Bir qizaloq taqinchoq do‘koniga kirib sotuvchiga qarab chiroyli zirak ko‘rsatishini so‘radi. Sotuvchi qizaloqqa hayratlangancha qarab turaverdi. Shunda qizaloq bir zirakni ko‘rsatib: “Mana buni chiroyli qilib o‘rab berolasizmi?!”, dedi. Sotuvchi: “Puling bormi?” deb so‘radi.
Qizaloq cho‘ntagidagi bir nechta tangani chiqarib,:“Bor pulim shu, yetadimi?” deb so‘radi. So‘ngra u: “Bilasizmi, men opamga shu zirakni sovg‘a qilmoqchiman. Chunki u onamiz olamdan o‘tganidan keyin bizga g‘amxo‘rlik qilib kelmoqda. Men opamni xursand qilishni juda xohlardim. Menda bori shu”, dedi pulga ishora qilib.
Bir necha soniyadan so‘ng sotuvchi zirakni chiroyli qutiga solib, qizchaning qo‘liga berdi. U xursand bo‘lganicha uyiga shoshib ketdi.
Bir fursatdan so‘ng do‘konga bir o‘rta yoshli qiz kirib, do‘konchiga o‘sha qizaloq olgan zirakni ko‘rsatib: “Buni sizdan olganmidi?” deb so‘radi. Sotuvchi taqinchoqga qarab: “Ha” deb javob berdi. Qiz taqinchoqni narxi qanchaligini so‘radi. Sotuvchi: “Bu xaridor va mening kelishuvim” deb javob qildi. U: “Singlimda bir necha tanga bor edi. Bu esa judayam qimmatligini bilaman. Bunga pulimiz yetmaydi” deb zirakni qaytarib bermoqchi bo‘ldi.
Shunda sotuvchi: “Singlingiz bor budini berdi. Bu narxni hech kim bera olmaydi”, deya taqinchoqni qizga qaytarib berdi.
Akbarshoh Rasulov tarjimasi
Da’vo: Qabristonda Qur’on tilovat qilish bid’at.
Raddiya: Imom Qurtubiy rahimahulloh aytadi: “Ba’zi ulamolar qabr oldida Qur’oni karimni qiroat qilishga ikki novda hadisini dalil keltiradi va qabrlarga novda ekish hamda Qur’on tilovatining foydasi borligini ta’kidlashadi. Ekilgan novda azobni yengillatganidan keyin qandoq qilib mo‘min kishining Qur’on tilovat qilishi foyda bermasin? Shuning uchun, ulamolar qabr ziyoratini mustahab, tilovat esa ziyoratchidan mayyitga tuhfadir, deyishgan”.
Imom Navaviy rahimahulloh “Sahihi Muslim”ning sharhida: “Ulamolar qabr oldida Qur’on tilovat qilishni mana shu hadisga asosan mustahabdir, deyishgan. Qabristonga ekilgan daraxt novdasining tasbeh aytishi bilan azob yengillashgach, Qur’on tilovati bilan azobning yengillashishi yanada a’loroqdir”, degan.
Imom Sha’biy aytgan: “Ansoriylar mayyit huzurida “Baqara” surasini o‘qishar edi”. Imom Xallol: “Ansoriylar biror kishi vafot etsa, uning qabriga navbat bilan qatnab, u yerda Qur’on o‘qishar edi”, degan.
Ibrohim Naxa’iy aytadi: “Qabrlar oldida Qur’on qiroat qilishning aslo zarari yo‘q”.
Za’faroniy bunday deydi: “Shofe’iydan qabrlar oldida qiroat qilish xususida so‘raganimda, u zot zarari yo‘q dedi”.
“Fatavoi Hindiya”da: “Mayyit dafn etilgach, qabr oldida bir jonliq so‘yib, go‘shtini taqsimlab bo‘lguncha miqdorda tilovat qilib, mayyit haqqiga duo qilish mustahabdir” deyilgan.
Imom Navaviyning “al-Azkor” kitobida keltiriladi: “Mayyitni dafn qilib bo‘lingach, bir jonliq so‘yib, taqsimlangunicha qabr boshida o‘tirish mustahab amaldir. O‘tirganlar Qur’on tilovati, mayyitga duo, va’z, xayr ahlining hikoyalari va solihlarning suhbatlari bilan mashg‘ul bo‘lishadi. Imom Shofe’iy va u zotning izdoshlari Qur’ondan ba’zi suralari o‘qiladi. Bordi-yu, Qur’onning barchasi xatm qilinsa, yanada yaxshiroq bo‘ladi”, deyishgan”.
O‘tkirbek Sobirov
O‘zbekiston musulmonlari idorasi bo‘lim boshlig‘i,
Toshkent islom instituti o‘qituvchisi