Sayt test holatida ishlamoqda!
16 Noyabr, 2026   |   6 Jumadul soni, 1448

Toshkent shahri
Tong
05:50
Quyosh
07:12
Peshin
12:13
Asr
15:22
Shom
17:06
Xufton
18:23
Bismillah
16 Noyabr, 2026, 6 Jumadul soni, 1448
Maqolalar

Sovchilik

13.12.2024   15921   5 min.
Sovchilik

Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.

 

«Sovchilik» degani muayyan bir ayol yoki qizga uylanish istagini uning o‘ziga yoki valiysiga bildirishdir. Aslida, ayol kishining o‘zi yoki yaqinlari tomonidan kuyovning o‘ziga yoki uning oila tarafiga sovchilik qilinishi ham mumkin.

Bu bildirish uylanmoqchi kishining o‘zi yoki uning vakili tomonidan bo‘lishi mumkin. Shuningdek, sovchilikni nikohi istalgan shaxsga yoki uning ishboshilaridan biriga bildirish ham mumkin.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Hafsa onamizga uylanganlarida u kishining otalari Umar roziyallohu anhuga sovchilik qilganlar.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Ummu Salama roziyallohu anhoga uylanganlarida u kishining o‘zlariga sovchilik qilganlar.

Faziylatli kishilarga ayolning o‘zi, ota-onasi yoki ishboshilaridan biri sovchilik qilishi joiz.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning huzurlariga ba’zi ayollar kelib, o‘zini nikohlab olishlarini so‘raganlar.

عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَجَاءَتْهُ امْرَأَةٌ تَعْرِضُ نَفْسَهَا عَلَيْهِ فَخَفَّضَ فِيهَا النَّظَرَ وَرَفَعَهُ. رَوَاهُ الْخَمْسَةُ. وَفِي رِوَايَةٍ: قَالَ أَنَسٌ: إِنَّ امْرَأَةً عَرَضَتْ نَفْسَهَا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَضَحِكَتِ ابْنَةُ أَنَسٍ، فَقَالَتْ: مَا كَانَ أَقَلَّ حَيَاءَهَا فَقَالَ أَنَسٌ: هِيَ خَيْرٌ مِنْكِ عَرَضَتْ نَفْسَهَا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.

Sahl ibn Sa’d roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: "Nabiy sollallohu alayhi vasallamning huzurlarida edik. Bir ayol kelib, u kishiga o‘zini taqdim qildi. U zot unga boshdan-oyoq nazar solib qaradilar" (Beshovlari rivoyat qilganlar).

Boshqa bir rivoyatda: Anas: «Bir ayol o‘zini Nabiy sollallohu alayhi vasallamga taqdim qildi», dedi.

Anasning qizi kulib: «Muncha ham hayosi oz ekan!», dedi. Shunda Anas: «U sendan yaxshiroq. U Nabiy sollallohu alayhi vasallamga o‘zini taqdim qildi», dedi.

عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: تَأَيَّمَتْ حَفْصَةُ مِنْ خُنَيْسِ بْنِ حُذَافَةَ السَّهْمِيِّ، وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تُوُفِّيَ بِالْمَدِينَةِ، فَقَالَ عُمَرُ: عَرَضْتُ حَفْصَةَ عَلَى عُثْمَانَ، فَقَالَ: سَأَنْظُرُ فِي أَمْرِي، فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ ثُمَّ لَقِيَنِي، فَقَالَ: قَدْ بَدَا لِي أَلَّا أَتَزَوَّجَ يَوْمِي هَذَا. فَلَقِيتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ فَقُلْتُ: إِنْ شِئْتَ زَوَّجْتُكَ حَفْصَةََ، فَصَمَتَ أَبُو بَكْرٍ، وَكُنْتُ أَوْجَدَ عَلَيهِ مِنِّي عَلَى عُثْمَانَ، فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ، ثُمَّ خَطَبَهَا رَسُولُ اللهِ، فَأَنْكَحْتُهَا إِيَّاهُ، فَلَقِيَنِي أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ: لَعَلَّكَ وَجَدْتَ عَلَيَّ حِينَ عَرَضْتَ عَلَيَّ حَفْصَةَ فَلَمْ أَرْجِعْ إِلَيْكَ شَيْئًا، قَالَ عُمَرُ: قُلْتُ: نَعَمْ، قَالَ أَبُو بَكْرٍ: إِنَّهُ لَمْ يَمْنَعْنِي أَنْ أَرْجِعَ إِلَيْكَ فِيمَا عَرَضْتَ عَلَيَّ إِلَّا أَنِّي كُنْتُ عَلِمْتُ أَنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ ذَكَرَهَا، فَلَمْ أَكُنْ لِأُفْشِيَ سِرَّ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، وَلَوْ تَرَكَهَا قَبِلْتُهَا. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ.

Ibn Umar roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: «Hafsa Xunays ibn Huzafa as-Sahmiydan beva qoldi. U Nabiy sollallohu alayhi vasallamning sahobalaridan bo‘lib, Madinada vafot etgan edi. Bas, Umar aytdi: «Hafsani Usmonga taqdim qildim. U «O‘ylab ko‘ray-chi», dedi. Bir necha kun kutdim. So‘ng u menga uchrab, «Hozirgi kunda uylanmay turganim ma’qulga o‘xshaydi», dedi.

