Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.

عَنْ أَنَسٍ رَضِي اللهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعَ صَوْتًا مِنْ قَبْرٍ فَقَالَ: مَتَى مَاتَ هَذَا؟ فَقَالُوا: مَاتَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ، فَسُرَّ بِذَلِكَ، وَقَالَ: لَوْلَا أَلَّا تَدَافَنُوا لَدَعَوْتُ اللهَ أَنْ يُسْمِعَكُمْ عَذَابَ الْقَبْرِ. رَوَاهُ النَّسَائِيُّ وَمُسْلِمٌ.

Anas roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Nabiy sollallohu alayhi vasallam bir qabrdan ovoz eshitdilar va:

«Qachon vafot etgan?» dedilar.

«Johiliyatda vafot etgan», deyishdi.

U zot bundan yengil tortdilar va:

«Agar dafn qilmay qo‘yishingizdan qo‘rquvim bo‘lmaganida, sizga qabr azobini eshittirishini so‘rab, Allohga duo qilar edim», dedilar».

Nasaiy va Muslim rivoyat qilganlar.

Ushbu hadisdan olinadigan foydalar:

1. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning qabrdagi ovozlarni eshitish xususiyatlari ham borligi.
2. Johiliyatda shirk bilan o‘lganlar ham qabrlarida azoblanishlari.
3. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam Allohga duo qilib, ummatlariga qabr azobini eshittirish imkoniyatiga ega bo‘lsalar ham bu ishni qilmaganliklari. Chunki qabrdagi azobni eshitadigan bo‘lsa, odamlar qo‘rqqanlaridan hech kimni dafn qilgani bormay qo‘yar ekanlar.

Demak, qabr ovozini eshitmasdan ham unga iymon keltirib, undan panoh so‘rab, undan qutultiradigan ishlarni qilib yurishimiz kerak ekan.

عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِي اللهُ عَنْهُ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: هَذَا الَّذِي تَحَرَّكَ لَهُ الْعَرْشُ، وَفُتِحَتْ لَهُ أَبْوَابُ السَّمَاءِ، وَشَهِدَهُ سَبْعُونَ أَلْفًا مِنَ الْمَلَائِكَةِ لَقَدْ ضُمَّ ضَمَّةً، ثُمَّ فُرِّجَ عَنْهُ. رَوَاهُ النَّسَائِيُّ هُنَا وَالشَّيْخَانِ فِي الْفَضَائِلِ.

Ibn Umar roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:

«Nabiy sollallohu alayhi vasallam:

«Mana bu uning uchun Arsh harakatga kelgan, unga osmonning eshiklari ochilgan, unga yetmish ming farishta hozir bo‘lgan odamdir. Batahqiq, u ham bir marta siqildi. So‘ngra u qo‘yib yuborildi», dedilar».

Bu joyda Nasaiy va ikki Shayx «Fazilatlar» bobida rivoyat qilganlar.

Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam ushbu hadisdagi gaplarni ansoriylarning Avs qabilasi boshlig‘i, ulug‘ sahobiy Sa’d ibn Muoz roziyallohu anhu haqida aytganlar.

Sa’d ibn Muoz roziyallohu anhu vafot etib, ruhlari ko‘tarilganida u kishining hurmatlaridan Arshi A’lo harakatga kelgan, osmon eshiklari ochilgan ekan. U kishining janozalariga yetmish ming farishta hozir bo‘lgan ekan.

Lekin shunchalik ulug‘ maqomga ega bo‘lishlariga qaramay, qabrga qo‘yilganlarida u kishi ham qabr tomonidan bir marta siqilgan, keyin qo‘yib yuborilgan ekanlar.

Imom Ahmad keltirgan rivoyatda:

«Albatta, qabrning bir bosishi bor. Agar o‘sha bosishdan biror kishi najot topadigan bo‘lsa, Sa’d topar edi», deyilgan.

Ushbu qabrning siqishidan faqat Payg‘ambar alayhissalomlar va balog‘atga yetmagan bolalargina chetda qolar ekanlar. Chunki bu ikki toifada umuman hech qanday gunoh bo‘lmaydi. Qolganlar esa bunga albatta duchor bo‘lar ekan. Gunohi ozlarni qabr siqishi ozroq, ko‘plarniki esa ko‘proq bo‘lar ekan.

Shuning uchun iloji boricha gunohdan uzoqda bo‘lishga harakat qilish lozim. Shariatimizda qaysi ish gunoh deyilsa, albatta o‘shaning yaqiniga bormaslik kerak.

Ey Biru Bor, har bir narsaga qodir Alloh! Sening O‘zingdan bizni qabr azobidan saqlashingni so‘raymiz!

«Hadis va hayot» kitobi asosida tayyorlandi