Sayt test holatida ishlamoqda!
16 Noyabr, 2026   |   6 Jumadul soni, 1448

Toshkent shahri
Tong
05:50
Quyosh
07:12
Peshin
12:13
Asr
15:22
Shom
17:06
Xufton
18:23
Bismillah
16 Noyabr, 2026, 6 Jumadul soni, 1448
Maqolalar

Sovchilik

13.12.2024   16026   5 min.
Sovchilik

Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.

 

«Sovchilik» degani muayyan bir ayol yoki qizga uylanish istagini uning o‘ziga yoki valiysiga bildirishdir. Aslida, ayol kishining o‘zi yoki yaqinlari tomonidan kuyovning o‘ziga yoki uning oila tarafiga sovchilik qilinishi ham mumkin.

Bu bildirish uylanmoqchi kishining o‘zi yoki uning vakili tomonidan bo‘lishi mumkin. Shuningdek, sovchilikni nikohi istalgan shaxsga yoki uning ishboshilaridan biriga bildirish ham mumkin.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Hafsa onamizga uylanganlarida u kishining otalari Umar roziyallohu anhuga sovchilik qilganlar.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Ummu Salama roziyallohu anhoga uylanganlarida u kishining o‘zlariga sovchilik qilganlar.

Faziylatli kishilarga ayolning o‘zi, ota-onasi yoki ishboshilaridan biri sovchilik qilishi joiz.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning huzurlariga ba’zi ayollar kelib, o‘zini nikohlab olishlarini so‘raganlar.

عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَجَاءَتْهُ امْرَأَةٌ تَعْرِضُ نَفْسَهَا عَلَيْهِ فَخَفَّضَ فِيهَا النَّظَرَ وَرَفَعَهُ. رَوَاهُ الْخَمْسَةُ. وَفِي رِوَايَةٍ: قَالَ أَنَسٌ: إِنَّ امْرَأَةً عَرَضَتْ نَفْسَهَا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَضَحِكَتِ ابْنَةُ أَنَسٍ، فَقَالَتْ: مَا كَانَ أَقَلَّ حَيَاءَهَا فَقَالَ أَنَسٌ: هِيَ خَيْرٌ مِنْكِ عَرَضَتْ نَفْسَهَا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.

Sahl ibn Sa’d roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: "Nabiy sollallohu alayhi vasallamning huzurlarida edik. Bir ayol kelib, u kishiga o‘zini taqdim qildi. U zot unga boshdan-oyoq nazar solib qaradilar" (Beshovlari rivoyat qilganlar).

Boshqa bir rivoyatda: Anas: «Bir ayol o‘zini Nabiy sollallohu alayhi vasallamga taqdim qildi», dedi.

Anasning qizi kulib: «Muncha ham hayosi oz ekan!», dedi. Shunda Anas: «U sendan yaxshiroq. U Nabiy sollallohu alayhi vasallamga o‘zini taqdim qildi», dedi.

عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: تَأَيَّمَتْ حَفْصَةُ مِنْ خُنَيْسِ بْنِ حُذَافَةَ السَّهْمِيِّ، وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تُوُفِّيَ بِالْمَدِينَةِ، فَقَالَ عُمَرُ: عَرَضْتُ حَفْصَةَ عَلَى عُثْمَانَ، فَقَالَ: سَأَنْظُرُ فِي أَمْرِي، فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ ثُمَّ لَقِيَنِي، فَقَالَ: قَدْ بَدَا لِي أَلَّا أَتَزَوَّجَ يَوْمِي هَذَا. فَلَقِيتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ فَقُلْتُ: إِنْ شِئْتَ زَوَّجْتُكَ حَفْصَةََ، فَصَمَتَ أَبُو بَكْرٍ، وَكُنْتُ أَوْجَدَ عَلَيهِ مِنِّي عَلَى عُثْمَانَ، فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ، ثُمَّ خَطَبَهَا رَسُولُ اللهِ، فَأَنْكَحْتُهَا إِيَّاهُ، فَلَقِيَنِي أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ: لَعَلَّكَ وَجَدْتَ عَلَيَّ حِينَ عَرَضْتَ عَلَيَّ حَفْصَةَ فَلَمْ أَرْجِعْ إِلَيْكَ شَيْئًا، قَالَ عُمَرُ: قُلْتُ: نَعَمْ، قَالَ أَبُو بَكْرٍ: إِنَّهُ لَمْ يَمْنَعْنِي أَنْ أَرْجِعَ إِلَيْكَ فِيمَا عَرَضْتَ عَلَيَّ إِلَّا أَنِّي كُنْتُ عَلِمْتُ أَنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ ذَكَرَهَا، فَلَمْ أَكُنْ لِأُفْشِيَ سِرَّ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، وَلَوْ تَرَكَهَا قَبِلْتُهَا. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ.

Ibn Umar roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: «Hafsa Xunays ibn Huzafa as-Sahmiydan beva qoldi. U Nabiy sollallohu alayhi vasallamning sahobalaridan bo‘lib, Madinada vafot etgan edi. Bas, Umar aytdi: «Hafsani Usmonga taqdim qildim. U «O‘ylab ko‘ray-chi», dedi. Bir necha kun kutdim. So‘ng u menga uchrab, «Hozirgi kunda uylanmay turganim ma’qulga o‘xshaydi», dedi.

Abu Bakr Siddiqqa uchrab, «Xohlasang, senga Hafsani nikohlab beraman», dedim. Abu Bakr indamadi. O‘shanda undan Usmondan achchig‘im chiqqanidan ko‘ra ko‘proq achchig‘im chiqdi. Bir necha kun turganimdan so‘ng unga Rasululloh sollallohu alayhi vasallam sovchi bo‘ldilar va men uni u zotga nikohlab berdim. So‘ngra Abu Bakr menga uchrab:

«Hafsani menga taqdim qilganingda, men esa senga javob bermaganimda, achchig‘ing chiqqan bo‘lsa kerak?» dedi.

«Ha», dedim.

«Meni senga javob berishdan faqat Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning uni zikr qilganlarini eshitganim man qildi, xolos. Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning sirlarini fosh qilishim mumkin emas edi. U zot tark qilganlarida, uni qabul qilar edim», dedi Abu Bakr».

Buxoriy rivoyat qilgan.

Bizning sharoitimizda, odatda, sovchilik yigitning ota-onasi yoki ular tayinlagan kishilar tomonidan kelinlikka nomzodning ota-onasiga yoki oila a’zolariga qilinadi.

Aytaylik, mazkur ish sodir bo‘ldi. Erkak tomondan ayol-qiz tomonga sovchilik qilindi. Endi ayol-qiz taraf munosib kuyov tanlash majburiyatida qoladi. Albatta, ular ham bu tanlashda Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning ko‘rsatma va tavsiyalariga amal qilsalar, juda ham yaxshi bo‘ladi va bunday o‘ta nozik, umr savdosi bo‘lgan ishda eng to‘g‘ri yo‘l tutgan bo‘ladilar.

"Baxtiyor oila" kitobidan

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

«Mehmed: Fathlar sultoni» va «Vefa Sulton» kabi mashhur turk seriallari prodyuseri Toshkentda o‘z tarixiy ildizlarini kashf etdi

05.11.2026   60273   2 min.
«Mehmed: Fathlar sultoni» va «Vefa Sulton» kabi mashhur turk seriallari prodyuseri Toshkentda o‘z tarixiy ildizlarini kashf etdi

Turkiyaning «Mehmed: Fathlar sultoni» va «Vefa Sulton» kabi tarixiy seriallari prodyuseri sifatida tanilgan Eyyup Gyokxan O‘zekin O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga tashrif buyurdi. «Biz bu yerda o‘zimizni oddiy sayyoh sifatida emas, balki ushbu tarixning bir qismi, u bilan qardoshlik rishtalari orqali bog‘langan insonlar sifatida his etdik», deya tassurotlarini ma’lum qildi Turkiyaning mashhur seriallari prodyuseri.

Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan barpo etilgan Markazning me’moriy mahobati, buyuk allomalar merosi va zamonaviy texnologiyalar asosidagi ekspozitsiyalari mehmonda kuchli taassurot qoldirdi. Prodyuser, ayniqsa, Qur’on zalidagi namoyishlar va turkiy xalqlarning mushtarak tarixini aks ettiruvchi ekspozitsiyalar uni chuqur ta’sirlantirganini ta’kidladi, xabar bermoqda iccu.uz.

Eyyup Gyokxan O‘zekin, turkiyalik prodyuser:

«Bunday maskanni baholash bizning ixtiyorimizda emas, deb o‘ylayman. Bu haqiqatan ham mislsiz darajadagi maskan. Mashalloh! Bu qadar go‘zal va muhtasham bo‘lishini kutmagan edik. Oldindan aytishgandi, ammo o‘z ko‘zimiz bilan ko‘rganimizda yanada kuchli taassurot oldik.

Avvalo, mushtarak tariximiz bilan faxrlandik. Shuningdek, sizlardek buyuk xalqning shunday yetakchisi, shunday Prezidentingiz borligidan naqadar baxtli ekaningizga guvoh bo‘ldik. Alloh u kishidan rozi bo‘lsin! Bu maskanni barpo etishga hissa qo‘shgan barcha insonlardan, ajdodlarimizdan Alloh rozi bo‘lsin!

Biz bu yerda o‘zimizni oddiy sayyoh sifatida emas, balki ushbu tarixning bir qismi, u bilan qardoshlik rishtalari orqali bog‘langan insonlar sifatida his etdik. O‘z tariximiz, ota yurtimiz bilan faxrlandik.

Turkiy-islom sivilizatsiyasini yuksaltirgan qanchadan-qancha buyuk siymolar, ma’naviy yo‘lboshchilar aynan shu zamindan yetishib chiqqan. Ularning barchasi uchun tayanch nuqtasi, ma’naviy markaz — mana shu zamin.

Ekspozitsiyalarning barchasi juda go‘zal va ta’sirli. Ayniqsa, yakuniy qismda Qur’oni karim nozil bo‘lishi bilan bog‘liq lavhalarni tomosha qilar ekanmiz, hissiyotlarimizni jilovlash juda qiyin bo‘ldi. Bu manzaralar bizga nihoyatda kuchli ta’sir qildi.

Shuningdek, bizga hamrohlik qilgan gidlarning bilim va mahorati, tarixiy ma’lumotlarni samimiy va yuksak saviyada yetkazishi ham alohida e’tiborga molik. Hamma narsa a’lo darajada tashkil etilgan».

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

O'zbekiston yangiliklari