Abu Bakr Siddiqqa uchrab, «Xohlasang, senga Hafsani nikohlab beraman», dedim. Abu Bakr indamadi. O‘shanda undan Usmondan achchig‘im chiqqanidan ko‘ra ko‘proq achchig‘im chiqdi. Bir necha kun turganimdan so‘ng unga Rasululloh sollallohu alayhi vasallam sovchi bo‘ldilar va men uni u zotga nikohlab berdim. So‘ngra Abu Bakr menga uchrab:

«Hafsani menga taqdim qilganingda, men esa senga javob bermaganimda, achchig‘ing chiqqan bo‘lsa kerak?» dedi.

«Ha», dedim.

«Meni senga javob berishdan faqat Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning uni zikr qilganlarini eshitganim man qildi, xolos. Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning sirlarini fosh qilishim mumkin emas edi. U zot tark qilganlarida, uni qabul qilar edim», dedi Abu Bakr».

Buxoriy rivoyat qilgan.

Bizning sharoitimizda, odatda, sovchilik yigitning ota-onasi yoki ular tayinlagan kishilar tomonidan kelinlikka nomzodning ota-onasiga yoki oila a’zolariga qilinadi.

Aytaylik, mazkur ish sodir bo‘ldi. Erkak tomondan ayol-qiz tomonga sovchilik qilindi. Endi ayol-qiz taraf munosib kuyov tanlash majburiyatida qoladi. Albatta, ular ham bu tanlashda Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning ko‘rsatma va tavsiyalariga amal qilsalar, juda ham yaxshi bo‘ladi va bunday o‘ta nozik, umr savdosi bo‘lgan ishda eng to‘g‘ri yo‘l tutgan bo‘ladilar.

"Baxtiyor oila" kitobidan

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Yashil makon – obod yurt va ezgu amallar ramzi

11.11.2026   34073   3 min.
Yashil makon – obod yurt va ezgu amallar ramzi

Hurmatli Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev tashabbuslari bilan boshlangan «Yashil makon» umummilliy loyihasi bugun chin ma’noda xalqimiz harakatiga aylandi. Ushbu ulug‘vor g‘oya asosida millionlab ko‘chatlar ekilib, shahar va qishloqlarimiz yashillikka burkanmoqda. Yurtimizni har jihatdan obod va fayzli qilish, daraxt ekib, bog‘ barpo etish – shu aziz Vatanda yashayotgan har bir inson orzusi. Bu jarayonda ko‘chatlar ekib, hududlarni yashil makonga aylantirish esa savobi ulug‘ amal.

BugunToshkent shahar hokimining jamoat va diniy tashkilotlar bilan aloqalar bo‘yicha o‘rinbosari Abduvosit Homidjonov  hamda Toshkent shahar bosh imom-xatibi Abduqahhor domla Yunusov, poytaxtimizda faoliyat yuritayotgan imomlar, faollar ishtirokida «Yashil makon» umummilliy loyihasi doirasida ko‘chat ekish tadbiri bo‘lib o‘tdi.

Toshkent shahridagi «Iskandarxo‘ja» jome masjidi hududida amalga oshirilgan mazkur tadbirda dastlab Qur’oni karim oyatlaridan tilovat qilinib, savobi shu Vatan uchun, shu xalq uchun xizmat qilib o‘tib ketgan barcha marhum va marhumalar ruhlariga bag‘ishlandi. Alloh uchun qo‘y so‘yilib, qurbonlik qilindi.

Tadbirdan ko‘zlangan maqsad masjid hududini yanada obodonlashtirish, uning atrofini ko‘kalamzorlashtirish va namozxonlar uchun yanada fayzli, xushmanzara muhit yaratishga qaratilgan. Toshkent shahrida bugungi kunga qadar imom-xatiblar tomonidan ekilgan 1000 tupdan ortiq har bir nihol nafaqat bugungi kun go‘zalligi, balki kelajak avlodga qoldiriladigan tabiiy boylik, sog‘lom muhit va ezgulik timsolidir.

Islom dini insonni atrofidagi olamga munosabati, tabiatga g‘amxo‘rligi va jamiyatga keltiradigan manfaati bilan ham komillik sari chorlaydi. Yer yuzini obod etish, ne’matlarni qadrlash, suv va havoni musaffo saqlash, daraxtlarni asrash kabi amallar ham diniy qadriyatlarimiz bilan chambarchas bog‘liq. Qur’oni karimda Alloh taolo bunday marhamat qiladi:

«Yer yuzida isloh qilinganidan keyin buzg‘unchilik qilmanglar...» (A’rof surasi, 56-oyat).

Ushbu oyati karima insonlarni Yer yuzida tinchlik, osoyishtalik va obodlikni saqlashga, buzg‘unchilik va zarar yetkazishdan uzoq bo‘lishga chaqiradi. Tabiatga ehtiyotkorona munosabatda bo‘lish, uning boyliklarini asrab-avaylash ham ana shu mas’uliyatning muhim ko‘rinishlaridan biridir.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ham daraxt ekish va ekin-tikin bilan shug‘ullanishning fazilatini alohida ta’kidlaganlar. Jumladan, muborak hadislarida: «Qaysi bir musulmon daraxt eksa yoki ekin eksa, undan qush, inson yoki hayvon yesa, albatta, bu uning uchun sadaqa bo‘ladi», deb marhamat qilganlar (Imom Buxoriy va Imom Muslim rivoyati).

Masjidlar hududida ko‘chat ekish ishlarini tashkil etish ham katta ma’naviy va tarbiyaviy ahamiyatga ega. Zero, masjidlar faqatgina ibodat ado etiladigan maskan bo‘lib qolmay, balki jamiyatda ezgulik, poklik, obodonchilik va o‘zaro mehr-oqibat g‘oyalarini targ‘ib etadigan ma’naviyat o‘choqlaridir.

Toshkent shahar vakilligi Matbuot xizmati

O'zbekiston yangiliklari