Sayt test holatida ishlamoqda!
08 Yanvar, 2026   |   19 Rajab, 1447

Toshkent shahri
Tong
06:24
Quyosh
07:49
Peshin
12:35
Asr
15:30
Shom
17:15
Xufton
18:33
Bismillah
08 Yanvar, 2026, 19 Rajab, 1447
Maqolalar

Munosib kelin (ikkinchi qism)

11.12.2024   6115   5 min.
Munosib kelin (ikkinchi qism)

Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.

5. Muhabbatli va serfarzand bo‘lishi.

عَنْ مَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ قَالَ: جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ فَقَالَ: يَا رٍَسُولَ اللهِ، أَصَبْتُ امْرَأَةً ذَاتَ جَمَالٍ وَحَسَبٍ، وَإِنَّهَا لَا تَلِدُ أَفَأَتَزَوَّجُهَا؟ قَالَ: لَا، ثُمَّ أَتَاهُ الثَّانِيَةَ فَنَهَاهُ، ثُمَّ أَتَاهُ الثَّالِثَةَ، فَقَالَ: تَزَوَّجُوا الْوَدُودَ الْوَلُودَ، فَإِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمُ الْأُمَمَ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ وَالْحاَكِمُ وَصَحَّحَهُ.

Ma’qal ibn Yasor roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:

«Bir kishi Nabiy sollallohu alayhi vasallamning huzurlariga kelib:

«Ey Allohning Rasuli! Bir jamolli va hasabli ayol topdim. Ammo tug‘mas ekan. Unga uylanaveraymi?» dedi.

«Yo‘q», dedilar. Keyin u zotga ikkinchi marta keldi. Yana qaytardilar. So‘ngra uchinchi marta kelganida:

«Eriga muhabbat qiladigan va ko‘p tug‘adigan ayolga uylaninglar. Men boshqa ummatlarga sizlarning ko‘pligingizni ko‘z-ko‘z qiluvchiman», dedilar».

Abu Dovud, Nasaiy rivoyat qilganlar. Hokim sahih, degan.

Bu hadisi sharifdan eriga muhabbat qiladigan va ko‘p tug‘adigan ayolga uylanish kerakligi anglanadi.

Kelinlikka nomzodning bu kabi sifatlari unga yaqin qarindosh bo‘lgan ayollarning holini o‘rganish bilan bilinadi. Unga yaqin qarindosh ayollar odatda eriga muhabbat qiladigan, ko‘p tug‘adigan bo‘lsalar, ularning zotida bo‘lgan yoshlar ham ko‘pincha o‘sha sifatlarga ega bo‘ladilar.

Ushbu hadisdan olinadigan foydalardan eng asosiysi uylanishdan oldin ahli fazl, ilmli kishilardan maslahat so‘rashning yaxshiligidir.

6. Surur bag‘ishlash, itoatkor bo‘lish va xilof qilmaslik.

Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:

«Yo Rasulalloh, ayollarning qandog‘i eng yaxshisidir», – deyildi.

«Qachon nazar solsa, surur bag‘ishlaydigani. Qachon amr qilsa, itoat qiladigani va eriga o‘z jonida va molida u yoqtirmaydigan narsa ila xilof qilmaydigani», – dedilar».

«Sunan» egalari rivoyat qilganlar.

Ushbu hadisi sharifda er uchun eng yaxshi xotinning ba’zi sifatlari haqida so‘z ketmoqda:

1. «Qachon nazar solsa, surur bag‘ishlaydigani».

Demak, er nazar solsa, ko‘nglini xursand qiladigan ayol eng yaxshi ayollarda bo‘ladigan sifatlarga ega bo‘lar ekan.

Bu ta’rif ayolning tashqi qiyofasi, kiyinishi, o‘zini tutishi va axloq-odobi kabi narsalarni o‘z ichiga oladi. Eng yaxshi ayol bo‘lish umididagi qizlarimiz, ayollarimiz ushbu narsaga alohida e’tibor berishlari kerak. Kuyov va erlarining ko‘ziga doimo xursand qiladigan ravishda ko‘rinishga harakat qilishlari lozim.

