqari zulm qilinmaydi, balki adolat ila toqatiga yarasha amal qilishga buyuriladiki, toki jamiyat omonlik va barqarorlikni his qilsin. Toki amallar va obodonlik uchun vaqt ajratsin.
Jumladan oila masalasida farzandning vujudiga sababchi bo‘lgan ota va onaning hurmat-ehtiromi bayon qilinishi bilan birga farzandning ham ota-ona zimmasidagi haqlarga e’tiborsizlik qilinmagan. Chunki Islom dini ko‘rsatmalari buyuk ilohiy dastur erur.
Shubhasizki, ota-onalar farzandlarning dunyoga kelishining asosiy sababchilaridir. Ular farzandining rohati uchun bor-yo‘g‘ini nisor aylagaylar. Farzandlarining baxtu-saodati va farog‘atlari uchun bor-budini fido qilurlar. Alloh subhonallohu va taolo bunday marhamat qiladi: “Va Allohga ibodat qilinglar va Unga hech narsani shirk keltirmanglar. Ota-onaga yaxshilik qilinglar” (Niso surasi, 36-oyat).
Ota-ona haqlarini aytib tugata olmaymiz, lekin farzandning ham shariatimiz ko‘rsatmalariga muvofiq haqlari borki, kimki bunga rioya qilmasa nafaqat o‘z jigarbandiga, balki butun jamiyatga xiyonat qilgan bo‘lur.
Holbuki farzandlarimiz nafaqat bizning naslimizning davomchilari, balki butun jamiyatning kelajagi hamdir. Kelajak avloda oldida, jamiyat oldida, yurt oldida va Vatan oldida har birimiz o‘z farzandalrimiz uchun mas’uldirmiz.
Shahobiddin PARPIYEV,
Asaka tumanidagi "Muhammadsolih" jome masjidi imom-xatibi.
Qohira shahrida bo‘lib o‘tayotgan anjuman asosiy qismida O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari ma’ruza qildilar. Shuningdek, Misr muftiysi Nazir Muhammad Ayyod, Misr Vaqflar vaziri Usoma Azhariy, Xalqaro Islom fiqhi akademiyasi bosh kotibi doktor Qutb Mustafo Sano, Al-Azhar shayxi vakili Shayx Ayman Abdulg‘aniy, Musulmon olami uyushmasi Bosh kotibi o‘rinbosari doktor Abdurrahmon ibn Abdulloh az-Zayd va Abu-Dabi Islom ishlari raisi, doktor Umar Habtur ad-Dari’iy kabilar nutq qildilar.
Muftiy hazratlari muhokama qilinayotgan oila, ayollar huquqi va farzand tarbiyasi masalasi g‘oyat dolzarb ekaniga urg‘u qaratdilar. Xususan, turli mintaqalarda oila instituti inqirozga yuz tutayotgani, yoshlarning oila qurishga qiziqishi pasayib, ajrashishlar soni ortib borayotgani jiddiy xavotir uyg‘otayotgani ta’kidlandi. Qayd etilishicha, bu sinov butun insoniyat oldida turgan umumbashariy muammoga aylanmoqda.
Shu munosabat bilan Muftiy hazratlari tomonidan bir qator dolzarb takliflar ilgari surildi:
– Qo‘shma fatvo ishlab chiqish: ilmiy asoslangan hamda ilg‘or tajribalarni o‘zida jamlagan qo‘shma fatvo ishlab chiqish zarurligi ma’lum qilindi. Ushbu hujjatni turli tillarga tarjima qilib, OAV, raqamli platformalar, ma’rifiy tadbirlar va juma xutbalari orqali keng jamoatchilikka yetkazish ta’kidlandi.
– Yoshlarni oilaga tayyorlash dasturlari: turmush qurish ostonasida turgan yoshlarning diniy, milliy va ijtimoiy mas’uliyatini yuksaltirishga qaratilgan maxsus kurslar va psixologik-ma’rifiy maslahat dasturlarini yo‘lga qo‘yish taklif etildi.
– Fatvo markazlari va OAV hamkorligi: milliy qadriyatlar va islomiy ta’limotlarni yoshlarga zamonaviy, ta’sirchan usullarda yetkazish uchun fatvo markazlari bilan OAV o‘rtasidagi hamkorlik lozimligiga e’tibor qaratildi.
Shu o‘rinda, O‘zbekistonda mazkur yo‘nalishlarda amalga oshirilayotgan tizimli islohotlar ham bayon qilindi.
Xalqaro anjuman ishtirokchilari Muftiy hazratlari tomonidan ilgari surilgan takliflarni qo‘llab-quvvatlab, yurtimizda diniy-ma’rifiy sohada amalga oshirilayotgan islohotlar, oila institutini mustahkamlash borasidagi ishlarga yuqori baho berdilar.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati