Sayt test holatida ishlamoqda!
16 Noyabr, 2026   |   6 Jumadul soni, 1448

Toshkent shahri
Tong
05:50
Quyosh
07:12
Peshin
12:13
Asr
15:22
Shom
17:06
Xufton
18:23
Bismillah
16 Noyabr, 2026, 6 Jumadul soni, 1448
Maqolalar

Sovchilik

13.12.2024   16012   5 min.
Sovchilik

Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.

 

«Sovchilik» degani muayyan bir ayol yoki qizga uylanish istagini uning o‘ziga yoki valiysiga bildirishdir. Aslida, ayol kishining o‘zi yoki yaqinlari tomonidan kuyovning o‘ziga yoki uning oila tarafiga sovchilik qilinishi ham mumkin.

Bu bildirish uylanmoqchi kishining o‘zi yoki uning vakili tomonidan bo‘lishi mumkin. Shuningdek, sovchilikni nikohi istalgan shaxsga yoki uning ishboshilaridan biriga bildirish ham mumkin.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Hafsa onamizga uylanganlarida u kishining otalari Umar roziyallohu anhuga sovchilik qilganlar.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Ummu Salama roziyallohu anhoga uylanganlarida u kishining o‘zlariga sovchilik qilganlar.

Faziylatli kishilarga ayolning o‘zi, ota-onasi yoki ishboshilaridan biri sovchilik qilishi joiz.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning huzurlariga ba’zi ayollar kelib, o‘zini nikohlab olishlarini so‘raganlar.

عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَجَاءَتْهُ امْرَأَةٌ تَعْرِضُ نَفْسَهَا عَلَيْهِ فَخَفَّضَ فِيهَا النَّظَرَ وَرَفَعَهُ. رَوَاهُ الْخَمْسَةُ. وَفِي رِوَايَةٍ: قَالَ أَنَسٌ: إِنَّ امْرَأَةً عَرَضَتْ نَفْسَهَا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَضَحِكَتِ ابْنَةُ أَنَسٍ، فَقَالَتْ: مَا كَانَ أَقَلَّ حَيَاءَهَا فَقَالَ أَنَسٌ: هِيَ خَيْرٌ مِنْكِ عَرَضَتْ نَفْسَهَا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.

Sahl ibn Sa’d roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: "Nabiy sollallohu alayhi vasallamning huzurlarida edik. Bir ayol kelib, u kishiga o‘zini taqdim qildi. U zot unga boshdan-oyoq nazar solib qaradilar" (Beshovlari rivoyat qilganlar).

Boshqa bir rivoyatda: Anas: «Bir ayol o‘zini Nabiy sollallohu alayhi vasallamga taqdim qildi», dedi.

Anasning qizi kulib: «Muncha ham hayosi oz ekan!», dedi. Shunda Anas: «U sendan yaxshiroq. U Nabiy sollallohu alayhi vasallamga o‘zini taqdim qildi», dedi.

عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: تَأَيَّمَتْ حَفْصَةُ مِنْ خُنَيْسِ بْنِ حُذَافَةَ السَّهْمِيِّ، وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تُوُفِّيَ بِالْمَدِينَةِ، فَقَالَ عُمَرُ: عَرَضْتُ حَفْصَةَ عَلَى عُثْمَانَ، فَقَالَ: سَأَنْظُرُ فِي أَمْرِي، فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ ثُمَّ لَقِيَنِي، فَقَالَ: قَدْ بَدَا لِي أَلَّا أَتَزَوَّجَ يَوْمِي هَذَا. فَلَقِيتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ فَقُلْتُ: إِنْ شِئْتَ زَوَّجْتُكَ حَفْصَةََ، فَصَمَتَ أَبُو بَكْرٍ، وَكُنْتُ أَوْجَدَ عَلَيهِ مِنِّي عَلَى عُثْمَانَ، فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ، ثُمَّ خَطَبَهَا رَسُولُ اللهِ، فَأَنْكَحْتُهَا إِيَّاهُ، فَلَقِيَنِي أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ: لَعَلَّكَ وَجَدْتَ عَلَيَّ حِينَ عَرَضْتَ عَلَيَّ حَفْصَةَ فَلَمْ أَرْجِعْ إِلَيْكَ شَيْئًا، قَالَ عُمَرُ: قُلْتُ: نَعَمْ، قَالَ أَبُو بَكْرٍ: إِنَّهُ لَمْ يَمْنَعْنِي أَنْ أَرْجِعَ إِلَيْكَ فِيمَا عَرَضْتَ عَلَيَّ إِلَّا أَنِّي كُنْتُ عَلِمْتُ أَنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ ذَكَرَهَا، فَلَمْ أَكُنْ لِأُفْشِيَ سِرَّ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، وَلَوْ تَرَكَهَا قَبِلْتُهَا. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ.