2. «Qachon amr qilsa, itoat qiladigani».

Erga itoatkor bo‘lish ayollarning eng go‘zal, eng yaxshi sifatlaridan biridir.

Albatta, bu yerda shar’iy ruxsat berilgan ishlar doirasidagi itoatkorlik haqida so‘z ketmoqda. Gunoh ishlarda itoat qilish mumkin emas. Chunki Xoliqqa ma’siyat bo‘ladigan ishlarda maxluqqa itoat qilinmaydi.

Er oila boshlig‘i bo‘lganidan keyin, oila a’zolari, jumladan, ayol kishi unga itoat qilishi kerak. Eriga itoatkor ayol eng yaxshi sifatlardan biriga ega bo‘lgan ayoldir.

Eriga itoat qilmaydigan ayolni yaxshi ayollar qatoriga mutlaqo qo‘shib bo‘lmaydi.

3. «Eriga o‘z jonida va molida u yoqtirmaydigan narsa ila xilof qilmaydigani».

Boshqacha qilib aytganda, eng yaxshi ayol sifatiga sohiba bo‘lishni istagan ayol eriga yoqmaydigan ishlarni qilmasligi kerak. Chunki shu xilof tufayli oilada urush-janjal chiqishi, er‑xotinning halovati yo‘qolishi, hatto oila buzilib ketishi ham mumkin.

Yana, ayol kishi o‘z molini eri yomon ko‘radigan narsalarga sarflamasligi kerak. Ana shunda eng yaxshi ayollarning yana bir sifatiga ega bo‘ladi.

Ushbu hadisda zikr qilingan uch sifatni o‘zida mujassam qilgan ayol eng yaxshi ayollardan bo‘lishiga shubha yo‘q.

Mo‘mina-muslima ayol-qizlarimiz ushbu hadisi nabaviyda zikr etilgan oliymaqom sifatlarni o‘zlarida mujassam qilishga harakat etishlari lozim. Shu bilan birga, jajji qizchalarimizni yoshliklaridan ana shunday go‘zal sifat sohibalari etib tarbiya qilmog‘imiz zarur.

Ulamolarimiz barcha hujjat va dalillarni o‘rganib chiqib hamda boshqa omillarni hisobga olib, munosib kelin tanlashda quyidagi narsalarga e’tibor berish kerakligini ta’kidlaganlar:

1. Dindorlik.
2. Serfarzandlik. Bu sifat qarindosh-urug‘ ayollarga qarab bilinadi.
3. Avval turmush qurmagan bo‘lishi.
4. Dindor va qanoatli oiladan bo‘lishi.
5. Nasabi yaxshi bo‘lishi.
6. Husnli bo‘lishi. Shunda erning ko‘ngli to‘q bo‘ladi, muhabbat qo‘yadi, boshqalarga qaramaydi.
7. Qarindoshlardan bo‘lmasligi. Qarindoshga uylansa, bolalari zaifhol bo‘lish ehtimoli kuchli. Yana, Alloh ko‘rsatmasin, kelishmovchilik bo‘lib qolsa, qarindoshlik aloqalariga zarar yetishi ham mumkin. Begonadan bo‘l-sa, bolalar zaifhol bo‘lmaydi. Kuyov-kelinning bahonasi bilan ularning qarindosh-urug‘lari ham quda-anda bo‘ladilar, ijtimoiy aloqalar rivo-jlanadi.
8. Bir xotindan ziyoda qilmaslik. Chunki ko‘pxotinlilikning mashmashasi ham ko‘p bo‘ladi, shartlarini bajo qilish ham oson emas.

«Baxtiyor oila» kitobidan

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Maqolalar

SUKUT saqlashning 702 ta eng muhim FOYDASI (2-qism)

07.01.2026   2749   18 min.
SUKUT saqlashning 702 ta eng muhim FOYDASI (2-qism)

Faqat ASOSIYLARIni sanab o‘tamiz. (Maqola 5 qismdan iborat)

ULUG‘  USTOZ  ULAMOLARIMIZ  bayon  qilib  berganlar:

DONO XALQIMIZ MAQOLLARI:

 

  • Tilni tiygan boy bo‘lar.

