Qabr sahobani ham siqqan bo‘lsa...
Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.
عَنْ أَنَسٍ رَضِي اللهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعَ صَوْتًا مِنْ قَبْرٍ فَقَالَ: مَتَى مَاتَ هَذَا؟ فَقَالُوا: مَاتَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ، فَسُرَّ بِذَلِكَ، وَقَالَ: لَوْلَا أَلَّا تَدَافَنُوا لَدَعَوْتُ اللهَ أَنْ يُسْمِعَكُمْ عَذَابَ الْقَبْرِ. رَوَاهُ النَّسَائِيُّ وَمُسْلِمٌ.
Anas roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Nabiy sollallohu alayhi vasallam bir qabrdan ovoz eshitdilar va:
«Qachon vafot etgan?» dedilar.
«Johiliyatda vafot etgan», deyishdi.
U zot bundan yengil tortdilar va:
«Agar dafn qilmay qo‘yishingizdan qo‘rquvim bo‘lmaganida, sizga qabr azobini eshittirishini so‘rab, Allohga duo qilar edim», dedilar».
Nasaiy va Muslim rivoyat qilganlar.
Ushbu hadisdan olinadigan foydalar:
1. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning qabrdagi ovozlarni eshitish xususiyatlari ham borligi.
2. Johiliyatda shirk bilan o‘lganlar ham qabrlarida azoblanishlari.
3. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam Allohga duo qilib, ummatlariga qabr azobini eshittirish imkoniyatiga ega bo‘lsalar ham bu ishni qilmaganliklari. Chunki qabrdagi azobni eshitadigan bo‘lsa, odamlar qo‘rqqanlaridan hech kimni dafn qilgani bormay qo‘yar ekanlar.
Demak, qabr ovozini eshitmasdan ham unga iymon keltirib, undan panoh so‘rab, undan qutultiradigan ishlarni qilib yurishimiz kerak ekan.
عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِي اللهُ عَنْهُ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: هَذَا الَّذِي تَحَرَّكَ لَهُ الْعَرْشُ، وَفُتِحَتْ لَهُ أَبْوَابُ السَّمَاءِ، وَشَهِدَهُ سَبْعُونَ أَلْفًا مِنَ الْمَلَائِكَةِ لَقَدْ ضُمَّ ضَمَّةً، ثُمَّ فُرِّجَ عَنْهُ. رَوَاهُ النَّسَائِيُّ هُنَا وَالشَّيْخَانِ فِي الْفَضَائِلِ.
Ibn Umar roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:
«Nabiy sollallohu alayhi vasallam:
«Mana bu uning uchun Arsh harakatga kelgan, unga osmonning eshiklari ochilgan, unga yetmish ming farishta hozir bo‘lgan odamdir. Batahqiq, u ham bir marta siqildi. So‘ngra u qo‘yib yuborildi», dedilar».
Bu joyda Nasaiy va ikki Shayx «Fazilatlar» bobida rivoyat qilganlar.
Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam ushbu hadisdagi gaplarni ansoriylarning Avs qabilasi boshlig‘i, ulug‘ sahobiy Sa’d ibn Muoz roziyallohu anhu haqida aytganlar.
Sa’d ibn Muoz roziyallohu anhu vafot etib, ruhlari ko‘tarilganida u kishining hurmatlaridan Arshi A’lo harakatga kelgan, osmon eshiklari ochilgan ekan. U kishining janozalariga yetmish ming farishta hozir bo‘lgan ekan.
Lekin shunchalik ulug‘ maqomga ega bo‘lishlariga qaramay, qabrga qo‘yilganlarida u kishi ham qabr tomonidan bir marta siqilgan, keyin qo‘yib yuborilgan ekanlar.
Imom Ahmad keltirgan rivoyatda:
«Albatta, qabrning bir bosishi bor. Agar o‘sha bosishdan biror kishi najot topadigan bo‘lsa, Sa’d topar edi», deyilgan.
Ushbu qabrning siqishidan faqat Payg‘ambar alayhissalomlar va balog‘atga yetmagan bolalargina chetda qolar ekanlar. Chunki bu ikki toifada umuman hech qanday gunoh bo‘lmaydi. Qolganlar esa bunga albatta duchor bo‘lar ekan. Gunohi ozlarni qabr siqishi ozroq, ko‘plarniki esa ko‘proq bo‘lar ekan.