Ibn Umar roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: «Hafsa Xunays ibn Huzafa as-Sahmiydan beva qoldi. U Nabiy sollallohu alayhi vasallamning sahobalaridan bo‘lib, Madinada vafot etgan edi. Bas, Umar aytdi: «Hafsani Usmonga taqdim qildim. U «O‘ylab ko‘ray-chi», dedi. Bir necha kun kutdim. So‘ng u menga uchrab, «Hozirgi kunda uylanmay turganim ma’qulga o‘xshaydi», dedi.

Abu Bakr Siddiqqa uchrab, «Xohlasang, senga Hafsani nikohlab beraman», dedim. Abu Bakr indamadi. O‘shanda undan Usmondan achchig‘im chiqqanidan ko‘ra ko‘proq achchig‘im chiqdi. Bir necha kun turganimdan so‘ng unga Rasululloh sollallohu alayhi vasallam sovchi bo‘ldilar va men uni u zotga nikohlab berdim. So‘ngra Abu Bakr menga uchrab:

«Hafsani menga taqdim qilganingda, men esa senga javob bermaganimda, achchig‘ing chiqqan bo‘lsa kerak?» dedi.

«Ha», dedim.

«Meni senga javob berishdan faqat Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning uni zikr qilganlarini eshitganim man qildi, xolos. Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning sirlarini fosh qilishim mumkin emas edi. U zot tark qilganlarida, uni qabul qilar edim», dedi Abu Bakr».

Buxoriy rivoyat qilgan.

Bizning sharoitimizda, odatda, sovchilik yigitning ota-onasi yoki ular tayinlagan kishilar tomonidan kelinlikka nomzodning ota-onasiga yoki oila a’zolariga qilinadi.

Aytaylik, mazkur ish sodir bo‘ldi. Erkak tomondan ayol-qiz tomonga sovchilik qilindi. Endi ayol-qiz taraf munosib kuyov tanlash majburiyatida qoladi. Albatta, ular ham bu tanlashda Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning ko‘rsatma va tavsiyalariga amal qilsalar, juda ham yaxshi bo‘ladi va bunday o‘ta nozik, umr savdosi bo‘lgan ishda eng to‘g‘ri yo‘l tutgan bo‘ladilar.

"Baxtiyor oila" kitobidan

Maqolalar
Boshqa maqolalar

O‘zbekiston musulmonlari idorasi tizimidagi masjidlarning 2026–2027 yillar kuz-qish mavsumiga tayyorgarlik holati va tizimdagi kompleks islohotlar natijadorligi to‘g‘risida BRIFING

16.10.2026   53431   3 min.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi tizimidagi masjidlarning 2026–2027 yillar kuz-qish mavsumiga tayyorgarlik holati va tizimdagi kompleks islohotlar natijadorligi to‘g‘risida  BRIFING

Assalomu alaykum, hurmatli yurtdoshlar!

Muhtaram Prezidentimiz rahnamoligida mamlakatimizda aholi uchun munosib turmush sharoitlarini yaratish, ijtimoiy-infratuzilma obyektlarini kuz-qish mavsumiga sifatli tayyorlash borasida keng ko‘lamli islohotlar amalga oshirilmoqda.

Ushbu tizimli yangilanishlarning uzviy davomi sifatida, O‘zbekiston musulmonlari idorasi tomonidan tizimdagi masjidlarda 2026–2027 yillar kuz-qish mavsumini barqaror va betalofat o‘tkazish, shuningdek, namozxonlar uchun qulay va issiq sharoitlar yaratish bo‘yicha maqsadli chora-tadbirlar dasturi ijrosi ta’minlanmoqda.

Bugungi brifingimizda mazkur yo‘nalishda amalga oshirilgan ishlarning eng muhim raqamlari va natijalarini e’tiboringizga havola etamiz.