 

  • Katta tishlasang ham, katta gapirma!

 

  • So‘z ko‘rki — maqol.

 

  • Yetti o‘ylab, bir kes.

 

  • Oldin o‘yla, keyin so‘yla.

 

  • Dunyoni yel buzar,
    Odamni — so‘z.

 

  • Aytdim — tutildim,

Aytmadim — qutuldim.

 

  • Gapirganing — kumush,

Gapirmaganing — oltin.

 

  • Til suyaksiz bo‘lsa ham, suyakni yanchiy olar.

 

  • Yomon til yo jonga urar,
    Yo — imonga.

 

  • Sukut so‘zdan afzal.

 

  • Ko‘p gap — eshakka yuk.

 

  • Ariqni suv bezar,
    Odamni — so‘z.

 

  • Yomon so‘z egasiga qaytar.

 

  • Aytar so‘zni ayt,
    Aytmas so‘zdan qayt.

 

  • Aytilgan so‘z — otilgan o‘q.

 

  • Gapning ozi yaxshi,
    Qizning — nozi.

 

  • Gapning qisqasi — yaxshi,
    Qisqasidan hissasi — yaxshi.

 

  • Sukut — gul.

 

  • Anjom — uy ziynati,
    So‘z — inson ziynati.

 

  • Achchiq savol berib,
    Shirin javob kutma.

 

  • Yaxshi so‘z kuldirar,
    Yomon so‘z o‘ldirar.

 

  • Suydirgan ham til,
    Kuydirgan ham til.

 

  • Achchiq til — zahri ilon,
    Chuchuk tilga — jon qurbon.

 

  •  O‘ziga boqma, so‘ziga boq.

 

  • «Barakalla»ga quyi mehnat qilib o‘lar.

 

  • Bir tavakkal buzadi,
    Ming qayg‘uning qal’asin.

Bir shirin so‘z bitkazar,
Ming ko‘ngilning yarasin.

 

  • Bir yaxshi gap esdan chiqmas,
    Bir — yomon gap.

 

  • Birovning o‘zi g‘ar,
    Birovning so‘zi g‘ar.

 

  • Bug‘doy noning bo‘lmasin,
    Bug‘doy so‘zing bo‘lsin.

 

  • Gapda g‘iybat yomon,
    Dardda — quyonchiq.

 

  • Gapdan gap chiqar,
    Cho‘pdan — xas.

 

  • Gapi gapga o‘xshamas,
    Og‘zi gapdan bo‘shamas.

 

  • Gapi sassiqning o‘zi sassiq.

 

  • Gapi to‘mtoqning o‘zi to‘mtoq.

 

  • Gapi to‘ngning o‘zi to‘ng.

 

  • Gapning yomoni pichir.

 

  • Go‘sht-yog‘ berma, yaxshi til ber.

 

  • Donning achchig‘i yaxshi,
    So‘zning — shirini.

 

  • Duo bilan el ko‘karar,
    Yomg‘ir bilan yer ko‘karar.

 

  • Duo olgan ko‘karar,
    Tuhmat olgan oqarar.

 

  • Duo olgan omondir,
    Qarg‘ish olgan yomondir.

 

  • Yomon gap — bosh qozig‘i,
    Yaxshi gap — jon ozig‘i.

 

  • Yomon gap yer tagida uch yil yotar.

 

  • Yomon gap tarsakidan yomon.

 

  • Yomon gapning oyog‘i olti.

 

  • Yomon so‘z bo‘lmasa,
    Yaxshi so‘z bo‘lmaydi.

 

  • Yomon so‘zlab sovutma,
    Jon og‘ritib ovutma.

 

  • Yomon so‘zning qanoti bor.

 

  • Yomonning tili bor,
    Yaxshining — dili.

 

  • Yomonning yuzi qursin,
    Gapirgan so‘zi qursin.

 

  • Yomonning yaxshi so‘zidan,
    Yaxshining yomon so‘zi yaxshi.

 

  • Jig‘li qarg‘ish jig‘ini topar,
    Jig‘siz qarg‘ish — o‘zini.

 

  • Zahar til suyakni yorar.