Shuning uchun iloji boricha gunohdan uzoqda bo‘lishga harakat qilish lozim. Shariatimizda qaysi ish gunoh deyilsa, albatta o‘shaning yaqiniga bormaslik kerak.
Ey Biru Bor, har bir narsaga qodir Alloh! Sening O‘zingdan bizni qabr azobidan saqlashingni so‘raymiz!
«Hadis va hayot» kitobi asosida tayyorlandi
Bir kunda necha soat uxlash kerak?
VAQT QADRI VA UNDAN UNUMLI FOYDALANISH
Ba’zi insonlarda sog‘lom hayot kechirish uchun har kuni albatta sakkiz soat uxlash kerak, degan tushuncha bor. Ammo aslida uyqu miqdori har bir insonning holati, ehtiyoji va organizmiga bog‘liq. Asosiy maqsad — ma’lum bir soatni to‘ldirish emas, balki tetik va faol holatda uyg‘onishdir.
Kimdir olti soat uxlab ham kun davomida samarali faoliyat olib borishi mumkin, boshqa birovga esa ko‘proq dam olish kerak bo‘ladi. Muhimi — inson uyqusini tartibga solishi va vaqtini qadrlashi lozim.
ULUG‘ ZOTLAR HAYOTIDAN NAMUNALAR
Imom Muhammad ibn Hasan Shayboniy rahmatullohi alayh bir kitobdan charchasa, boshqasiga o‘tar, uyqusi kelganda esa o‘zini suv bilan sergaklashtirib, yana ilm bilan mashg‘ul bo‘lar edi.
Mufassir Alusiy rahmatullohi alayh kechalari tafsir yozar, kunduzlari esa dars berar edilar. Uning ilmiy merosi qanchalik ulkan ekani bu mehnatning samarasidir.
VAQTNI BЕHUDA SARFLAMASLIK
Inson hayotida eng qimmatli boylik — vaqtdir. Pulni yo‘qotgan odam uni qayta topishi mumkin, ammo o‘tgan vaqt hech qachon qaytmaydi.
Imom Hofiz Munziriy rahmatullohi alayh haqida aytadi: “Men kechayu kunduz ilm bilan mashg‘ul bo‘lgan, hatto ovqatlanayotganda ham ilmdan uzilmaydigan insonlarni ko‘rdim”.
BO‘Sh VAQTNI TO‘G‘RI BOSHQARISH
Ba’zan inson bir necha daqiqa dam olish uchun o‘tiradi, ammo bu vaqt sezilmay soatlarga aylanib ketadi. Natijada umrning katta qismi foydasiz ishlarga sarflanadi.
Shuning uchun har bir inson: “Men sarflayotgan bu vaqtim menga yoki boshqalarga qanday foyda keltiradi?” deb o‘zidan so‘rashi kerak. Agar javob bo‘lmasa, u ishdan voz kechish afzal.
VAQTDAN FOYDALANISHGA ZAMONAVIY MISOL
Ba’zi rivojlangan jamiyatlarda insonlar hatto qisqa kutish vaqtlaridan ham unumli foydalanishga odatlangan. Masalan, transportda, navbatda yoki uchrashuv boshlanishini kutayotganda ular kitob o‘qiydi, rejalar tuzadi yo biror ish bilan shug‘ullanadi.
Bu yangi odat emas. Aslida bu – musulmon ulamolari asrlar davomida amal qilgan tamoyildir.
HAR BIR YIG‘ILISH FOYDALI BO‘LSIN
Abu Amr ibn A’lo rahmatullohi alayhi Asmoiyga bunday nasihat qilgan: “Agar biror joyga borishing ilm olish, yaxshilik qilish yoki foydali maqsad uchun bo‘lsa — bor. Ammo behuda suhbat, g‘iybat va vaqtni isrof qilish uchun bo‘lsa — undan saqlan”.
Insonning uchrashuvlari ham, suhbatlari ham foydali bo‘lishi kerak. Ovqatlanish, mehmonchilik, do‘stlar bilan uchrashish — barchasi yaxshi niyat va foydali maqsad bilan bo‘lsa, qadrlidir.
XULOSA
Ulug‘ insonlarning hayoti bizga bir haqiqatni o‘rgatadi: Vaqt – Alloh bergan eng katta ne’matlardan biri. Uni qadrlagan inson dunyosi va oxirati uchun katta yutuqlarga erishadi.
Shuning uchun har bir lahzamizni ilm, ibodat, mehnat va foydali ishlar bilan bezashga harakat qilaylik.
Davron NURMUHAMMAD