Bugungi kunda respublika bo‘yicha mavjud 2 163 ta masjidning 2 078 tasi (ya’ni 96,1 foizi) isitish manbalari va tizimlari bilan to‘liq ta’minlandi. Manbalar kesimida tahlil qiladigan bo‘lsak:

973 ta masjid — tabiiy gaz;

810 ta masjid — barqaror elektr energiyasi;

295 ta masjid — qattiq yoqilg‘i (ko‘mir va o‘tin) yordamida isitilmoqda.

Hozirgi daqiqalarda qolgan 85 ta masjidda isitish tizimlarini modernizatsiya qilish va ishga tushirish bo‘yicha yakuniy bosqich ishlari reja jadvali asosida olib borilmoqda.

Davlatimizning qayta tiklanuvchi energiya manbalarini rivojlantirish siyosatiga mos ravishda, diniy-ma’rifiy sohada ham ekologik va energiya tejamkor texnologiyalar faol joriy etilmoqda. Ushbu mavsumda ushbu yo‘nalishda quyidagi ko‘rsatkichlarga erishildi:

Quyosh panellari: Respublikadagi 1 888 ta masjidda (umumiy masjidlarning 87,3 foizida) jami quvvati 13 942 kVt bo‘lgan zamonaviy quyosh panellari o‘rnatildi. Endilikda ushbu masjidlar nafaqat o‘z ehtiyojini qoplaydi, balki tarmoqqa energiya sotish imkoniyatiga ham ega bo‘lmoqda.

Issiq suv ta’minoti: Ko‘plab masjidlarda umumiy sig‘imi 189 150 litr bo‘lgan geliokollektorlar (quyosh suv isitgichlari) ishga tushirildi. Bu ibodat qiluvchilarga qish mavsumida ham uzluksiz va ekologik toza issiq suv (tahoratxonalar uchun) ta’minotini kafolatlaydi.

Mavsum davomida kutilmagan anomal sovuqlar yoki texnik uzilishlarning oldini olish maqsadida joylarda 980 tonna ko‘mir va o‘tin zaxirasi shakllantirildi.

Iqlim sharoitidan kelib chiqib, asosiy zaxiralar vodiy viloyatlariga yo‘naltirildi.

Shu bilan birga, «Vaqf» xayriya jamoat fondi tomonidan tizim xodimlarini ijtimoiy himoya qilish va chekka hududlardagi masjidlarni qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha alohida dastur amalga oshirildi. Fond hisobidan jami 251 tonna ko‘mir quyidagi tartibda manzilli yetkazildi:

130 ta masjidga — 130 tonna (isitish mavsumi uchun);

Ijtimoiy ko‘makka muhtoj va chekka hududlarda xizmat qilayotgan 121 nafar masjid xodimining xonadoniga qishni betalofat o‘tkazishlari uchun 1 tonnadan (jami 121 tonna) ko‘mir bepul yetkazib berildi.

Kuz-qish mavsumida nafaqat issiqlik, balki fuqarolarimiz xavfsizligini ta’minlash bosh vazifamizdir. Shu maqsadda Diniy idoraning hududiy vakilliklari, Favqulodda vaziyatlar vazirligi va tegishli soha mutaxassislari bilan hamkorlikda tuzilgan maxsus ishchi guruhlar tomonidan doimiy nazorat tadbirlari yo‘lga qo‘yilgan.

Bunda asosiy e’tibor:

Isitish uskunalari, qozonxonalar va dudburonlarning texnik sozligini qayta ko‘rikdan o‘tkazish;

Yong‘in xavfsizligi qoidalariga qat’iy rioya etilishi;

Eng muhimi — is gazidan zaharlanish va havo aylanish tizimlaridagi nosozliklarning oldini olishga qaratilgan. Masjidlar xodimlari uchun bu bo‘yicha maxsus yo‘riqnomalar va texnik vazifalar belgilab berilgan.

Hurmatli hamyurtlar!

O‘zbekiston musulmonlari idorasi tizimidagi masjidlar qishgi mavsumiga to‘liq tayyor. Yurtimizdagi islohotlarga mos ravishda, masjidlarimiz nafaqat ibodat maskani, balki ijtimoiy mas’uliyat va xavfsizligi yuqori darajada ta’minlangan namunali maskanlarga aylanmoqda.

Maqsadimiz — mo‘min-musulmon yurtdoshlarimizning ibodatlarini xotirjam, issiq va shinam sharoitlarda ado etishlarini ta’minlashdir.

E’tiboringiz uchun rahmat!