 

  • Iliq so‘z — shakar,
    Sovuq so‘z — zahar.

 

  • Issiq kiyim tanni ilitar,
    Issiq so‘z jonni ilitar.

 

  • Kishining o‘zi yetmagan yerga so‘zi yetar.

 

  • Kuch egmaganni so‘z egar.

 

  • Ko‘zdan ko‘zing toysa,
    So‘zdan ko‘ngling toyar.

 

  • Ko‘ngilni qo‘l bilan ovlamasang,
    Til bilan ovla.

 

  • Ko‘ngilsiz gapning kechikkani yaxshi.

 

  • Mazali so‘zga quloq charchamas.

 

  • Ma’qul so‘zga qoruv yo‘q.

 

  • Ming chechanni bir ezma yengar.

 

  • Muzdan suv tomar,
    So‘zamoldan — bol.

 

  • Ovni — oziq bilan,
    Odamni — so‘z bilan.

 

  • Ovqatni tuz mazali qilar,
    Odamni — so‘z.

 

  • Odam gap bilan,
    Hayvon o‘t bilan.

 

  • Odam so‘zi bilan sinalar,
    Osh — tuzi bilan.

 

  • Odam — so‘zlashguncha,
    Yilqi — kishnashguncha.

 

  • Odam so‘zlashib tanishar,
    Hayvon — hidlashib.

 

  • Odam so‘zlashar,
    Hayvon yalashar.

 

  • Olim so‘zi oz,
    Oz bo‘lsa ham soz.

 

  • Orqadagi gap — og‘ildagi tezak.

 

  • Ochiq til osh yedirar,
    Achchiq til tosh yedirar.

 

  • Oq degani — olqish,
    Qora degani — qarg‘ish.

 

  • Og‘izga kelgan so‘z arzon,
    Ovulga kelgan bo‘z arzon.

 

  • Og‘izdan chiqqan so‘z qaytmas.

 

  • Og‘rigan joyga qo‘l yugurar,
    Og‘ritar so‘zga til yugurar.

 

  • Pichir-pichirdan o‘t chiqar.

 

  • Puling bo‘lmasa, bo‘lmasin,
    Shirin so‘zing bo‘lsin.

 

  • Sabr qilgan moy oshar,
    Olqish olgan ko‘p yashar.

 

  • Sen ham — bir og‘izdan,
    Siz — ham.

 

  • Sovuq gap yurakni muzlatar.

 

  • Suv o‘z yo‘lini topar,
    So‘z — o‘z egasini.

 

  • Suyaksiz til suyak sindirar.

 

  • So‘z — bir, sayqal — qirq.

 

  • So‘z kaltada,
    Un xaltada.

 

  • So‘z nayzadan o‘tkir.

 

  • So‘z oyoqdan ilgari borar.

 

  • So‘z ojizi bo‘lguncha,
    Ko‘z ojizi bo‘l.

 

  • So‘z suyakdan o‘tar,
    Tayoq — etdan.

 

  • So‘z chumchuq emas,
    Og‘izdan chiqsa, tutib bo‘lmas.

 

  • So‘z emgak bo‘lar,
    Bo‘z — ko‘ylak.

 

  • So‘zda qanquv yomon,
    Dardda — sanchuv.

 

  • So‘zdan so‘zning farqi bor,
    O‘ttiz ikki narxi bor.

 

  • So‘zdan so‘z chiqar,
    So‘zlamasang na chiqar.

 

  • So‘zi nodurustning o‘zi nodurust.

 

  • So‘zlagandan so‘zlamagan yaxshiroq,
    So‘zlab edim, boshimga tegdi tayoq.

 

  • So‘zni bir ezmadan so‘ra,
    Bir — kezmadan.

 

  • So‘zni so‘z ochar.

 

  • So‘zning boyligi — odamning chiroyligi.

 

  • So‘zning yomoni — sanchiq,
    Dardning yomoni — quyonchiq.

 

  • So‘zning onasi — quloq,
    Suvning onasi — buloq.

 

  • Tayog‘i yo‘g‘on birni urar,
    So‘zi yo‘g‘on mingni urar.

 

  • Tanballik — kulfat,
    Mahmadanalik — ofat.

 

  • Taom lazzati o‘zida.
    Odam lazzati — so‘zida.

 

  • Til — aql bezagi.

 

  • Til — aql tarozusi.

 

  • Til — aql o‘lchovi.

 

  • Til bor, bol keltirar,
    Til bor, balo keltirar.

 

  • Til — dil kaliti.

 

  • Til — dil tarjimoni.

 

  • Til — dil jarchisi.

 

  • Til tig‘i qilich tig‘idan o‘tkir.

 

  • Til yugurigi — boshga,
    Oyoq yugurigi — oshga.

 

  • Til yaxshisi bor etar,
    Til yomoni xor etar.

 

  • Til tig‘dan o‘tkir.

 

  • Tilga ixtiyorsiz — elga e’tiborsiz.

 

  • Tilga e’tibor — elga e’tibor.

 

  • Tilga ehtiyot — elga ehtiyot.

 

  • Tili nopok — o‘zi nopok.

 

  • Tili shirinning do‘sti ko‘p.

 

  • Tilni bog‘la dil bilan,
    Dilni bog‘la til bilan.

 

  • Tig‘ jarohati bitar,
    Til jarohati bitmas.

 

  • Toza suvni yer olar,
    Yaxshi so‘zni el olar.

 

  • Tuzsiz oshning epi oson,
    Tuzsiz gapning epi qiyin.

 

  • To‘qson og‘iz so‘zning to‘qsonta tuguni bor.

 

  • Uzun til — boshga to‘qmoq,
    Bo‘yinga — sirtmoq.

 

  • Uzun til — umr zavoli.

 

  • Uzun tilim — uzgin tilim,
    Qisqa tilim — tizgin tilim.

 

  • Fil ko‘tarmaganni til ko‘tarar.

 

  • Xabar — shamoldan tez.

 

  • Xotin so‘zini qondirar,
    Er urug‘idan tondirar.

 

  • Xushxabarning ming qanoti bor.

 

  • Chin so‘z — mo‘tabar,
    Yaxshi so‘z — muxtasar.

 

  • Shakar ham tilda,
    Zahar ham tilda.

 

  • Shirin so‘z shakardan shirin.

 

  • Shirin so‘z o‘likni ham tiriltirar.

 

  • Shirin so‘z — qaymoqli ayron,
    Achchiq so‘z — bo‘yniga arqon.

 

  • Shirin-shirin so‘zlasang,
    Ilon inidan chiqar.

Achchiq-achchiq so‘zlasang,
Musulmon dinidan chiqar.

 

  • Shirin yuzingdan shirin so‘zing a’lo.

 

  • Egasiz qarg‘ish egasini topar.

 

  • El bor yerda so‘z bor.

 

  • El qo‘shiq bilan tirik.

 

  • El g‘aznasi — eski so‘z.

 

  • Eldagi gap — dildagi gap.

 

  • Elli(k) gapdan belli gap yaxshi.

 

  • Elni sevsang, elcha gapir.

 

  • Er boyligi — yo‘lda,
    So‘z boyligi — tilda.

 

  • Er — lafzidan,
    Qo‘y — bo‘g‘zidan.

 

  • Er so‘zi — el so‘zi.

 

  • Etigi yomon to‘r bulg‘ar,
    Og‘zi yomon — el.

 

  • Yuz yuzdan shirin,
    So‘z so‘zdan shirin.

 

  • Yaxshi gap bilan ilon inidan chiqar,
    Yomon gap bilan pichoq qinidan chiqar.

 

  • Yaxshi gapga quloq sol,
    Yomon gapga uloq sol.

 

  • Yaxshi gapning ham qulog‘i bor,
    Yomon gapning — ham.

 

  • Yaxshi naql — tomiri aql.

 

  • Yaxshi osh berguncha, yaxshi so‘z ber.

 

  • Yaxshi og‘izga — osh,
    Yomon og‘izga — tosh.

 

  • Yaxshi so‘z boldan shirin.

 

  • Yaxshi so‘z bo‘ldiradi,
    Yomon so‘z kuydiradi.

 

  • Yaxshi so‘z iydirar,
    Yomon so‘z bezdirar.

 

  • Yaxshi so‘z — ko‘ngil podshosi.

 

  • Yaxshi so‘z suyuntirar,
    Yomon so‘z kuyuntirar.

 

  • Yaxshi so‘z — yurak yog‘i,
    Yomon so‘z — yurak dog‘i.

 

  • Yaxshi so‘z — yurakka malham,
    Yomon so‘z — yurakka g‘am.

 

  • Yaxshi so‘zga uchar qushlar el bo‘lar,
    Yomon so‘zga pashsha kuchi fil bo‘lar.

 

  • Yaxshi so‘zdan — vafo,
    Yomon so‘zdan — vabo.

 

  • Yaxshi so‘zdan moy eriydi,
    Yomon so‘zdan soy quriydi.

 

  • Yaxshi so‘zning mazasini bilmagan,
    Yomon so‘zning izzasini bilmas.

 

  • Yaxshining so‘zi — oltin,
    Yomonning so‘zi — bolta.

 

  • Yaxshining so‘zi toshni eritar,
    Yomonning so‘zi boshni chiritar.

 

  • Yaxshining so‘zi — qaymoq,
    Yomonning so‘zi — to‘qmoq.

 

  • Yaxshi-yaxshi desa,
    Kunda tariqday yaxshilik qo‘shilar emish.

Yomon-yomon desa,
Kunda tariqday yomonlik qo‘shilar emish.

 

  • O‘z aqling aqldir,
    Elning aqli naqldir.

 

  • O‘zi sovuqning — so‘zi sovuq.

 

  • O‘n og‘iz so‘z ming og‘iz bo‘lar.

 

  • O‘tarchining nashtari yeng ichida,
    Zahar xotin nashtari til uchida.

 

  • O‘ttiz tishdan chiqqan so‘z,
    O‘ttiz uruqqa tarqalar.

 

  • O‘q birni o‘ldirar,
    So‘z — mingni.

 

  • Qarg‘ishning ikki uchi bo‘lar.

 

  • Qattiq gap qarindoshga ham yoqmas.

 

  • Qizil tilim bo‘lmasa,
    Qishlar edim elimda.

Yashil tilim bo‘lmasa,
Yayrar edim elimda.

 

  • Qizil tilim tiyolmadim,
    Qizimnikiga borolmadim.

 

  • Quruq so‘z bosh og‘ritar,
    Yoriq qoshiq og‘iz yirtar.

 

  • Qo‘yning qimmati — yungida,
    Odamning qimmati — so‘zida.

 

  • Sevdirgan ham til,
    Bezdirgan ham til.

 

  • Sel ariqni buzar,
    Yomon so‘z — dilni.

 

  • Quloqdan kirgan sovuq so‘z
    Ko‘ngilga borib muz bo‘lar.

 

  • Qo‘tir qo‘ldan yuqar,
    Balo — tildan.

 

  • Do‘st orttiraman desang,
    Shirin suhbat qil!

Dushman orttiraman desang,
Chaqirtikan bo‘l!

 

  • Har kim o‘z tili bilan tirik.

 

  • Yaxshiga qilsang yaxshilik –

Ham aytadi, ham qaytadi.

Yomonga qilsang yaxshilik –

Na aytadi, na qaytadi.

 

  • Yaxshi so‘z to‘rga eltar,
    Yomon so‘z — go‘rga.

 

  • Har mevaning po‘chog‘i bor,
    Har so‘zning o‘lchovi bor.

 

  • Shirinso‘z shoh kosasida suv ichar.

 

  • Hikmat — bir hovuch oltin.

 

  • Oz gapir — soz gapir.

 

  • Yo‘l quvgan xazinaga yo‘liqar,
    So‘z quvgan — baloga.

 

  • Tuya ham muomalaga cho‘kar.

 

  • Tilingda bo‘lsa boling,
    Kulib turar iqboling.

 

  • Yaxshi so‘z qand yedirar,
    Yomon so‘z pand yedirar.

 

  • Yomon til boshga balo keltirar,
    Yaxshi til davlat, dunyo keltirar.

 

                   Ibrohimjon domla Inomov.

Maqolalar