Cavol: Hozirgi kunda ko‘plab supermarketlarda sotuvdagi mahsulot ostiga uning narxi ham yozib qo‘yilgan. Xaridorlar ulardan keragini olib, oxirida kassaga kelib to‘lov qiladi. Shu holatda olingan mahsulotni kassaga kelishdan oldin ichib yoki yeyishning zarari yo‘qmi? Chunki hali sotuvchi bilan oldi-sotdi bo‘lmagan bo‘ladi-ku.

Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym. Tagida narxlari yozib qo‘yilgan mahsulotni olishning o‘zi ham savdo bo‘laveradi. Buni “Taotiy” (olish-berish) savdosi deyiladi. Ya’ni narxi yozib qo‘yilgan yoki avvaldan ma’lum bo‘lgan mahsulotni hech nima demasdan narxini to‘lab olib ketish ham savdoning bir turidir. Bu savdoda “sotdim” va “sotib oldim” deyish shart bo‘lmaydi. Sotuvchi tomonning mahsulot ostiga narxni yozib qo‘yishi “Bu mahsulotni shu narxga sotamiz”, degani, xaridor peshtaxtadan o‘sha mahsulotni sotib olish maqsadida qo‘lga olishi “Shuni sotib oldim”, degani bo‘ladi. Ya’ni mijoz ko‘rsatilgan narxga rozi bo‘lib narsani olishi sotib olishga o‘taveradi.

“Hidoya” kitobida bunday deyiladi: “Qimmatbaho va arzon mahsulotlarda ikki tomonning roziligi topilgani uchun “taotiy” bilan qilingan savdo bog‘lanaveradi”.

Siz aytgan holatda xaridor mahsulotni qo‘lga olishi, uni yeyishi yoki ichishi shu narxga rozi bo‘lganidan darak beradi. Faqat uni yeb yoki ichib qo‘ygandan keyin “buni sotib olmayman”, deb ortga qayta olmaydi. Pulini to‘laydi. Vallohu a’lam.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi